Rejeneratif Endodontik Tedavide Yeni Bir Yaklaşım Olarak Pulpa Transplantasyonları

Emir Yeşiltepe; Irmak Yeşiltepe; Mine Koruyucu; Koray Gençay

Rejeneratif Endodontik Tedavide Yeni Bir Yaklaşım Olarak Pulpa Transplantasyonları

Öz

Günümüzde rejeneratif endodontik tedavi immatür nektrotik dişlerin endodontik tedavisinde ilk seçeneklerden biri olarak önerilmektedir. Bu tedavinin diş sağkalımı üzerinde yüksek başarı oranlarına sahip olduğu kanıtlanmış olsa da rejeneratif endodontik tedavinin asıl hedefi olan organize pulpa dokusunun oluşumu kanıtlanamamıştır. Geleneksel rejeneratif endodontik tedavileri izleyen çalışmalardan elde edilen histolojik veriler, rejenere edilmiş bir pulpa-dentin kompleksinin yerine bir onarım dokusunun oluştuğunu kanıtlamıştır. Asıl hedef olan pulpa dokusunun tüm tabakaları ile beraber yeniden oluşmasını sağlamak için doku mühendisliği teknolojilerinde hızla ilerleyen gelişmelerin de katkısıyla yeni rejenerasyon teknikleri üzerinde çalışılmaktadır. Modern doku mühendisliğinin üç temel kavramı olan kök hücreler, büyüme faktörleri ve doku iskelesini içermekte olan ve geliştirilmekte olan bu teknikler “hücre bazlı rejeneratif endodontik tedavi” şeklinde tanımlanmaktadır. Dental pulpa kök hücrelerinin ve diğer dental mezenkimal kök hücrelerin başarılı bir şekilde izolasyonundan bu yana ise kök hücre transplantasyonu ve kök hücre aracılı pulpa rejenerasyonunun klinik öncesi araştırmaları önemli ölçüde ilgi görmektedir. Bu çabalar ise yakın zamanda süt dişi pulpa dokusunun daimi dişe transplantasyonu gibi klinik uygulamalara dönüşerek endodonti ve pedodonti alanlarında büyük ses ve yeni bir bakış açısı getirmiştir. Bu derlemede geleneksel rejeneratif endodonti tekniği ile ilgili başarı tartışmalarına yer verilmiş ve geliştirilmekte olan yeni rejeneratif endodonti teknikleri incelenmiş ve bu tekniklerin kullanıldığı olgu raporları incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Yılmaz A. Rejeneratif Endodonti. J Istanbul Univ Fac Dent. 2012;46(3):91–8.
Martin G, Ricucci D, Gibbs JL. Histological findings of revascularized/revitalized immature permanent molar with apical periodontitis using platelet-rich plasma. J Endod. 2013;39(1):138-44. doi: 10.1016/j.joen.2012.09.015
Torabinejad M, Milan M, Shabahang S, Wright KR, Faras H. Histologic Examination of Teeth with Necrotic Pulps and Periapical Lesions Treated with 2 Scaffolds: An Animal Investigation. J Endod. 2015;41(6):846–52.
Becerra P, Ricucci D, Loghin S, Gibbs JL, Lin LM. Histologic study of a human immature permanent premolar with chronic apical abscess after revascularization/revitalization. J Endod. 2014;40(1):133–9. doi:10.1016/j.joen.2013.07.017
Feitosa VP, Mota MNG, Vieira LV, de Paula DM, Gomes LLR, Solheiro LKR, et al. Dental Pulp Autotransplantation: A New Modality of Endodontic Regenerative Therapy—Follow-Up of 3 Clinical Cases. J Endod. 2021;47(9):1402–8. doi:10.1016/j.joen.2021.06.014
Xuan K, Li B, Guo H, Sun W, Kou X, He X, et al. Deciduous autologous tooth stem cells regenerate dental pulp after implantation into injured teeth. Sci. Transl. Med. 2018;10(455):eaaf3227. DOI: 10.1126/scitranslmed.aaf3227
Nakashima M, Iohara K, Murakami M, Nakamura H, Sato Y, Ariji Y, et al. Pulp regeneration by transplantation of dental pulp stem cells in pulpitis: a pilot clinical study. Stem Cell Res Ther. 2017;8(1).doi:10.1186/s13287-017-0506-5
Feitosa VP, Mota MN, Savoldi R, Rifane T, de Paula D, Borges L, et al. The Allogenic Dental Pulp Transplantation from Son/Daughter to Mother/Father: A Follow-Up of Three Clinical Cases. Bioengineering. 2 0 2 2 ; 9 ( 11 ) : 6 9 9 . d o i : 1 0 . 3 3 9 0 /bioengineering9110699

