Derleme
BibTex RIS Kaynak Göster

Analysis of Graduate Theses on Artificial İntelligence in Education and Teaching

Yıl 2025, Cilt: 16 Sayı: 2, 91 - 109, 30.12.2025

Öz

This study examined master's theses on the use of artificial intelligence in education and teaching in Turkey using a document analysis approach. The YÖK Thesis Center database was searched for master's theses using the keywords “artificial intelligence” and “yapay zekâ”. Of the 699 postgraduate theses accessed, 50 theses (including 40 master's and 10 doctoral theses) were analysed descriptively within the scope of the study's objectives. According to the study's findings, the largest number of studies were conducted in 2024; the majority of studies had between 31 and 100 participants; the majority of participants were undergraduate students; and ChatGPT was the most commonly used artificial intelligence tool. The study also found that most research on artificial intelligence (AI) focuses on its use in education, AI awareness, and its impact on learning. The findings from the included studies mostly indicate that AI tools and applications support the learning process by providing personalised teaching, instant feedback and a variety of materials, saving time, and analysing data involved in the learning process, such as measurement and evaluation, learning styles and the learning environment. They also have a positive effect on learners' academic achievements and affective behaviours, such as satisfaction, performance and motivation. However, problems experienced when using artificial intelligence, as well as insufficient awareness of artificial intelligence among education stakeholders, were also mentioned.

