Derleme

Eğitim-Öğretim Alanında Yapay Zeka Üzerine Yapılan Lisansüstü Tezlerin Analizi

Cilt: 16 Sayı: 2 30 Aralık 2025
PDF İndir
EN TR

Eğitim-Öğretim Alanında Yapay Zeka Üzerine Yapılan Lisansüstü Tezlerin Analizi

Öz

Bu çalışmada Türkiye’de yapay zekânın eğitim ve öğretim alanında kullanımına yönelik yapılan lisansüstü tezler doküman analizi ile incelenmiştir. Çalışmada YÖK Tez Merkezi veri tabanında yer alan lisansüstü tezler “yapay zekâ” ve “artificial intelligence” anahtar kelimeleri kullanılarak taranmıştır. Erişim sağlanan 699 lisansüstü tez çalışmasından eğitim ve öğretim alanında yürütülen 64 çalışmanın amaç kapsamında 40 yüksek lisans ve 10 doktora olmak üzere toplam 50 tez çalışması betimsel analiz ile çözümlenmiştir. Çalışma bulgularına göre en fazla çalışmanın 2024 yılında tamamlandığı, çalışmalardaki katılımcı sayısının en fazla 31 – 100 arasında olduğu, örneklem gruplarının çoğunlukla lisans öğrencilerinden oluştuğu ve en fazla kullanılan yapay zekâ aracının ise ChatGPT olduğu ortaya çıkmıştır. Çalışmada ayrıca yapay zekâ konusunda ele alınan çalışmalarda çoğunlukla yapay zekanın eğitimde kullanımı, yapay zekâ farkındalığı ve yapay zekanın öğrenmeye etkisine yönelik araştırmaların yürütüldüğü belirlenmiştir. Araştırmaya veri olan çalışmalardan elde edilen bulgularda çoğunlukla yapay zeka araç/uygulamalarının öğrenme sürecine destek olması (kişiselleştirilmiş öğretim, anında geri bildirim, materyal çeşitliliği, zaman kazandırma), öğrenme sürecinde yer alan verilerin analizi (ölçme ve değerlendirme, öğrenme stilleri, öğrenme ortamı vb.), öğrenenlerin akademik başarılarına ve duyuşsal (memnuniyet, performans ve motivasyon vb.) davranışlarına olumlu etkileri gibi birçok durumun ifade edildiği belirlenirken, yapay zeka kullanımında sorunlar yaşama ve eğitim paydaşlarının yapay zekâ farkındalık düzeylerinin yetersizliği gibi durumların da ifade edildiği belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Akbulut, Ö. (2021). Çok değişkenli ve farklı ölçekli araştırmalarda örneklem büyüklüğünün tespiti. Hayvan Bilimi ve Ürünleri Dergisi, 4(2), 199-215. https://doi.org/10.51970/jasp.946399
  2. Akdeniz, M., & Özdinç, F. (2021). Eğitimde yapay zeka konusunda Türkiye adresli çalışmaların incelenmesi. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(1), 912-932. https://doi.org/10.33711/yyuefd.938734
  3. Aksu, B. (2024). Öğretmenlerin yapay zeka farkındalık düzeyleri ile yapay zeka kaygı düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi]. Gazi Üniversitesi, Ankara.
  4. Alan, B. (2023). Fen öğretiminde yapay zeka ile belirlenen çoklu zeka alanlarına göre hazırlanmış e-öğrenme ortamlarının farklı değişkenler açısından incelenmesi [Doktora tezi]. Fırat Üniversitesi, Elazığ.
  5. Alanazi, M., Soh, B., Samra, H., & Li, A. (2025). The influence of artificial ıntelligence tools on learning outcomes in computer programming: A systematic review and meta-analysis. Computers, 14(5), 185. https://doi.org/10.3390/computers14050185
  6. Alfredo, R., Echeverria, V., Jin, Y., Yan, L., Swiecki, Z., Gašević, D., & Martinez-Maldonado, R. (2024). Human-centred learning analytics and AI in education: A systematic literature review. Computers and Education: Artificial Intelligence, 6, 100215. https://doi.org/10.1016/j.caeai.2024.100215
  7. Alhusaiyan, E. (2025). A systematic review of current trends in artificial intelligence in foreign language learning. Saudi Journal of Language Studies, 5(1), 1-16. https://doi.org/10.1108/SJLS-07-2024-0039
  8. Altun, E. (2024). Yapay zekâ ve pedagoji: eğitimde fırsatlar ve zorluklar. Dijital Teknolojiler ve Eğitim Dergisi, 3(1), 80-95. https://doi.org/10.5281/zenodo.12637335

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Yükseköğretim Çalışmaları (Diğer)

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

30 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

10 Ekim 2025

Kabul Tarihi

15 Aralık 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 16 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
İrfanoğlu, M. İ., Akgün, F., & Girgin, E. (2025). Eğitim-Öğretim Alanında Yapay Zeka Üzerine Yapılan Lisansüstü Tezlerin Analizi. Adnan Menderes Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 16(2), 91-109. https://izlik.org/JA27WB64ES
AMA
1.İrfanoğlu Mİ, Akgün F, Girgin E. Eğitim-Öğretim Alanında Yapay Zeka Üzerine Yapılan Lisansüstü Tezlerin Analizi. EFED. 2025;16(2):91-109. https://izlik.org/JA27WB64ES
Chicago
İrfanoğlu, Muhammed İkbal, Fatma Akgün, ve Ersin Girgin. 2025. “Eğitim-Öğretim Alanında Yapay Zeka Üzerine Yapılan Lisansüstü Tezlerin Analizi”. Adnan Menderes Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi 16 (2): 91-109. https://izlik.org/JA27WB64ES.
EndNote
İrfanoğlu Mİ, Akgün F, Girgin E (01 Aralık 2025) Eğitim-Öğretim Alanında Yapay Zeka Üzerine Yapılan Lisansüstü Tezlerin Analizi. Adnan Menderes Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi 16 2 91–109.
IEEE
[1]M. İ. İrfanoğlu, F. Akgün, ve E. Girgin, “Eğitim-Öğretim Alanında Yapay Zeka Üzerine Yapılan Lisansüstü Tezlerin Analizi”, EFED, c. 16, sy 2, ss. 91–109, Ara. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA27WB64ES
ISNAD
İrfanoğlu, Muhammed İkbal - Akgün, Fatma - Girgin, Ersin. “Eğitim-Öğretim Alanında Yapay Zeka Üzerine Yapılan Lisansüstü Tezlerin Analizi”. Adnan Menderes Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi 16/2 (01 Aralık 2025): 91-109. https://izlik.org/JA27WB64ES.
JAMA
1.İrfanoğlu Mİ, Akgün F, Girgin E. Eğitim-Öğretim Alanında Yapay Zeka Üzerine Yapılan Lisansüstü Tezlerin Analizi. EFED. 2025;16:91–109.
MLA
İrfanoğlu, Muhammed İkbal, vd. “Eğitim-Öğretim Alanında Yapay Zeka Üzerine Yapılan Lisansüstü Tezlerin Analizi”. Adnan Menderes Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, c. 16, sy 2, Aralık 2025, ss. 91-109, https://izlik.org/JA27WB64ES.
Vancouver
1.Muhammed İkbal İrfanoğlu, Fatma Akgün, Ersin Girgin. Eğitim-Öğretim Alanında Yapay Zeka Üzerine Yapılan Lisansüstü Tezlerin Analizi. EFED [Internet]. 01 Aralık 2025;16(2):91-109. Erişim adresi: https://izlik.org/JA27WB64ES