Murray PE, Garcia-Godoy F, Hargreaves KM. Regenerative endodontics: a review of current status and a call for action. J Endod. 2007;33(4):377–90. doi:10.1016/j.joen.2006.09.013
Huang GT, Lin LM. Letter to the editor: comments on the use of the term “revascularization” to describe root regeneration. J Endod. 2008;34(5):511–2. doi:10.1016/j.joen.2008.02.009
Lenzi R, Trope M. Revitalization procedures in two traumatized incisors with different biological outcomes. J Endod. 2012;38(3):411-4. doi:10.1016/j.joen.2011.12.003
Weisleder R., Benitez CR. Maturogenesis: is it a new concept? J Endod. 2003;29(11):776–8. doi:10.1097/00004770-200311000-00022
Hargreaves KM, Giesler T, Henry M, Wang Y. Regeneration potential of the young permanent tooth: what does the future hold? Pediatr Dent. 2008;30(3):253-60.
Diogenes A, Ruparel NB, Shiloah Y, Hargreaves KM. Regenerative endodontics: a way forward. J Am Dent Assoc. 2016;147(5):372-80. doi:10.1016/j. adaj.2016.01.009
Lin LM, Huang GT, Sigurdsson A, Kahler B. Clinical cell-based versus cell-free regenerative endodontics: clarification of concept and term. Int Endod J. 2021;54(6):887-901. doi:10.1111/iej.13471
Ahmed GM, Abouauf EA, Abubakr N, Fouad AM, Dörfer CE, Fawzy El-Sayed KM. Cell-Based Transplantation versus Cell Homing Approaches for Pulp-Dentin Complex Regeneration. Stem Cells Int. 2021;2021:8483668. doi:10.1155/2021/8483668
Cartı Dörterler Ö, Ayhan F. Rejeneratif Endodontik Tedavide Biyomalzeme Seçimi ve Doku Mühendisliği Uygulamaları. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi. 2021;23:31-42. doi:10.31590/ejosat.842306
Almutairi W, Yassen GH, Aminoshariae A, Williams KA, Mickel A. Regenerative Endodontics: A Systematic Analysis of the Failed Cases. J Endod. 2019;45(5):567-77. doi:10.1016/j.joen.2019.02.004
Chaniotis A. Treatment Options for Failing Regenerative Endodontic Procedures: Report of 3 Cases. J Endod. 2017;43(9):1472-8. doi:10.1016/j.joen.2017.04.015
Nosrat A, Seifi A, Asgary S. Regenerative endodontic treatment (revascularization) for necrotic immature permanent molars: a review and report of two cases with a new biomaterial. J Endod. 2011;37(4):562-7. doi:10.1016/j.joen.2011.01.011
Nosrat A, Li KL, Vir K, Hicks ML, Fouad AF. Is pulp regeneration necessary for root maturation? J Endod. 2013;39(10):1291-5. doi:10.1016/j.joen.2013.06.019
Bukhari S, Kohli MR, Setzer F, Karabucak B. Outcome of Revascularization Procedure: A Retrospective Case Series. J Endod. 2016;42(12):1752-9. doi:10.1016/j.joen.2016.06.021
American Association of Endodontists. AAE Clinical Considerations for a Regenerative Procedure Revised 5/18/2021. Available online: https://www.aae.org/specialty/wp-content/uploads/sites/2/2021/08/
Tong HJ, Rajan S, Bhujel N, Kang J, Duggal M, Nazzal H. Regenerative Endodontic Therapy in the Management of Nonvital Immature Permanent Teeth: A Systematic Review—Outcome Evaluation and Meta-analysis. J Endod. 2017;43(9):1453-64. doi:10.1016/j.joen.2017.04.018