Kaynakça

  • Akbulut, Ö. (2021). Çok değişkenli ve farklı ölçekli araştırmalarda örneklem büyüklüğünün tespiti. Hayvan Bilimi ve Ürünleri Dergisi, 4(2), 199-215. https://doi.org/10.51970/jasp.946399
  • Akdeniz, M., & Özdinç, F. (2021). Eğitimde yapay zeka konusunda Türkiye adresli çalışmaların incelenmesi. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(1), 912-932. https://doi.org/10.33711/yyuefd.938734
  • Aksu, B. (2024). Öğretmenlerin yapay zeka farkındalık düzeyleri ile yapay zeka kaygı düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi]. Gazi Üniversitesi, Ankara.
  • Alan, B. (2023). Fen öğretiminde yapay zeka ile belirlenen çoklu zeka alanlarına göre hazırlanmış e-öğrenme ortamlarının farklı değişkenler açısından incelenmesi [Doktora tezi]. Fırat Üniversitesi, Elazığ.
  • Alanazi, M., Soh, B., Samra, H., & Li, A. (2025). The influence of artificial ıntelligence tools on learning outcomes in computer programming: A systematic review and meta-analysis. Computers, 14(5), 185. https://doi.org/10.3390/computers14050185
  • Alfredo, R., Echeverria, V., Jin, Y., Yan, L., Swiecki, Z., Gašević, D., & Martinez-Maldonado, R. (2024). Human-centred learning analytics and AI in education: A systematic literature review. Computers and Education: Artificial Intelligence, 6, 100215. https://doi.org/10.1016/j.caeai.2024.100215
  • Alhusaiyan, E. (2025). A systematic review of current trends in artificial intelligence in foreign language learning. Saudi Journal of Language Studies, 5(1), 1-16. https://doi.org/10.1108/SJLS-07-2024-0039
  • Altun, E. (2024). Yapay zekâ ve pedagoji: eğitimde fırsatlar ve zorluklar. Dijital Teknolojiler ve Eğitim Dergisi, 3(1), 80-95. https://doi.org/10.5281/zenodo.12637335
  • AlTwijri, L., & Alghizzi, T. M. (2024). Investigating the integration of artificial intelligence in English as foreign language classes for enhancing learners’ affective factors: A systematic review. Heliyon, 10(10), e31053. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2024.e31053
  • Aras, A. (2024). Yapay zeka destekli öğretimin İngilizce yabancı dili kelime öğrenimi üzerindeki etkileri: ChatGPT örneği. [Yüksek lisans tezi]. Atatürk Üniversitesi, Erzurum.
  • Arslan Namlı, N. (2016). Bulanık mantık ile belirlenmiş çoklu zeka alanlarına göre düzenlenmiş öğrenme ortamlarının öğrencilerin akademik başarılarına etkisi [Yüksek lisans tezi]. Çukurova Üniversitesi, Adana.
  • Atay Karlıdağ, B. (2024). Yapay zeka teknolojisi destekli işlenen solfej derslerine ilişkin bir eylem araştırması [Doktora tezi]. Marmara Üniversitesi, İstanbul.
  • Ateş, A. (2025). Eğitimde yapay zeka konulu tezlerin incelenmesi. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Ermenek Akademi Dergisi, 1(1), 46-52. https://dergipark.org.tr/en/pub/ermenekakademi/issue/90474/1642563#article_cite
  • Aydın, F. (2023). Yapay zeka tabanlı EBA akademik destek sisteminin öğrencilerin akademik başarısına etkisinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi]. Çukurova Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Adana.
  • Ballıdağ, M. (2024). The impact of AI-based chatbots on speaking anxiety among EFL learners [Yüksek lisans tezi]. İstanbul Medeniyet Üniversitesi, İstanbul.
  • Başer, H. E. (2022). LGS İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük alt testi doğru sayılarının yapay zeka yöntemleriyle tahmin edilmesi [Doktora tezi]. Kütahya Dumlupınar Üniversitesi, Kütahya.
  • Bayındır, E. (2023). Eğitim alanında yapılan yapay zeka çalışmalarının sosyal ağ analizi ile incelenmesi [Yüksek lisans tezi]. Bahçeşehir Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İstanbul.
  • Berk, E. H. (2024). The impact of artificial intelligence-powered writing assistance systems on metacognitive writing strategies in the EFL learning context [Yüksek lisans tezi]. İstanbul Medeniyet Üniversitesi, İstanbul.
  • Bozkurt, A. (2023). Chatgpt, üretken yapay zeka ve algoritmik paradigma değişikliği. Alanyazın, 4(1), 63-72. https://doi.org/10.59320/alanyazin.1283282
  • Boztepe, C. (2025). Eğitimde yapay zekâ uygulamaları: Fırsatlar, sınırlılıklar ve etik tartışmalar. Dumlupınar Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 9(1), 98-121. https://doi.org/10.71272/debder.1706141
  • Chan, K. S., & Zary, N. (2019). Applications and challenges of implementing artificial intelligence in medical education: integrative review. JMIR Medical Education, 5(1), e13930. https://doi.org/10.2196/13930
  • Chang, J.-H., Wang, C.-J., Zhong, H.-X., Weng, H.-C., Zhou, Y.-K., Ong, H.-Y., & Lai, C.-F. (2023). Artificial intelligence learning platform in a visual programming environment: Exploring an artificial intelligence learning model. Educational Technology Research and Development, 72, 997-1024. https://doi.org/10.1007/s11423-023-10323-z
  • Chen, L., Chen, P., & Lin, Z. (2020). Artificial intelligence in education: A review. IEEE Access, 8, 75264-75278. https://ieeexplore.ieee.org/stamp/stamp.jsp?tp=&arnumber=9069875
  • Chen, X., Zou, D., Xie, H., Cheng, G., & Liu, C. (2022). Two decades of artificial ıntelligence in education: Contributors, collaborations, research topics, challenges, and future directions. Educational Technology & Society, 25(1), 28–47. https://www.jstor.org/stable/48647028
  • Cheung, K. K. C., Long, Y., Liu, Q., & Chan, H. Y. (2024). Unpacking epistemic insights of artificial intelligence (AI) in science education: A systematic review. Science & Education, 1-31. https://doi.org/10.1007/s11191-024-00511-5
  • Chiu, T. K. F., Ahmad, Z., Ismailov, M., & Sanusi, I. T. (2024). What are artificial intelligence literacy and competency? A comprehensive framework to support them. Computers and Education Open, 6, 100171. https://doi.org/10.1016/j.caeo.2024.100171
  • Collie, R. J., & Martin, A. J. (2024). Teachers' motivation and engagement to harness generative AI for teaching and learning: The role of contextual, occupational, and background factors. Computers and Education: Artificial Intelligence, 6, 100224. https://doi.org/10.1016/j.caeai.2024.100224
  • Cooper, G. (2023). Examining science education in chatgpt: An exploratory study of generative artificial intelligence. Journal of Science Education and Technology, 32(3), 444–452. https://doi.org/10.1007/s10956-023-10039-y
  • Çavuş, M. N. (2024). Eğitimde yapay zeka tabanlı ölçme ve değerlendirme üzerine bir derleme. Uluslararası Özel Amaçlar için İngilizce Dergisi, 2(1), 39-54. https://dergipark.org.tr/en/pub/joinesp/issue/85082/1492424
  • Çelik, E. (2023). Sürdürülebilir tasarımlar ve eğitimde yenilikçi tasarımlar [Yüksek lisans tezi]. Gazi Üniversitesi, Ankara.
  • Çetin, G., Kayır, G., & Tofur, S. (2024, Aralık). Türkiye'de eğitim ve öğretim konulu yapay zeka başlıklı lisansüstü çalışmaların incelenmesi. 10th International Education and Innovative Sciences Congress. Ankara, Türkiye.
  • Çiftçi, A. (2024). AI assisted teaching: Practices and perspectives of instructors on using AI tools in ELT [Yüksek lisans tezi]. Maltepe Üniversitesi, İstanbul.
  • Çolak, A. F. (2022). Okullarda yapay zeka öğretimi için geliştirilen kurs planı ve içeriklerin öğrencilerin üstbilişsel davranışlarına etkisi [Yüksek lisans tezi]. Trabzon Üniversitesi, Trabzon.
  • Değer Demir, M. (2004). Bir eğitim yazılımının temelini oluşturan yapay zeka programı geliştirme [Yüksek lisans tezi]. Çukurova Üniversitesi, Adana.
  • Demir Dülger, E. (2023). Lise müdürleri ve öğretmenlerinin eğitimde yapay zeka kullanılmasına ilişkin görüşleri [Doktora tezi]. İstanbul Okan Üniversitesi, İstanbul.
  • Deng, R., Jiang, M., Yu, X., Lu, Y., & Liu, S. (2025). Does ChatGPT enhance student learning? A systematic review and meta-analysis of experimental studies. Computers & Education, 227, 105224. https://doi.org/10.1016/j.compedu.2024.105224
  • Ding, N. (2025). Ethical considerations in the application of artificial intelligence in education. International Journal of Education and Humanities, 19(1),178-182. https://doi.org/10.54097/78e6gr15
  • Erçin Kamburoğlu, E. (2024). Genre-based academic integrity instruction in l2 writing: Effects on plagiarism, genai utilization, and writing performance [Doktora tezi]. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Çanakkale.
  • Ergün, B. (2024). Yabancı dil öğretiminde yapay zeka ve akran dönütünün öğrencilerin yazma becerilerine etkisi [Yüksek lisans tezi]. Gazi Üniversitesi, Ankara.
  • Erümit, A. K. (2014). Polya'nın problem çözme adımlarına göre hazırlanmış yapay zeka tabanlı öğretim ortamının öğrencilerin problem çözme süreçlerine etkisi [Doktora tezi]. Karadeniz Teknik Üniversitesi, Trabzon.
  • Ferikoğlu, D. (2021). Öğretmenler için yapay zeka farkındalık düzeyi ölçeği: Güvenilirlik ve geçerlilik çalışması [Yüksek lisans tezi]. Bahçeşehir Üniversitesi, İstanbul.
  • Ferikoğlu, D., & Akgün, E. (2022). An investigation of teachers’ artificial intelligence awareness: a scale development study. Malaysian Online Journal of Educational Technology, 10(3), 215–231. https://doi.org/10.52380/mojet.2022.10.3.407
  • Fırat, M. (2023). Integrating ai applications into learning management systems to enhance e-learning. Instructional Technology and Lifelong Learning, 4(1), Article 1. https://doi.org/10.52911/itall.1244453
