Kan ve İdrar Örneklerinde Amfetamin ve Türevlerinin Saptanmasında CEDIA ve LC-MS/MS Yöntemlerinin Karşılaştırılması
Öz
Amaç: Bu çalışma, Adli Toksikoloji alanında yaygın olarak kullanılan CEDIA immünoassay yöntemi ile LC-MS/MS yönteminin, kan ve idrar örneklerinde amfetamin ve türevlerinin tespitindeki performanslarını karşılaştırmayı amaçlamaktadır.
Yöntem: Çalışmaya, Erzurum Adli Tıp Grup Başkanlığı’na adli toksikolojik inceleme amacıyla gönderilen toplam 196 gerçek adli vakaya ait kan ve idrar örnekleri dâhil edilmiştir. Numuneler herhangi bir ön işleme tabi tutulmadan CEDIA yöntemi ile analiz edilmiş, ardından aynı numuneler katı faz ekstraksiyonu uygulanarak LC-MS/MS cihazında analiz edilmiştir. LC-MS/MS yöntemi referans yöntem olarak kabul edilmiştir. Elde edilen sonuçlar duyarlılık, özgüllük, Cohen’s kappa uyum katsayısı ve McNemar testi kullanılarak istatistiksel olarak değerlendirilmiştir.
Bulgular: CEDIA yönteminin kan numunelerinde duyarlılığı %3,1 ve özgüllüğü %100 olarak bulunmuştur. İdrar numunelerinde ise duyarlılık %77,4 ve özgüllük %98,1 olarak hesaplanmıştır. Kan örneklerinde CEDIA ile LC-MS/MS arasındaki uyum çok zayıf bulunurken (κ=0,042), idrar örneklerinde iyi düzeyde uyum saptanmıştır (κ=0,762). McNemar testi sonuçları, her iki biyolojik örnek türü için yöntemler arasında istatistiksel olarak anlamlı fark olduğunu göstermiştir (p<0,001).
Sonuç: Bu çalışma, CEDIA yönteminin özellikle kan örneklerinde düşük duyarlılığa sahip olduğunu ve güvenilir bir tarama testi olarak kullanılamayacağını göstermiştir. İdrar örneklerinde daha yüksek duyarlılık elde edilmesine rağmen, yöntemler arasında tam uyum sağlanamamıştır. LC-MS/MS yöntemi ise her iki biyolojik matrikste de yüksek duyarlılık ve özgüllük göstermiştir. Bu bulgular, özellikle kan örneklerinin analizinde LC-MS/MS yönteminin birincil analiz yöntemi olarak tercih edilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
Etik Beyan
Teşekkür
Kaynakça
- Avcioglu G, Yilmaz G, Yalcin Sahiner S, Kozaci LD, Bal C, Yilmaz FM. Comparison of the immunoassay method with the commercial and in-house LC-MS/MS methods for substance abuse in urine. Turk J Biochem. 2024;49(1):24-37. https://doi.org/10.1515/tjb-2022-0286
- Brahm NC, Yeager LL, Fox MD, Farmer KC, Palmer TA. Commonly prescribed medications and potential false-positive urine drug screens. Am J Health Syst Pharm. 2010;67(16):1344-1350. https://doi.org/10.2146/ajhp090477
- Darke S, Kaye S, McKetin R, Duflou J. Major physical and psychological harms of methamphetamine use. Drug Alcohol Rev. 2008;27(3):253-262. https://doi.org/10.1080/09595230801923702
- Drummer OH. Drug testing in blood: sensitivity, specificity and interpretation. Ther Drug Monit. 2004;26(2):194-198. https://doi.org/10.1097/00007691-200404000-00011
- Kalasinsky KS. Immunoassays in forensic toxicology. Forensic Sci Rev. 2003;15(2):99-118.
- Kahl KW, Seither JZ, Reidy LJ. LC-MS-MS vs ELISA: validation of a comprehensive urine toxicology screen by LC-MS-MS and a comparison of 100 forensic specimens. J Anal Toxicol. 2019;43(9):734 745. https://doi.org/10.1093/jat/bkz066
- Maurer HH. Current role of liquid chromatography–mass spectrometry in clinical and forensic toxicology. Anal Bioanal Chem. 2007;388(7):13151325. https://doi.org/10.1007/s00216-007-1367-6
- Moeller KE, Lee KC, Kissack JC. Urine drug screening: practical guide to methods and interpretation. Mayo Clin Proc. 2008;83(1):66-76. https://doi.org/10.4065/83.1.66
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Adli Kimya
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Elif Kesmen
*
0000-0003-2221-5902
Türkiye
Esra Köse
Bu kişi benim
0009-0005-5435-6226
Türkiye
Ahmet Nezih Kök
0000-0001-5022-9119
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
30 Nisan 2026
Gönderilme Tarihi
10 Şubat 2026
Kabul Tarihi
26 Nisan 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 40 Sayı: 1