Torabinejad M, Nosrat A, Verma P, Udochukwu O. Regenerative endodontic treatment or mineral trioxide aggregate apical plug in teeth with necrotic pulps and open apices: a systematic review and meta-analysis. J Endod. 2017;43(11):1806-20. doi:10.1016/j.joen.2017.06.029
Chen MY, Chen KL, Chen CA, Tayebaty F, Rosenberg PA, Lin LM. Responses of immature permanent teeth with infected necrotic pulp tissue and apical periodontitis/abscess to revascularization procedures. Int Endod J. 2012;45(3):294-305. doi:10.1111/j.1365-2591.2011.01978.x
Diogenes A, Henry M, Teixeira F, Hargreaves KM. An update on clinical regenerative endodontics. Endod Topics. 2013;28(1):2-23.
Cehreli ZC, Unverdi GE, Ballikaya E. Deciduous Tooth Pulp Autotransplantation for the Regenerative Endodontic Treatment of Permanent Teeth With Pulp Necrosis: A Case Series. J Endod. 2022;48(5):669-74. doi:10.1016/j.joen.2022.01.015
Song M., Cao Y., Shin SJ. Revascularization-associated intracanal calcification: assessment of prevalence and contributing factors. J Endod. 2017;43:2025-33. doi:10.1016/j.joen.2017.06.018
Ulusoy AT, Turedi I, Cimen M, Cehreli Z. Evaluation of Blood Clot, Platelet-rich Plasma, Platelet-rich Fibrin, and Platelet Pellet as Scaffolds in Regenerative Endodontic Treatment: A Prospective Randomized Trial. J Endod. 2019;45(5):560-6. doi:10.1016/j.joen.2019.02.002
Wang X, Thibodeau B, Trope M, Lin LM, Huang GT. Histologic characterization of regenerated tissues in canal space after the revitalization/revascularization procedure of immature dog teeth with apical periodontitis. J Endod. 2010;36(1):56-63. doi:10.1016/j.joen.2009.09.039
Gathani KM, Raghavendra SS. Scaffolds in regenerative endodontics: A review. Dent Res J (Isfahan). 2016;13(5):379-86. doi:10.4103/1735-3327.192266.
Nivedhitha MS, Deepak S, Jacob B, et al. Scaffolds in Regenerative Endodontics: A Review. J Oper Dent Endod. 2020;5(2):88-98. doi: 10.5005/jp-journals-10047-0098
Kim SG, Malek M, Sigurdsson A, Lin LM, Kahler B. Regenerative endodontics: a comprehensive review. Int Endod J. 2018;51(12):1367-88. doi:10.1111/iej.12954
Chrepa V, Joon R, Austah O, Diogenes A, Hargreaves KM, Ezeldeen M, et al. Clinical Outcomes of Immature Teeth Treated with Regenerative Endodontic Procedures—A San Antonio Study. J Endod. 2020;46(8):1074-84. doi:10.1016/j.joen.2020.04.008
Ong TK, Lim GS, Singh M, Fial AV. Quantitative Assessment of Root Development after Regenerative Endodontic Therapy: A Systematic Review and Meta-Analysis. J Endod. 2020;46(12):1856-66.e2. doi:10.1016/j.joen.2020.08.016
Elmas S, Uçkan Çetinkaya D. Kemik İliği ve Kök Hücre Transplantasyon İlkeleri. STED/Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi. 2007;16(5):61-5.
Aşar EM, Botsalı MS. Rejeneratif Endodontik Tedavi: Bir Literatür Derlemesi. Selcuk Dent J. 2022;9(1):335-43.
Gimble JM, Guilak F. Adipose-derived adult stem cells: Isolation, characterization, and differentiation potential. Cytotherapy. 2003;5(5):362-9. doi:10.1080/14653240310003026
Téclès O, Laurent P, Zygouritsas S et al. Activation of human dental pulp progenitor/stem cells in response to odontoblast injury. Arch Oral Biol. 2005;50(2):103-8. doi:10.1016/j.archoralbio.2004.11.009