  • Gao, R., Merzdorf, H. E., Anwar, S., Hipwell, M. C., & Srinivasa, A. R. (2024). Automatic assessment of text-based responses in post-secondary education: A systematic review. Computers and Education: Artificial Intelligence, 6, 100206. https://doi.org/10.1016/j.caeai.2024.100206
  • Galushko, O., & Batmanghlich, C. (2023). Ethical and practical aspects of using the artificial intelligence in the educational process. Philosophy, Economics and Law Review, 3(2), 47-52. https://doi.org/10.31733/2786-491X-2023-2-47-52
  • Good, R. (1987). Artificial intelligence and science education. Journal of Research in Science Teaching, 24(4), 325-342.
  • Gücük, G. (2022). Perception of English language learners and teachers towards the use of artificial intelligence in the language classroom [Yüksek lisans tezi]. İstanbul Aydın Üniversitesi, İstanbul.
  • Güler, E. (2020). Açık ve uzaktan esnek öğrenme ortamlarında yapay zeka tekniğiyle strateji karar modelinin oluşturulması [Doktora tezi]. Anadolu Üniversitesi, Eskişehir.
  • Haerazi, H., Irawan, L.A., & Sotlikova, R.(2025). ChatGPT-Based intellegent instructional model for enhancing EFL learners' writing skills: perceptions and practices. Ecolingua: Journal of Linguistics and Language Instruction, 1(1), 14-26. https://e-journal.lp3kamandanu.com/index.php/ecolingua/article/view/402/440
  • Hew, K. F., Jia, C., Gonda, D. E., & Bai, S. (2020). Transitioning to the “new normal” of learning in unpredictable times: Pedagogical practices and learning performance in fully online flipped classrooms. International Journal of Educational Technology in Higher Education, 17(1), 57. https://doi.org/10.1186/s41239-020-00234-x
  • Işıklı, Ş. (2004). Fuzzy mantık ve sibernetikin siber toplum ve yapay zeka üzerindeki etkileri [Yüksek lisans tezi]. Atatürk Üniversitesi, Erzurum.
  • İçen, E. (2024). Öğretmenlerin yapay zeka farkındalıkları ile yenilikçi pedagoji uygulamaları arasındaki ilişki [Yüksek lisans tezi]. Bahçeşehir Üniversitesi, İstanbul.
  • İçöz, S., & İçöz, E. (2024). Türkçe öğretmen adaylarının yapay zeka uygulamalarına yönelik farkındalık düzeylerinin incelenmesi. Ulusal Eğitim Dergisi, 4(3), 987–1001. https://uleder.com/index.php/uleder/article/view/500
  • Jiang, M., Lam, A. H. C., Chiu, D. K. W., & Ho, K. K. W. (2023). Social media aids for business learning: a quantitative evaluation with the 5E instructional model. Education and Information Technologies, 28(9), 12269-12291. https://doi.org/10.1007/s10639-023-11690-z
  • Jiao, P., Ouyang, F., Zhang, Q., & Alavi, A. H. (2022). Artificial intelligence-enabled prediction model of student academic performance in online engineering education. Artificial Intelligence Review, 55(8), 6321–6344. https://doi.org/10.1007/s10462-022-10155-y
  • Jung, G. (2023). Exploring batch deep reinforcement leaning and multi-task learning across ıntelligent tutoring systems- lessons learned [Master’s thesis]. North Carolina State University.
  • Karabulut, E. (2024). Analysing the effects of AI-powered chatbots on the writing skills of English preparatory class students: An experimental study [Yüksek lisans tezi]. Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Samsun.
  • Karataş, D. (2024). Exploring potential of ChatGPT for assisting preservice science teachers' pedagogical content knowledge in inquiry-based lesson planning [Yüksek lisans tezi]. Boğaziçi Üniversitesi, İstanbul.
  • Karataş, F., & Yüce, E. (2024). AI and the future of teaching: Preservice teachers’ reflections on the use of artificial intelligence in open and distributed learning. International Review of Research in Open and Distributed Learning, 25(3), 304-325. https://doi.org/10.19173/irrodl.v25i3.7785
  • Karataş, Z. (2015). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Manevi Temelli Sosyal Hizmet Araştırmaları Dergisi, 1(1), 62-80. https://avys.omu.edu.tr/storage/app/public/kokdener/123091/13f.pdf
  • Kasneci, E., Sessler, K., Küchemann, S., Bannert, M., Dementieva, D., Fischer, F., Gasser, U., Groh, G., Günnemann, S., Hüllermeier, E., Krusche, S., Kutyniok, G., Michaeli, T., Nerdel, C., Pfeffer, J., Poquet, O., Sailer, M., Schmidt, A., Seidel, T., … & Kasneci, G. (2023). ChatGPT for good? On opportunities and challenges of large language models for education. Learning and Individual Differences, 103, 102274. https://doi.org/10.1016/j.lindif.2023.102274
  • Kaya, B. N. (2023). Yapay zeka tabanlı dil modelleri ile ilgili öğretmen görüşlerinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi]. Düzce Üniversitesi, Düzce.
  • Kaya, İ. (2024). Eğitim yönetiminde yapay zeka kullanımına ilişkin okul yöneticileri ve öğretmenlerin görüşleri [Yüksek lisans tezi]. İstanbul Aydın Üniversitesi, İstanbul.
  • Kayabaş, İ. (2010). Yapay zeka sohbet ajanlarının uzaktan eğitimde öğrenci destek hizmeti olarak kullanılabilirliği [Yüksek lisans tezi]. Anadolu Üniversitesi, Eskişehir.
  • Kebapçı, S. S. (2024). Higher education instructors' artificial intelligence awareness and its effect on some demographics. [Yüksek lisans tezi]. Bahçeşehir Üniversitesi, İstanbul.
  • Kemal, S. (2024). A comparative analysis of human graders and a large language model in assessing English as a foreign language (EFL) journal writing in secondary school [Yüksek lisans tezi]. Bahçeşehir Üniversitesi, İstanbul.
  • Khreisat, M.N., Khilani, D., Rusho, M. A., Karkkulainen, E. A., Tabuena, A.C., & Uberas, A.D. (2024) Ethical implications of AI integration in educational decision making: systematic review. Educational Administration: Theory and Practice, 30(5), 8521-8527. https:\\doi: 10.53555/kuey.v30i5.440б
  • Kılavuz, D. (2024). Embracing the unknown and novel: The interplay between specific personality traits of EAP instructors and their approach towards the integration of Chat GPT [Yüksek lisans tezi]. Bahçeşehir Üniversitesi, İstanbul.
  • Kulaksız, G. C. (2024). Yapay zeka tabanlı dil modeli: ChatGPT uygulamasının yabancı dil olarak İngilizce öğretimi kapsamında yazma becerileri üzerindeki etkisi [Yüksek lisans tezi]. Bursa Uludağ Üniversitesi, Bursa.
  • Kunt, A. (2017). Ortaokul 8.sınıf öğrencilerinin matematiksel ispata yönelimlerinin yapay sinir ağı modeli kullanılarak incelenmesi [Yüksek lisans tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi, İzmir.
  • Larimore, R. A. (2020). Preschool science education: A vision for the future. Early Childhood Education Journal, 48(6), 703-714. https://doi:10.1007/s10643-020-01033-9
  • Lee, D., Arnold, M., Srivastava, A., Plastow, K., Strelan, P., Ploeckl, F., Lekkas, D., & Palmer, E. (2024). The impact of generative AI on higher education learning and teaching: A study of educators' perspectives. Computers and Education: Artificial Intelligence, 6, 100221. https://doi.org/10.1016/j.caeai.2024.100221
  • Lee, S. J., & Kwon, K. (2024). A systematic review of AI education in K-12 classrooms from 2018 to 2023: Topics, strategies, and learning outcomes. Computers and Education: Artificial Intelligence, 6, 100211. https://doi.org/10.1016/j.caeai.2024.100211
  • Li, L., Yu, F., & Zhang, E. (2024). A systematic review of learning task design for K-12 AI education: Trends, challenges, and opportunities. Computers and Education: Artificial Intelligence, 6, 100217. https://doi.org/10.1016/j.caeai.2024.100217
  • Liu, X., Guo, B., He, W., & Hu, X. (2025). Effects of generative artificial intelligence on k-12 and higher education students’ learning outcomes: A meta-analysis. Journal of Educational Computing Research, 63(5), 1249-1291. https://doi.org/10.1177/07356331251329185
  • Manzoor, A., Hameed, A., & Sultan, F. (2025). AI as a teaching partner: redefining educator roles in the digital age. Advances Social Science Archieve Journal (ASSAJ), 3(02), 2262-2276. https://assajournal.com/index.php/36/article/view/544
  • Martin, F., Zhuang, M., & Schaefer, D. (2024). Systematic review of research on artificial intelligence in K-12 education (2017–2022). Computers and Education: Artificial Intelligence, 6, 100195. https://doi.org/10.1016/j.caeai.2023.100195
  • McCarthy, J., Minsky, M. L., Rochester, N., & Shannon, C. E. (2006). A proposal for the Dartmouth summer research project on artificial intelligence. AI Magazine, 27(4). https://doi.org/10.1609/aimag.v27i4.1904
  • Meço, G., & Coştu, F. (2022). Eğitimde yapay zekanın kullanılması: betimsel içerik analizi çalışması. Karadeniz Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Dergisi, 12(23), 171-193. https://dergipark.org.tr/tr/pub/sbed/issue/70445/1092727
  • Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis (2. bs.). Thousand Oaks, California: Sage.
  • Moldur, M. (2024). Yapay zeka çağında yabancı dil olarak İngilizce yazma eğitimi için yönergeler: yorumlayıcı bir meta-sentez [Yüksek lisans tezi]. İhsan Doğramacı Bilkent Üniversitesi, Ankara.
  • Mustafa, M. Y., Tlili, A., Lampropoulos, G., Huang, R., Jandrić, P., Zhao, J., Salha, S., Xu, L., Panda, S., Kinshuk, Lopez-Pernas, S., & Saqr, M. (2024). A systematic review of literature reviews on artificial intelligence in education (AIED): a roadmap to a future research agenda. Smart Learning Environments, 11(1), 59. https://doi.org/10.1186/s40561-024-00350-5
