Araştırma Makalesi

Kan ve İdrar Örneklerinde Amfetamin ve Türevlerinin Saptanmasında CEDIA ve LC-MS/MS Yöntemlerinin Karşılaştırılması

Cilt: 40 Sayı: 1 30 Nisan 2026
PDF İndir
TR EN

Kan ve İdrar Örneklerinde Amfetamin ve Türevlerinin Saptanmasında CEDIA ve LC-MS/MS Yöntemlerinin Karşılaştırılması

Öz

Amaç: Bu çalışma, Adli Toksikoloji alanında yaygın olarak kullanılan CEDIA immünoassay yöntemi ile LC-MS/MS yönteminin, kan ve idrar örneklerinde amfetamin ve türevlerinin tespitindeki performanslarını karşılaştırmayı amaçlamaktadır.

Yöntem: Çalışmaya, Erzurum Adli Tıp Grup Başkanlığı’na adli toksikolojik inceleme amacıyla gönderilen toplam 196 gerçek adli vakaya ait kan ve idrar örnekleri dâhil edilmiştir. Numuneler herhangi bir ön işleme tabi tutulmadan CEDIA yöntemi ile analiz edilmiş, ardından aynı numuneler katı faz ekstraksiyonu uygulanarak LC-MS/MS cihazında analiz edilmiştir. LC-MS/MS yöntemi referans yöntem olarak kabul edilmiştir. Elde edilen sonuçlar duyarlılık, özgüllük, Cohen’s kappa uyum katsayısı ve McNemar testi kullanılarak istatistiksel olarak değerlendirilmiştir.

Bulgular: CEDIA yönteminin kan numunelerinde duyarlılığı %3,1 ve özgüllüğü %100 olarak bulunmuştur. İdrar numunelerinde ise duyarlılık %77,4 ve özgüllük %98,1 olarak hesaplanmıştır. Kan örneklerinde CEDIA ile LC-MS/MS arasındaki uyum çok zayıf bulunurken (κ=0,042), idrar örneklerinde iyi düzeyde uyum saptanmıştır (κ=0,762). McNemar testi sonuçları, her iki biyolojik örnek türü için yöntemler arasında istatistiksel olarak anlamlı fark olduğunu göstermiştir (p<0,001).

Sonuç: Bu çalışma, CEDIA yönteminin özellikle kan örneklerinde düşük duyarlılığa sahip olduğunu ve güvenilir bir tarama testi olarak kullanılamayacağını göstermiştir. İdrar örneklerinde daha yüksek duyarlılık elde edilmesine rağmen, yöntemler arasında tam uyum sağlanamamıştır. LC-MS/MS yöntemi ise her iki biyolojik matrikste de yüksek duyarlılık ve özgüllük göstermiştir. Bu bulgular, özellikle kan örneklerinin analizinde LC-MS/MS yönteminin birincil analiz yöntemi olarak tercih edilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Adli Tıp Kurumu Başkanlığı

Etik Beyan

Bu çalışma için Adli Tıp Kurumu Başkanlığı’ndan kurumsal izin alınmış olup, çalışma Helsinki Bildirgesi ilkelerine uygun olarak yürütülmüştür.

Teşekkür

Bu çalışmanın planlanması ve yürütülmesi sürecinde sağlanan kurumsal destek ve laboratuvar imkânları için Adli Tıp Kurumu Başkanlığı’na teşekkür ederiz.

Kaynakça

  1. Avcioglu G, Yilmaz G, Yalcin Sahiner S, Kozaci LD, Bal C, Yilmaz FM. Comparison of the immunoassay method with the commercial and in-house LC-MS/MS methods for substance abuse in urine. Turk J Biochem. 2024;49(1):24-37. https://doi.org/10.1515/tjb-2022-0286
  2. Brahm NC, Yeager LL, Fox MD, Farmer KC, Palmer TA. Commonly prescribed medications and potential false-positive urine drug screens. Am J Health Syst Pharm. 2010;67(16):1344-1350. https://doi.org/10.2146/ajhp090477
  3. Darke S, Kaye S, McKetin R, Duflou J. Major physical and psychological harms of methamphetamine use. Drug Alcohol Rev. 2008;27(3):253-262. https://doi.org/10.1080/09595230801923702
  4. Drummer OH. Drug testing in blood: sensitivity, specificity and interpretation. Ther Drug Monit. 2004;26(2):194-198. https://doi.org/10.1097/00007691-200404000-00011
  5. Kalasinsky KS. Immunoassays in forensic toxicology. Forensic Sci Rev. 2003;15(2):99-118.
  6. Kahl KW, Seither JZ, Reidy LJ. LC-MS-MS vs ELISA: validation of a comprehensive urine toxicology screen by LC-MS-MS and a comparison of 100 forensic specimens. J Anal Toxicol. 2019;43(9):734 745. https://doi.org/10.1093/jat/bkz066
  7. Maurer HH. Current role of liquid chromatography–mass spectrometry in clinical and forensic toxicology. Anal Bioanal Chem. 2007;388(7):13151325. https://doi.org/10.1007/s00216-007-1367-6
  8. Moeller KE, Lee KC, Kissack JC. Urine drug screening: practical guide to methods and interpretation. Mayo Clin Proc. 2008;83(1):66-76. https://doi.org/10.4065/83.1.66