Bi R, Lyu P, Song Y, Li P, Song D, Cui C, et al. Function of dental follicle progenitor/stem cells and their potential in regenerative medicine: From mechanisms to applications. Biomolecules. 2021;11(7):997. doi:10.3390/biom11070997
Botelho J, Cavacas MA, Machado V, Mendes JJ. Dental stem cells: recent progresses in tissue engineering and regenerative medicine. Ann Med. 2017;49(8):644-51. doi:10.1080/07853890.2017.1347705
Soudi A, Yazdanian M, Ranjbar R, Tebyanian H, Yazdanian A, Tahmasebi E, et al. Role and application of stem cells in dental regeneration: A comprehensive overview. EXCLI J. 2021;20:454-89. doi:10.17179/excli2021-3335
Wei Y, Lyu P, Bi R, Chen X, Yu Y, Li Z, et al. Neural Regeneration in Regenerative Endodontic Treatment: An Overview and Current Trends. Int J Mol Sci. 2022;23(24):15492. doi:10.3390/ijms232415492
Huang AH, Chen YK, Lin LM, Shieh TY, Chan AW. Isolation and characterization of dental pulp stem cells from a supernumerary tooth. J Oral Pathol Med. 2008;37(9):571–4. doi:10.1111/j.1600-0714.2008.00654.x
Gronthos S, Mankani M, Brahim J, Robey PG, Shi S. Postnatal human dental pulp stem cells (DPSCs) in vitro and in vivo. Proc Natl Acad Sci U S A. 2000;97(25):13625-30. doi:10.1073/pnas.240309797
Reznick JB. Continuing Education: Stem Cells: Emerging Medical and Dental Therapies for the Dental Professional. Dentaltown Magazine. 2008;42-53.
Miura M, Gronthos S, Zhao M, Lu B, Fisher LW, Robey PG, et al. SHED: Stem cells from human exfoliated deciduous teeth. Proc Natl Acad Sci U S A. 2003;100(10):5807-12. doi:10.1073/pnas.0937635100
Rosa V, Zhang Z, Grande RHM, Nör JE. Dental pulp tissue engineering in full-length human root canals. J Dent Res. 2013;92(11):970-5. doi:10.1177/0022034513505772
Friedlander LT, Cullinan MP, Love RM. Dental stem cells and their potential role in apexogenesis and apexification. Int Endod J. 2009;42(11):955-62. doi:10.1111/j.1365-2591.2009.01622.x
Liang Z, Kawano S, Chen W et al. Minced Pulp as Source of Pulpal Mesenchymal Stem Cells with Odontogenic Differentiation Capacity. J Endod. 2018;44(1):80-6. doi:10.1016/j.joen.2017.08.011
Huang Y, Tang X, Cehreli ZC, Dai X, Xu J, Zhu H. Autologous transplantation of deciduous tooth pulp into necrotic young permanent teeth for pulp regeneration in a dog model. J Int Med Res. 2019;47(10):5094-105. doi:10.1177/0300060519862094
Nishino Y, Yamada Y, Ebisawa K et al. Stem cells from human exfoliated deciduous teeth (SHED) enhance wound healing and the possibility of novel cell therapy. Cytotherapy. 2011;13(5):598–605. doi:10.3109/14653249.2010.542462
Huang GT, Gronthos S, Shi S. Critical reviews in oral biology & medicine: Mesenchymal stem cells derived from dental tissues vs. those from other sources: Their biology and role in Regenerative Medicine. J Dent Res. 2009;88(9):792-806. doi:10.1177/0022034509340867
Kumar S, Chandra S, Jaiswal JN. Pulp Calcifications in Primary Teeth. J Endod. 1990;16(5):218-20. doi:10.1016/S0099-2399(06)81673-0