  • Oruç, T., Yeşilyurt, M., & Kurt, M. (2024). Eğitimde yapay zeka konulu çalışmaların betimsel analizi. Temel Eğitim, (24), 44-60. https://dergipark.org.tr/en/pub/temelegitim/issue/84158/1465815
  • Otterborn, A., Sundberg, B., & Schönborn, K. (2024). The impact of digital and analog approaches on a multidimensional preschool science education. Research in Science Education, 54(2), 185-203. https://doi.org/10.1007/s11165-023-10133-6
  • Ozan, O. (2024). Chatgpt'nin konuya özgü yazma görevlerini değerlendirerek ve geri bildirim sağlayarak lise öğrencilerinin yazma becerilerini geliştirmek için kullanımı [Yüksek lisans tezi]. Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Tokat.
  • Özdemir, O. (2009). Bulanık mantık ile belirlenmiş öğrenme stillerine dayalı öğrenme ortamlarının öğrencilerin başarı ve tutumlarına etkisi [Doktora tezi]. Fırat Üniversitesi, Elazığ.
  • Özdemir, Ö. F. (2024). Güzel sanatlar eğitiminde yapay zekanın resim üzerine katkısına yönelik bir inceleme [Yüksek lisans tezi]. İnönü Üniversitesi, Malatya.
  • Özen, E. N. (2021). STEM alanındaki öğretmen adayları için geliştirilen makine öğrenmesi öğretiminin planlanması, uygulanması ve değerlendirilmesi [Yüksek lisans tezi]. Bahçeşehir Üniversitesi, İstanbul.
  • Özer, S., Sancar Yazıcı, A., Akgül, S., & Yıldırım, A. (2023). Okullarda yapay zeka kullanımına ilişkin öğretmen görüşleri. Ulusal Eğitim Dergisi, 3(10), 1776–1794. https://uleder.com/index.php/uleder/article/view/360
  • Özgür, H., Çuhadar, C., & Akgün, F. (2018). Eğitimde oyunlaştırma araştırmalarında güncel eğilimler. Kastamonu Education Journal, 26(5), 1479-1488. https://doi.org/10.24106/kefdergi.380982
  • Özkan, İ. (2019). Fen ve teknoloji okuryazarlığına ilişkin öz yeterlik algısı ile akademik başarı arasındaki ilişkinin yapay sinir ağı ile analizi [Yüksek lisans tezi]. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi, Burdur.
  • Özsongür, M. Z. (2024). Sınıf öğretmenlerinin eğitimde üretken yapay zeka kullanımına ilişkin görüşleri [Yüksek lisans tezi]. Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi, Burdur.
  • Öztan, E. (2024). Ortaokul öğrencilerine yönelik yapay zeka tutum ölçeğinin geliştirilmesi: Geçerlilik ve güvenirlik çalışması [Yüksek lisans tezi]. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Çanakkale.
  • Öztürk, M. (2022). Fen öğretimi ders başarısının değerlendirilmesinde bütüncül bulanık yaklaşım [Yüksek lisans tezi]. Kütahya Dumlupınar Üniversitesi, Kütahya.
  • Pugh, K. J., Kriescher, D. P. J., Tocco, A. J., Olson, C., Bergstrom, C. M., Younis, M., & BenSalem, M. (2023). The seeing science project: Using design-based research to develop a transformative experience intervention. Journal of Science Education and Technology, 32(3), 338-354. https://doi.org/10.1007/s10956-023-10031-6
  • Qureshi, I. (2025). The impact of AI on teacher roles: towards a collaborative Human-AI pedagogy. AI Edify Journal, 2(1), 1-11.
  • Seyrek, M., Yıldız, S., Emeksiz, H., Şahin, A., & Türkmen, M. T. (2024). Öğretmenlerin eğitimde yapay zeka kullanımına yönelik algıları. International Journal of Social and Humanities Sciences Research (JSHSR), 11(106), 845-856. https://doi.org/10.5281/zenodo.11113077
  • Sezer, H. (2024). Yapay zeka yeni yazma öğretmeni mi? İngilizcenin yabancı dil olarak öğretildiği sınıflarda ChatGPT geri bildirimi ve öğretmen geri bildiriminin yazma yeterliliği açısından karşılaştırılması [Yüksek lisans tezi]. Yeditepe Üniversitesi, İstanbul.
  • Somyürek, S. (2008). Uyarlanabilir eğitsel web ortamlarının öğrencilerin akademik başarısına ve gezinmesine etkisi [Doktora tezi]. Gazi Üniversitesi, Ankara.
  • Song, Y., Weisberg, L. R., Zhang, S., Tian, X., Boyer, K. E., & Israel, M. (2024). A framework for inclusive AI learning design for diverse learners. Computers and Education: Artificial Intelligence, 6, 100212. https://doi.org/10.1016/j.caeai.2024.100212
  • Soral, Karayer, M. (2024). Yapay zeka araçlarının iyilik halini artırmadaki kullanımına ilişkin İngilizce dil öğretmenlerinin görüşlerinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi]. Necmettin Erbakan Üniversitesi, Konya.
  • Şimşek, Ö. (2025). Yapay zeka ve dil öğrenme süreçlerinde kullanımına genel bakış. Temel Eğitim Araştırmaları Dergisi, 5(1), 118-130. https://doi.org/10.55008/te-ad.1567106
  • Tekin, N. (2023). Eğitimde yapay zeka: Türkiye kaynaklı araştırmaların eğilimleri üzerine bir içerik analizi. Necmettin Erbakan Üniversitesi Ereğli Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(Özel Sayı),387-411. https://dergipark.org.tr/en/pub/neueefd/issue/80589/1352482
  • Temur, S. (2025). 2000-2024 yılları arasında eğitim alanında yapılan yapay zeka konulu lisansüstü çalışmaların incelenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, (63), 1181-1218. https://doi.org/10.53444/deubefd.1600146
  • Tokatlı, H. (2024). Bilişim teknolojileri öğretmenlerinin yapay zeka öğretimine yönelik hazır bulunuşluk ve davranışsal niyetlerinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi]. Yıldız Teknik Üniversitesi, İstanbul.
  • Tonbuloğlu, İ. (2023). Eğitim teknolojilerinde güncel uygulamaların incelenmesi. Alanyazın, 4(2). https://doi.org/10.59320/alanyazin.1369322
  • Topkaya, Y., Doğan, Y., Batdı, V., & Aydın, S. (2025). Artificial ıntelligence applications in primary education: A Quantitatively complemented mixed-meta-method study. Sustainability, 17(7), 3015. https://doi.org/10.3390/su17073015
  • Ugurlu, C. T., & Usta, H. G. (2025). Yapay zekanın eğitime yansımaları: yönetici ve öğretmenlerin bakış açıları. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 16(1), 1350-1374. https://doi.org/10.51460/baebd.1578952
  • Uğur, S., & Usta, İ. (2025). Yapay zekanın eğitimde kullanımı ile ilgili Türkiye’de yapılan lisansüstü tezlerin bibliyografik analizi. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 14(1), 143-163. https://doi.org/10.33206/mjss.1587252
  • UNESCO. (2019). Artificial Intelligence in Education: Challenges and opportunities for sustainable development (No. 7; Working Papers on Education Policy). UNESCO.
  • Uygun, D., Aktaş, I., Duygulu, İsmail, & Köseer, N. (2024). Exploring teachers’ artificial intelligence awareness. Advances in Mobile Learning Educational Research, 4(2), 1093-1104. https://doi.org/10.25082/AMLER.2024.02.004
  • Üretmen, S. (2024). Turkish EFL teachers' awareness and perspectives on artificial intelligence incorporation into language instruction [Yüksek lisans tezi]. Necmettin Erbakan Üniversitesi, Konya.
  • Üstün, A. B. (2024). Eğitim alanında yapay zeka uygulamaları: lisansüstü tezlerin sistematik incelemesi. Bilgi ve İletişim Teknolojileri Dergisi, 6(2), 95-112. https://doi.org/10.53694/bited.1593139
  • Valdiviezo Sir, V. M., Baique Timaná, D. B., Merino Cava, L. G., Reategui, J. A., Revilla, A. C., & Vizconde Burga, D. D. (2024). The rising influence of AI in higher education: Trends and insights from a bibliometric analysis. Journal of Educational and Social Research, 14(5). https://doi.org/10.36941/jesr-2024-0121
  • Wang, S., Wang, F., Zhu, Z., Wang, J., Tran, T., & Du, Z. (2024). Artificial intelligence in education: A systematic literature review. Expert Systems with Applications, 252, 124167. https://doi.org/10.1016/j.eswa.2024.124167
  • Wu, X. Y. (2024). Artificial Intelligence in L2 learning: A meta-analysis of contextual, instructional, and social-emotional moderators. System, 126, 103498. https://doi.org/10.1016/j.system.2024.103498
  • Xiu-Yi, W. U. (2024). AI in L2 learning: a meta-analysis of contextual, instructional, and social-emotional moderators. System, 103498. https://doi.org/10.1016/j.system.2024.103498
  • Yaman, M. (2024). Eğitimde yapay zekanın kullanılmasına dair öğretmen görüşleri [Yüksek lisans tezi]. Gaziantep Üniversitesi, Gaziantep.
  • Yavuzalp, N. (2012). E-öğrenme ortamında kullanılan öğrenme stil ve stratejilerinin web kullanım madenciliği ile analizi [Doktora tezi]. Fırat Üniversitesi, Elazığ.
  • Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
  • Yıldırım, M. A. (2024). Comparing automated and teacher feedback: Effects on L2 writing anxiety, L2 writing motivation, and students' perceptions [Yüksek lisans tezi]. Karadeniz Teknik Üniversitesi, Trabzon.
  • Yılmaz, Ö. K. (2024). The impact of the use of artificial intelligence-generated materials on reading motivation among EFL learners [Yüksek lisans tezi]. İstanbul Medeniyet Üniversitesi, İstanbul.
  • Zawacki-Richter, O., Marín, V. I., Bond, M., & Gouverneur, F. (2019). Systematic review of research on artificial intelligence applications in higher education–where are the educators? International Journal of Educational Technology in Higher Education, 16(1), 1-27. https://doi.org/10.1186/s41239-019-0171-0
  • Zhang, J., Jantakoon, T., & Laoha, R. (2025). Meta-analysis of artificial intelligence in education. Higher Education Studies, 15(2), 189-210. https://doi.org/10.5539/hes.v15n2p189
  • Zhao, C. (2024). AI-assisted assessment in higher education: A systematic review. Journal of Educational Technology and Innovation, 6(4). https://doi.org/10.61414/jeti.v6i4.209