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Adli Kimya

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Nisan 2026

Gönderilme Tarihi

10 Şubat 2026

Kabul Tarihi

26 Nisan 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 40 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Kesmen, E., Köse, E., & Kök, A. N. (2026). Kan ve İdrar Örneklerinde Amfetamin ve Türevlerinin Saptanmasında CEDIA ve LC-MS/MS Yöntemlerinin Karşılaştırılması. Adli Tıp Dergisi, 40(1), 38-44. https://doi.org/10.61970/adlitip.1885416
AMA
1.Kesmen E, Köse E, Kök AN. Kan ve İdrar Örneklerinde Amfetamin ve Türevlerinin Saptanmasında CEDIA ve LC-MS/MS Yöntemlerinin Karşılaştırılması. ATD. 2026;40(1):38-44. doi:10.61970/adlitip.1885416
Chicago
Kesmen, Elif, Esra Köse, ve Ahmet Nezih Kök. 2026. “Kan ve İdrar Örneklerinde Amfetamin ve Türevlerinin Saptanmasında CEDIA ve LC-MS/MS Yöntemlerinin Karşılaştırılması”. Adli Tıp Dergisi 40 (1): 38-44. https://doi.org/10.61970/adlitip.1885416.
EndNote
Kesmen E, Köse E, Kök AN (01 Nisan 2026) Kan ve İdrar Örneklerinde Amfetamin ve Türevlerinin Saptanmasında CEDIA ve LC-MS/MS Yöntemlerinin Karşılaştırılması. Adli Tıp Dergisi 40 1 38–44.
IEEE
[1]E. Kesmen, E. Köse, ve A. N. Kök, “Kan ve İdrar Örneklerinde Amfetamin ve Türevlerinin Saptanmasında CEDIA ve LC-MS/MS Yöntemlerinin Karşılaştırılması”, ATD, c. 40, sy 1, ss. 38–44, Nis. 2026, doi: 10.61970/adlitip.1885416.
ISNAD
Kesmen, Elif - Köse, Esra - Kök, Ahmet Nezih. “Kan ve İdrar Örneklerinde Amfetamin ve Türevlerinin Saptanmasında CEDIA ve LC-MS/MS Yöntemlerinin Karşılaştırılması”. Adli Tıp Dergisi 40/1 (01 Nisan 2026): 38-44. https://doi.org/10.61970/adlitip.1885416.
JAMA
1.Kesmen E, Köse E, Kök AN. Kan ve İdrar Örneklerinde Amfetamin ve Türevlerinin Saptanmasında CEDIA ve LC-MS/MS Yöntemlerinin Karşılaştırılması. ATD. 2026;40:38–44.
MLA
Kesmen, Elif, vd. “Kan ve İdrar Örneklerinde Amfetamin ve Türevlerinin Saptanmasında CEDIA ve LC-MS/MS Yöntemlerinin Karşılaştırılması”. Adli Tıp Dergisi, c. 40, sy 1, Nisan 2026, ss. 38-44, doi:10.61970/adlitip.1885416.
Vancouver
1.Elif Kesmen, Esra Köse, Ahmet Nezih Kök. Kan ve İdrar Örneklerinde Amfetamin ve Türevlerinin Saptanmasında CEDIA ve LC-MS/MS Yöntemlerinin Karşılaştırılması. ATD. 01 Nisan 2026;40(1):38-44. doi:10.61970/adlitip.1885416

Creative Commons Lisansı
Adli Tıp Dergis Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.
Dergimiz Açık Erişim Politikasını benimsemiş olup, gönderilen makaleler için yayının hiçbir aşamasında yazarlardan ücret talep edilmeyecektir.