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Endodonti

Bölüm

Derleme

Yazarlar

Emir Yeşiltepe ^*
0000-0002-5208-8070
Türkiye

Irmak Yeşiltepe
0000-0003-4493-3251
Türkiye

Mine Koruyucu
0000-0002-2077-5095
Türkiye

Koray Gençay
0000-0002-9628-0099
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

30 Nisan 2025

Gönderilme Tarihi

25 Ocak 2024

Kabul Tarihi

5 Mart 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 11 Sayı: 1

IZ

https://izlik.org/JA82ET64HM

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Yeşiltepe, E., Yeşiltepe, I., Koruyucu, M., & Gençay, K. (2025). Rejeneratif Endodontik Tedavide Yeni Bir Yaklaşım Olarak Pulpa Transplantasyonları. Aydın Dental Journal, 11(1), 97-108. https://izlik.org/JA82ET64HM

AMA

1.Yeşiltepe E, Yeşiltepe I, Koruyucu M, Gençay K. Rejeneratif Endodontik Tedavide Yeni Bir Yaklaşım Olarak Pulpa Transplantasyonları. Aydin Dental Journal. 2025;11(1):97-108. https://izlik.org/JA82ET64HM

Chicago

Yeşiltepe, Emir, Irmak Yeşiltepe, Mine Koruyucu, ve Koray Gençay. 2025. “Rejeneratif Endodontik Tedavide Yeni Bir Yaklaşım Olarak Pulpa Transplantasyonları”. Aydın Dental Journal 11 (1): 97-108. https://izlik.org/JA82ET64HM.

EndNote

Yeşiltepe E, Yeşiltepe I, Koruyucu M, Gençay K (01 Nisan 2025) Rejeneratif Endodontik Tedavide Yeni Bir Yaklaşım Olarak Pulpa Transplantasyonları. Aydın Dental Journal 11 1 97–108.

IEEE

[1]E. Yeşiltepe, I. Yeşiltepe, M. Koruyucu, ve K. Gençay, “Rejeneratif Endodontik Tedavide Yeni Bir Yaklaşım Olarak Pulpa Transplantasyonları”, Aydin Dental Journal, c. 11, sy 1, ss. 97–108, Nis. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA82ET64HM

ISNAD

Yeşiltepe, Emir - Yeşiltepe, Irmak - Koruyucu, Mine - Gençay, Koray. “Rejeneratif Endodontik Tedavide Yeni Bir Yaklaşım Olarak Pulpa Transplantasyonları”. Aydın Dental Journal 11/1 (01 Nisan 2025): 97-108. https://izlik.org/JA82ET64HM.

JAMA

1.Yeşiltepe E, Yeşiltepe I, Koruyucu M, Gençay K. Rejeneratif Endodontik Tedavide Yeni Bir Yaklaşım Olarak Pulpa Transplantasyonları. Aydin Dental Journal. 2025;11:97–108.

MLA

Yeşiltepe, Emir, vd. “Rejeneratif Endodontik Tedavide Yeni Bir Yaklaşım Olarak Pulpa Transplantasyonları”. Aydın Dental Journal, c. 11, sy 1, Nisan 2025, ss. 97-108, https://izlik.org/JA82ET64HM.

Vancouver

1.Emir Yeşiltepe, Irmak Yeşiltepe, Mine Koruyucu, Koray Gençay. Rejeneratif Endodontik Tedavide Yeni Bir Yaklaşım Olarak Pulpa Transplantasyonları. Aydin Dental Journal [Internet]. 01 Nisan 2025;11(1):97-108. Erişim adresi: https://izlik.org/JA82ET64HM