Eğitim-Öğretim Alanında Yapay Zeka Üzerine Yapılan Lisansüstü Tezlerin Analizi

Yıl 2025, Cilt: 16 Sayı: 2, 91 - 109, 30.12.2025

Öz

Bu çalışmada Türkiye’de yapay zekânın eğitim ve öğretim alanında kullanımına yönelik yapılan lisansüstü tezler doküman analizi ile incelenmiştir. Çalışmada YÖK Tez Merkezi veri tabanında yer alan lisansüstü tezler “yapay zekâ” ve “artificial intelligence” anahtar kelimeleri kullanılarak taranmıştır. Erişim sağlanan 699 lisansüstü tez çalışmasından eğitim ve öğretim alanında yürütülen 64 çalışmanın amaç kapsamında 40 yüksek lisans ve 10 doktora olmak üzere toplam 50 tez çalışması betimsel analiz ile çözümlenmiştir. Çalışma bulgularına göre en fazla çalışmanın 2024 yılında tamamlandığı, çalışmalardaki katılımcı sayısının en fazla 31 – 100 arasında olduğu, örneklem gruplarının çoğunlukla lisans öğrencilerinden oluştuğu ve en fazla kullanılan yapay zekâ aracının ise ChatGPT olduğu ortaya çıkmıştır. Çalışmada ayrıca yapay zekâ konusunda ele alınan çalışmalarda çoğunlukla yapay zekanın eğitimde kullanımı, yapay zekâ farkındalığı ve yapay zekanın öğrenmeye etkisine yönelik araştırmaların yürütüldüğü belirlenmiştir. Araştırmaya veri olan çalışmalardan elde edilen bulgularda çoğunlukla yapay zeka araç/uygulamalarının öğrenme sürecine destek olması (kişiselleştirilmiş öğretim, anında geri bildirim, materyal çeşitliliği, zaman kazandırma), öğrenme sürecinde yer alan verilerin analizi (ölçme ve değerlendirme, öğrenme stilleri, öğrenme ortamı vb.), öğrenenlerin akademik başarılarına ve duyuşsal (memnuniyet, performans ve motivasyon vb.) davranışlarına olumlu etkileri gibi birçok durumun ifade edildiği belirlenirken, yapay zeka kullanımında sorunlar yaşama ve eğitim paydaşlarının yapay zekâ farkındalık düzeylerinin yetersizliği gibi durumların da ifade edildiği belirlenmiştir.

Kaynakça

  • Akbulut, Ö. (2021). Çok değişkenli ve farklı ölçekli araştırmalarda örneklem büyüklüğünün tespiti. Hayvan Bilimi ve Ürünleri Dergisi, 4(2), 199-215. https://doi.org/10.51970/jasp.946399
  • Akdeniz, M., & Özdinç, F. (2021). Eğitimde yapay zeka konusunda Türkiye adresli çalışmaların incelenmesi. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(1), 912-932. https://doi.org/10.33711/yyuefd.938734
  • Aksu, B. (2024). Öğretmenlerin yapay zeka farkındalık düzeyleri ile yapay zeka kaygı düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi]. Gazi Üniversitesi, Ankara.
  • Alan, B. (2023). Fen öğretiminde yapay zeka ile belirlenen çoklu zeka alanlarına göre hazırlanmış e-öğrenme ortamlarının farklı değişkenler açısından incelenmesi [Doktora tezi]. Fırat Üniversitesi, Elazığ.
  • Alanazi, M., Soh, B., Samra, H., & Li, A. (2025). The influence of artificial ıntelligence tools on learning outcomes in computer programming: A systematic review and meta-analysis. Computers, 14(5), 185. https://doi.org/10.3390/computers14050185
  • Alfredo, R., Echeverria, V., Jin, Y., Yan, L., Swiecki, Z., Gašević, D., & Martinez-Maldonado, R. (2024). Human-centred learning analytics and AI in education: A systematic literature review. Computers and Education: Artificial Intelligence, 6, 100215. https://doi.org/10.1016/j.caeai.2024.100215
  • Alhusaiyan, E. (2025). A systematic review of current trends in artificial intelligence in foreign language learning. Saudi Journal of Language Studies, 5(1), 1-16. https://doi.org/10.1108/SJLS-07-2024-0039
  • Altun, E. (2024). Yapay zekâ ve pedagoji: eğitimde fırsatlar ve zorluklar. Dijital Teknolojiler ve Eğitim Dergisi, 3(1), 80-95. https://doi.org/10.5281/zenodo.12637335
  • AlTwijri, L., & Alghizzi, T. M. (2024). Investigating the integration of artificial intelligence in English as foreign language classes for enhancing learners’ affective factors: A systematic review. Heliyon, 10(10), e31053. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2024.e31053
  • Aras, A. (2024). Yapay zeka destekli öğretimin İngilizce yabancı dili kelime öğrenimi üzerindeki etkileri: ChatGPT örneği. [Yüksek lisans tezi]. Atatürk Üniversitesi, Erzurum.
  • Arslan Namlı, N. (2016). Bulanık mantık ile belirlenmiş çoklu zeka alanlarına göre düzenlenmiş öğrenme ortamlarının öğrencilerin akademik başarılarına etkisi [Yüksek lisans tezi]. Çukurova Üniversitesi, Adana.
  • Atay Karlıdağ, B. (2024). Yapay zeka teknolojisi destekli işlenen solfej derslerine ilişkin bir eylem araştırması [Doktora tezi]. Marmara Üniversitesi, İstanbul.
  • Ateş, A. (2025). Eğitimde yapay zeka konulu tezlerin incelenmesi. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Ermenek Akademi Dergisi, 1(1), 46-52. https://dergipark.org.tr/en/pub/ermenekakademi/issue/90474/1642563#article_cite
  • Aydın, F. (2023). Yapay zeka tabanlı EBA akademik destek sisteminin öğrencilerin akademik başarısına etkisinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi]. Çukurova Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Adana.
  • Ballıdağ, M. (2024). The impact of AI-based chatbots on speaking anxiety among EFL learners [Yüksek lisans tezi]. İstanbul Medeniyet Üniversitesi, İstanbul.
  • Başer, H. E. (2022). LGS İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük alt testi doğru sayılarının yapay zeka yöntemleriyle tahmin edilmesi [Doktora tezi]. Kütahya Dumlupınar Üniversitesi, Kütahya.
  • Bayındır, E. (2023). Eğitim alanında yapılan yapay zeka çalışmalarının sosyal ağ analizi ile incelenmesi [Yüksek lisans tezi]. Bahçeşehir Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İstanbul.
  • Berk, E. H. (2024). The impact of artificial intelligence-powered writing assistance systems on metacognitive writing strategies in the EFL learning context [Yüksek lisans tezi]. İstanbul Medeniyet Üniversitesi, İstanbul.
  • Bozkurt, A. (2023). Chatgpt, üretken yapay zeka ve algoritmik paradigma değişikliği. Alanyazın, 4(1), 63-72. https://doi.org/10.59320/alanyazin.1283282
  • Boztepe, C. (2025). Eğitimde yapay zekâ uygulamaları: Fırsatlar, sınırlılıklar ve etik tartışmalar. Dumlupınar Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 9(1), 98-121. https://doi.org/10.71272/debder.1706141
  • Chan, K. S., & Zary, N. (2019). Applications and challenges of implementing artificial intelligence in medical education: integrative review. JMIR Medical Education, 5(1), e13930. https://doi.org/10.2196/13930
  • Chang, J.-H., Wang, C.-J., Zhong, H.-X., Weng, H.-C., Zhou, Y.-K., Ong, H.-Y., & Lai, C.-F. (2023). Artificial intelligence learning platform in a visual programming environment: Exploring an artificial intelligence learning model. Educational Technology Research and Development, 72, 997-1024. https://doi.org/10.1007/s11423-023-10323-z
  • Chen, L., Chen, P., & Lin, Z. (2020). Artificial intelligence in education: A review. IEEE Access, 8, 75264-75278. https://ieeexplore.ieee.org/stamp/stamp.jsp?tp=&arnumber=9069875
  • Chen, X., Zou, D., Xie, H., Cheng, G., & Liu, C. (2022). Two decades of artificial ıntelligence in education: Contributors, collaborations, research topics, challenges, and future directions. Educational Technology & Society, 25(1), 28–47. https://www.jstor.org/stable/48647028
  • Cheung, K. K. C., Long, Y., Liu, Q., & Chan, H. Y. (2024). Unpacking epistemic insights of artificial intelligence (AI) in science education: A systematic review. Science & Education, 1-31. https://doi.org/10.1007/s11191-024-00511-5
  • Chiu, T. K. F., Ahmad, Z., Ismailov, M., & Sanusi, I. T. (2024). What are artificial intelligence literacy and competency? A comprehensive framework to support them. Computers and Education Open, 6, 100171. https://doi.org/10.1016/j.caeo.2024.100171
  • Collie, R. J., & Martin, A. J. (2024). Teachers' motivation and engagement to harness generative AI for teaching and learning: The role of contextual, occupational, and background factors. Computers and Education: Artificial Intelligence, 6, 100224. https://doi.org/10.1016/j.caeai.2024.100224
  • Cooper, G. (2023). Examining science education in chatgpt: An exploratory study of generative artificial intelligence. Journal of Science Education and Technology, 32(3), 444–452. https://doi.org/10.1007/s10956-023-10039-y
  • Çavuş, M. N. (2024). Eğitimde yapay zeka tabanlı ölçme ve değerlendirme üzerine bir derleme. Uluslararası Özel Amaçlar için İngilizce Dergisi, 2(1), 39-54. https://dergipark.org.tr/en/pub/joinesp/issue/85082/1492424
  • Çelik, E. (2023). Sürdürülebilir tasarımlar ve eğitimde yenilikçi tasarımlar [Yüksek lisans tezi]. Gazi Üniversitesi, Ankara.
  • Çetin, G., Kayır, G., & Tofur, S. (2024, Aralık). Türkiye'de eğitim ve öğretim konulu yapay zeka başlıklı lisansüstü çalışmaların incelenmesi. 10th International Education and Innovative Sciences Congress. Ankara, Türkiye.
  • Çiftçi, A. (2024). AI assisted teaching: Practices and perspectives of instructors on using AI tools in ELT [Yüksek lisans tezi]. Maltepe Üniversitesi, İstanbul.
  • Çolak, A. F. (2022). Okullarda yapay zeka öğretimi için geliştirilen kurs planı ve içeriklerin öğrencilerin üstbilişsel davranışlarına etkisi [Yüksek lisans tezi]. Trabzon Üniversitesi, Trabzon.
  • Değer Demir, M. (2004). Bir eğitim yazılımının temelini oluşturan yapay zeka programı geliştirme [Yüksek lisans tezi]. Çukurova Üniversitesi, Adana.
  • Demir Dülger, E. (2023). Lise müdürleri ve öğretmenlerinin eğitimde yapay zeka kullanılmasına ilişkin görüşleri [Doktora tezi]. İstanbul Okan Üniversitesi, İstanbul.
  • Deng, R., Jiang, M., Yu, X., Lu, Y., & Liu, S. (2025). Does ChatGPT enhance student learning? A systematic review and meta-analysis of experimental studies. Computers & Education, 227, 105224. https://doi.org/10.1016/j.compedu.2024.105224
  • Ding, N. (2025). Ethical considerations in the application of artificial intelligence in education. International Journal of Education and Humanities, 19(1),178-182. https://doi.org/10.54097/78e6gr15
  • Erçin Kamburoğlu, E. (2024). Genre-based academic integrity instruction in l2 writing: Effects on plagiarism, genai utilization, and writing performance [Doktora tezi]. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Çanakkale.
  • Ergün, B. (2024). Yabancı dil öğretiminde yapay zeka ve akran dönütünün öğrencilerin yazma becerilerine etkisi [Yüksek lisans tezi]. Gazi Üniversitesi, Ankara.
  • Erümit, A. K. (2014). Polya'nın problem çözme adımlarına göre hazırlanmış yapay zeka tabanlı öğretim ortamının öğrencilerin problem çözme süreçlerine etkisi [Doktora tezi]. Karadeniz Teknik Üniversitesi, Trabzon.
  • Ferikoğlu, D. (2021). Öğretmenler için yapay zeka farkındalık düzeyi ölçeği: Güvenilirlik ve geçerlilik çalışması [Yüksek lisans tezi]. Bahçeşehir Üniversitesi, İstanbul.
  • Ferikoğlu, D., & Akgün, E. (2022). An investigation of teachers’ artificial intelligence awareness: a scale development study. Malaysian Online Journal of Educational Technology, 10(3), 215–231. https://doi.org/10.52380/mojet.2022.10.3.407
  • Fırat, M. (2023). Integrating ai applications into learning management systems to enhance e-learning. Instructional Technology and Lifelong Learning, 4(1), Article 1. https://doi.org/10.52911/itall.1244453
  • Gao, R., Merzdorf, H. E., Anwar, S., Hipwell, M. C., & Srinivasa, A. R. (2024). Automatic assessment of text-based responses in post-secondary education: A systematic review. Computers and Education: Artificial Intelligence, 6, 100206. https://doi.org/10.1016/j.caeai.2024.100206
  • Galushko, O., & Batmanghlich, C. (2023). Ethical and practical aspects of using the artificial intelligence in the educational process. Philosophy, Economics and Law Review, 3(2), 47-52. https://doi.org/10.31733/2786-491X-2023-2-47-52
  • Good, R. (1987). Artificial intelligence and science education. Journal of Research in Science Teaching, 24(4), 325-342.
  • Gücük, G. (2022). Perception of English language learners and teachers towards the use of artificial intelligence in the language classroom [Yüksek lisans tezi]. İstanbul Aydın Üniversitesi, İstanbul.
  • Güler, E. (2020). Açık ve uzaktan esnek öğrenme ortamlarında yapay zeka tekniğiyle strateji karar modelinin oluşturulması [Doktora tezi]. Anadolu Üniversitesi, Eskişehir.
  • Haerazi, H., Irawan, L.A., & Sotlikova, R.(2025). ChatGPT-Based intellegent instructional model for enhancing EFL learners' writing skills: perceptions and practices. Ecolingua: Journal of Linguistics and Language Instruction, 1(1), 14-26. https://e-journal.lp3kamandanu.com/index.php/ecolingua/article/view/402/440
  • Hew, K. F., Jia, C., Gonda, D. E., & Bai, S. (2020). Transitioning to the “new normal” of learning in unpredictable times: Pedagogical practices and learning performance in fully online flipped classrooms. International Journal of Educational Technology in Higher Education, 17(1), 57. https://doi.org/10.1186/s41239-020-00234-x
  • Işıklı, Ş. (2004). Fuzzy mantık ve sibernetikin siber toplum ve yapay zeka üzerindeki etkileri [Yüksek lisans tezi]. Atatürk Üniversitesi, Erzurum.
  • İçen, E. (2024). Öğretmenlerin yapay zeka farkındalıkları ile yenilikçi pedagoji uygulamaları arasındaki ilişki [Yüksek lisans tezi]. Bahçeşehir Üniversitesi, İstanbul.
  • İçöz, S., & İçöz, E. (2024). Türkçe öğretmen adaylarının yapay zeka uygulamalarına yönelik farkındalık düzeylerinin incelenmesi. Ulusal Eğitim Dergisi, 4(3), 987–1001. https://uleder.com/index.php/uleder/article/view/500
  • Jiang, M., Lam, A. H. C., Chiu, D. K. W., & Ho, K. K. W. (2023). Social media aids for business learning: a quantitative evaluation with the 5E instructional model. Education and Information Technologies, 28(9), 12269-12291. https://doi.org/10.1007/s10639-023-11690-z
  • Jiao, P., Ouyang, F., Zhang, Q., & Alavi, A. H. (2022). Artificial intelligence-enabled prediction model of student academic performance in online engineering education. Artificial Intelligence Review, 55(8), 6321–6344. https://doi.org/10.1007/s10462-022-10155-y
  • Jung, G. (2023). Exploring batch deep reinforcement leaning and multi-task learning across ıntelligent tutoring systems- lessons learned [Master’s thesis]. North Carolina State University.
  • Karabulut, E. (2024). Analysing the effects of AI-powered chatbots on the writing skills of English preparatory class students: An experimental study [Yüksek lisans tezi]. Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Samsun.
  • Karataş, D. (2024). Exploring potential of ChatGPT for assisting preservice science teachers' pedagogical content knowledge in inquiry-based lesson planning [Yüksek lisans tezi]. Boğaziçi Üniversitesi, İstanbul.
  • Karataş, F., & Yüce, E. (2024). AI and the future of teaching: Preservice teachers’ reflections on the use of artificial intelligence in open and distributed learning. International Review of Research in Open and Distributed Learning, 25(3), 304-325. https://doi.org/10.19173/irrodl.v25i3.7785
  • Karataş, Z. (2015). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Manevi Temelli Sosyal Hizmet Araştırmaları Dergisi, 1(1), 62-80. https://avys.omu.edu.tr/storage/app/public/kokdener/123091/13f.pdf
  • Kasneci, E., Sessler, K., Küchemann, S., Bannert, M., Dementieva, D., Fischer, F., Gasser, U., Groh, G., Günnemann, S., Hüllermeier, E., Krusche, S., Kutyniok, G., Michaeli, T., Nerdel, C., Pfeffer, J., Poquet, O., Sailer, M., Schmidt, A., Seidel, T., … & Kasneci, G. (2023). ChatGPT for good? On opportunities and challenges of large language models for education. Learning and Individual Differences, 103, 102274. https://doi.org/10.1016/j.lindif.2023.102274
  • Kaya, B. N. (2023). Yapay zeka tabanlı dil modelleri ile ilgili öğretmen görüşlerinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi]. Düzce Üniversitesi, Düzce.
  • Kaya, İ. (2024). Eğitim yönetiminde yapay zeka kullanımına ilişkin okul yöneticileri ve öğretmenlerin görüşleri [Yüksek lisans tezi]. İstanbul Aydın Üniversitesi, İstanbul.
  • Kayabaş, İ. (2010). Yapay zeka sohbet ajanlarının uzaktan eğitimde öğrenci destek hizmeti olarak kullanılabilirliği [Yüksek lisans tezi]. Anadolu Üniversitesi, Eskişehir.
  • Kebapçı, S. S. (2024). Higher education instructors' artificial intelligence awareness and its effect on some demographics. [Yüksek lisans tezi]. Bahçeşehir Üniversitesi, İstanbul.
  • Kemal, S. (2024). A comparative analysis of human graders and a large language model in assessing English as a foreign language (EFL) journal writing in secondary school [Yüksek lisans tezi]. Bahçeşehir Üniversitesi, İstanbul.
  • Khreisat, M.N., Khilani, D., Rusho, M. A., Karkkulainen, E. A., Tabuena, A.C., & Uberas, A.D. (2024) Ethical implications of AI integration in educational decision making: systematic review. Educational Administration: Theory and Practice, 30(5), 8521-8527. https:\\doi: 10.53555/kuey.v30i5.440б
  • Kılavuz, D. (2024). Embracing the unknown and novel: The interplay between specific personality traits of EAP instructors and their approach towards the integration of Chat GPT [Yüksek lisans tezi]. Bahçeşehir Üniversitesi, İstanbul.
  • Kulaksız, G. C. (2024). Yapay zeka tabanlı dil modeli: ChatGPT uygulamasının yabancı dil olarak İngilizce öğretimi kapsamında yazma becerileri üzerindeki etkisi [Yüksek lisans tezi]. Bursa Uludağ Üniversitesi, Bursa.
  • Kunt, A. (2017). Ortaokul 8.sınıf öğrencilerinin matematiksel ispata yönelimlerinin yapay sinir ağı modeli kullanılarak incelenmesi [Yüksek lisans tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi, İzmir.
  • Larimore, R. A. (2020). Preschool science education: A vision for the future. Early Childhood Education Journal, 48(6), 703-714. https://doi:10.1007/s10643-020-01033-9
  • Lee, D., Arnold, M., Srivastava, A., Plastow, K., Strelan, P., Ploeckl, F., Lekkas, D., & Palmer, E. (2024). The impact of generative AI on higher education learning and teaching: A study of educators' perspectives. Computers and Education: Artificial Intelligence, 6, 100221. https://doi.org/10.1016/j.caeai.2024.100221
  • Lee, S. J., & Kwon, K. (2024). A systematic review of AI education in K-12 classrooms from 2018 to 2023: Topics, strategies, and learning outcomes. Computers and Education: Artificial Intelligence, 6, 100211. https://doi.org/10.1016/j.caeai.2024.100211
  • Li, L., Yu, F., & Zhang, E. (2024). A systematic review of learning task design for K-12 AI education: Trends, challenges, and opportunities. Computers and Education: Artificial Intelligence, 6, 100217. https://doi.org/10.1016/j.caeai.2024.100217
  • Liu, X., Guo, B., He, W., & Hu, X. (2025). Effects of generative artificial intelligence on k-12 and higher education students’ learning outcomes: A meta-analysis. Journal of Educational Computing Research, 63(5), 1249-1291. https://doi.org/10.1177/07356331251329185
  • Manzoor, A., Hameed, A., & Sultan, F. (2025). AI as a teaching partner: redefining educator roles in the digital age. Advances Social Science Archieve Journal (ASSAJ), 3(02), 2262-2276. https://assajournal.com/index.php/36/article/view/544
  • Martin, F., Zhuang, M., & Schaefer, D. (2024). Systematic review of research on artificial intelligence in K-12 education (2017–2022). Computers and Education: Artificial Intelligence, 6, 100195. https://doi.org/10.1016/j.caeai.2023.100195
  • McCarthy, J., Minsky, M. L., Rochester, N., & Shannon, C. E. (2006). A proposal for the Dartmouth summer research project on artificial intelligence. AI Magazine, 27(4). https://doi.org/10.1609/aimag.v27i4.1904
  • Meço, G., & Coştu, F. (2022). Eğitimde yapay zekanın kullanılması: betimsel içerik analizi çalışması. Karadeniz Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Dergisi, 12(23), 171-193. https://dergipark.org.tr/tr/pub/sbed/issue/70445/1092727
  • Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis (2. bs.). Thousand Oaks, California: Sage.
  • Moldur, M. (2024). Yapay zeka çağında yabancı dil olarak İngilizce yazma eğitimi için yönergeler: yorumlayıcı bir meta-sentez [Yüksek lisans tezi]. İhsan Doğramacı Bilkent Üniversitesi, Ankara.
  • Mustafa, M. Y., Tlili, A., Lampropoulos, G., Huang, R., Jandrić, P., Zhao, J., Salha, S., Xu, L., Panda, S., Kinshuk, Lopez-Pernas, S., & Saqr, M. (2024). A systematic review of literature reviews on artificial intelligence in education (AIED): a roadmap to a future research agenda. Smart Learning Environments, 11(1), 59. https://doi.org/10.1186/s40561-024-00350-5
  • Oruç, T., Yeşilyurt, M., & Kurt, M. (2024). Eğitimde yapay zeka konulu çalışmaların betimsel analizi. Temel Eğitim, (24), 44-60. https://dergipark.org.tr/en/pub/temelegitim/issue/84158/1465815
  • Otterborn, A., Sundberg, B., & Schönborn, K. (2024). The impact of digital and analog approaches on a multidimensional preschool science education. Research in Science Education, 54(2), 185-203. https://doi.org/10.1007/s11165-023-10133-6
  • Ozan, O. (2024). Chatgpt'nin konuya özgü yazma görevlerini değerlendirerek ve geri bildirim sağlayarak lise öğrencilerinin yazma becerilerini geliştirmek için kullanımı [Yüksek lisans tezi]. Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Tokat.
  • Özdemir, O. (2009). Bulanık mantık ile belirlenmiş öğrenme stillerine dayalı öğrenme ortamlarının öğrencilerin başarı ve tutumlarına etkisi [Doktora tezi]. Fırat Üniversitesi, Elazığ.
  • Özdemir, Ö. F. (2024). Güzel sanatlar eğitiminde yapay zekanın resim üzerine katkısına yönelik bir inceleme [Yüksek lisans tezi]. İnönü Üniversitesi, Malatya.
  • Özen, E. N. (2021). STEM alanındaki öğretmen adayları için geliştirilen makine öğrenmesi öğretiminin planlanması, uygulanması ve değerlendirilmesi [Yüksek lisans tezi]. Bahçeşehir Üniversitesi, İstanbul.
  • Özer, S., Sancar Yazıcı, A., Akgül, S., & Yıldırım, A. (2023). Okullarda yapay zeka kullanımına ilişkin öğretmen görüşleri. Ulusal Eğitim Dergisi, 3(10), 1776–1794. https://uleder.com/index.php/uleder/article/view/360
  • Özgür, H., Çuhadar, C., & Akgün, F. (2018). Eğitimde oyunlaştırma araştırmalarında güncel eğilimler. Kastamonu Education Journal, 26(5), 1479-1488. https://doi.org/10.24106/kefdergi.380982
  • Özkan, İ. (2019). Fen ve teknoloji okuryazarlığına ilişkin öz yeterlik algısı ile akademik başarı arasındaki ilişkinin yapay sinir ağı ile analizi [Yüksek lisans tezi]. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi, Burdur.
  • Özsongür, M. Z. (2024). Sınıf öğretmenlerinin eğitimde üretken yapay zeka kullanımına ilişkin görüşleri [Yüksek lisans tezi]. Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi, Burdur.
  • Öztan, E. (2024). Ortaokul öğrencilerine yönelik yapay zeka tutum ölçeğinin geliştirilmesi: Geçerlilik ve güvenirlik çalışması [Yüksek lisans tezi]. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Çanakkale.
  • Öztürk, M. (2022). Fen öğretimi ders başarısının değerlendirilmesinde bütüncül bulanık yaklaşım [Yüksek lisans tezi]. Kütahya Dumlupınar Üniversitesi, Kütahya.
  • Pugh, K. J., Kriescher, D. P. J., Tocco, A. J., Olson, C., Bergstrom, C. M., Younis, M., & BenSalem, M. (2023). The seeing science project: Using design-based research to develop a transformative experience intervention. Journal of Science Education and Technology, 32(3), 338-354. https://doi.org/10.1007/s10956-023-10031-6
  • Qureshi, I. (2025). The impact of AI on teacher roles: towards a collaborative Human-AI pedagogy. AI Edify Journal, 2(1), 1-11.
  • Seyrek, M., Yıldız, S., Emeksiz, H., Şahin, A., & Türkmen, M. T. (2024). Öğretmenlerin eğitimde yapay zeka kullanımına yönelik algıları. International Journal of Social and Humanities Sciences Research (JSHSR), 11(106), 845-856. https://doi.org/10.5281/zenodo.11113077
  • Sezer, H. (2024). Yapay zeka yeni yazma öğretmeni mi? İngilizcenin yabancı dil olarak öğretildiği sınıflarda ChatGPT geri bildirimi ve öğretmen geri bildiriminin yazma yeterliliği açısından karşılaştırılması [Yüksek lisans tezi]. Yeditepe Üniversitesi, İstanbul.
  • Somyürek, S. (2008). Uyarlanabilir eğitsel web ortamlarının öğrencilerin akademik başarısına ve gezinmesine etkisi [Doktora tezi]. Gazi Üniversitesi, Ankara.
  • Song, Y., Weisberg, L. R., Zhang, S., Tian, X., Boyer, K. E., & Israel, M. (2024). A framework for inclusive AI learning design for diverse learners. Computers and Education: Artificial Intelligence, 6, 100212. https://doi.org/10.1016/j.caeai.2024.100212
  • Soral, Karayer, M. (2024). Yapay zeka araçlarının iyilik halini artırmadaki kullanımına ilişkin İngilizce dil öğretmenlerinin görüşlerinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi]. Necmettin Erbakan Üniversitesi, Konya.
  • Şimşek, Ö. (2025). Yapay zeka ve dil öğrenme süreçlerinde kullanımına genel bakış. Temel Eğitim Araştırmaları Dergisi, 5(1), 118-130. https://doi.org/10.55008/te-ad.1567106
  • Tekin, N. (2023). Eğitimde yapay zeka: Türkiye kaynaklı araştırmaların eğilimleri üzerine bir içerik analizi. Necmettin Erbakan Üniversitesi Ereğli Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(Özel Sayı),387-411. https://dergipark.org.tr/en/pub/neueefd/issue/80589/1352482
  • Temur, S. (2025). 2000-2024 yılları arasında eğitim alanında yapılan yapay zeka konulu lisansüstü çalışmaların incelenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, (63), 1181-1218. https://doi.org/10.53444/deubefd.1600146
  • Tokatlı, H. (2024). Bilişim teknolojileri öğretmenlerinin yapay zeka öğretimine yönelik hazır bulunuşluk ve davranışsal niyetlerinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi]. Yıldız Teknik Üniversitesi, İstanbul.
  • Tonbuloğlu, İ. (2023). Eğitim teknolojilerinde güncel uygulamaların incelenmesi. Alanyazın, 4(2). https://doi.org/10.59320/alanyazin.1369322
  • Topkaya, Y., Doğan, Y., Batdı, V., & Aydın, S. (2025). Artificial ıntelligence applications in primary education: A Quantitatively complemented mixed-meta-method study. Sustainability, 17(7), 3015. https://doi.org/10.3390/su17073015
  • Ugurlu, C. T., & Usta, H. G. (2025). Yapay zekanın eğitime yansımaları: yönetici ve öğretmenlerin bakış açıları. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 16(1), 1350-1374. https://doi.org/10.51460/baebd.1578952
  • Uğur, S., & Usta, İ. (2025). Yapay zekanın eğitimde kullanımı ile ilgili Türkiye’de yapılan lisansüstü tezlerin bibliyografik analizi. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 14(1), 143-163. https://doi.org/10.33206/mjss.1587252
  • UNESCO. (2019). Artificial Intelligence in Education: Challenges and opportunities for sustainable development (No. 7; Working Papers on Education Policy). UNESCO.
  • Uygun, D., Aktaş, I., Duygulu, İsmail, & Köseer, N. (2024). Exploring teachers’ artificial intelligence awareness. Advances in Mobile Learning Educational Research, 4(2), 1093-1104. https://doi.org/10.25082/AMLER.2024.02.004
  • Üretmen, S. (2024). Turkish EFL teachers' awareness and perspectives on artificial intelligence incorporation into language instruction [Yüksek lisans tezi]. Necmettin Erbakan Üniversitesi, Konya.
  • Üstün, A. B. (2024). Eğitim alanında yapay zeka uygulamaları: lisansüstü tezlerin sistematik incelemesi. Bilgi ve İletişim Teknolojileri Dergisi, 6(2), 95-112. https://doi.org/10.53694/bited.1593139
  • Valdiviezo Sir, V. M., Baique Timaná, D. B., Merino Cava, L. G., Reategui, J. A., Revilla, A. C., & Vizconde Burga, D. D. (2024). The rising influence of AI in higher education: Trends and insights from a bibliometric analysis. Journal of Educational and Social Research, 14(5). https://doi.org/10.36941/jesr-2024-0121
  • Wang, S., Wang, F., Zhu, Z., Wang, J., Tran, T., & Du, Z. (2024). Artificial intelligence in education: A systematic literature review. Expert Systems with Applications, 252, 124167. https://doi.org/10.1016/j.eswa.2024.124167
  • Wu, X. Y. (2024). Artificial Intelligence in L2 learning: A meta-analysis of contextual, instructional, and social-emotional moderators. System, 126, 103498. https://doi.org/10.1016/j.system.2024.103498
  • Xiu-Yi, W. U. (2024). AI in L2 learning: a meta-analysis of contextual, instructional, and social-emotional moderators. System, 103498. https://doi.org/10.1016/j.system.2024.103498
  • Yaman, M. (2024). Eğitimde yapay zekanın kullanılmasına dair öğretmen görüşleri [Yüksek lisans tezi]. Gaziantep Üniversitesi, Gaziantep.
  • Yavuzalp, N. (2012). E-öğrenme ortamında kullanılan öğrenme stil ve stratejilerinin web kullanım madenciliği ile analizi [Doktora tezi]. Fırat Üniversitesi, Elazığ.
  • Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
  • Yıldırım, M. A. (2024). Comparing automated and teacher feedback: Effects on L2 writing anxiety, L2 writing motivation, and students' perceptions [Yüksek lisans tezi]. Karadeniz Teknik Üniversitesi, Trabzon.
  • Yılmaz, Ö. K. (2024). The impact of the use of artificial intelligence-generated materials on reading motivation among EFL learners [Yüksek lisans tezi]. İstanbul Medeniyet Üniversitesi, İstanbul.
  • Zawacki-Richter, O., Marín, V. I., Bond, M., & Gouverneur, F. (2019). Systematic review of research on artificial intelligence applications in higher education–where are the educators? International Journal of Educational Technology in Higher Education, 16(1), 1-27. https://doi.org/10.1186/s41239-019-0171-0
  • Zhang, J., Jantakoon, T., & Laoha, R. (2025). Meta-analysis of artificial intelligence in education. Higher Education Studies, 15(2), 189-210. https://doi.org/10.5539/hes.v15n2p189
  • Zhao, C. (2024). AI-assisted assessment in higher education: A systematic review. Journal of Educational Technology and Innovation, 6(4). https://doi.org/10.61414/jeti.v6i4.209
Toplam 125 adet kaynakça vardır.

Ayrıntılar

Birincil Dil Türkçe
Konular Yükseköğretim Çalışmaları (Diğer)
Bölüm Derleme
Yazarlar

Muhammed İkbal İrfanoğlu 0009-0005-2873-0085

Fatma Akgün 0000-0002-9728-7516

Ersin Girgin 0009-0003-6133-9104

Gönderilme Tarihi 10 Ekim 2025
Kabul Tarihi 15 Aralık 2025
Yayımlanma Tarihi 30 Aralık 2025
Yayımlandığı Sayı Yıl 2025 Cilt: 16 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA İrfanoğlu, M. İ., Akgün, F., & Girgin, E. (2025). Eğitim-Öğretim Alanında Yapay Zeka Üzerine Yapılan Lisansüstü Tezlerin Analizi. Adnan Menderes Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 16(2), 91-109.