Cumhuriyet’in İlk Yıllarından Çok Partili Yaşama Geçiş Sürecine Türk Eğitimi ve Eğitim Uygulamalarının Bir Köye Yansıması(Erbeyli İlkokulu Öğrenci Kütüklerinin İncelenmesi 1933-1953)
Öz
Milli Mücadele sonrası milli egemenliğe dayalı, laik, bir ulus devlet var edilmeye çalışılmıştır. Yeni bir devlet olgusu yeni bir millet inşasını zorunlu kılmıştır. Bu inşanın anahtarı eğitim olmuştur. Türkiye Cumhuriyeti, Atatürk’ün sağlığında kendine ait ilk kuşağını yaptığı büyük inkılapların ışığında yetiştirmiştir. Türkiye, Osmanlı’dan bir insan mirası devralmıştır. İlk Cumhuriyet nesli, bu kuşakla birlikte belli bir süre aynı dönemi paylaşmıştır. Cumhuriyet’in nesilden nesile aktarılacak bir değer olarak benimsenmesinde zamana ihtiyaç duyulmuştur. Atatürk’ün ölümüyle eğitim yatırımları ve anlayışı zayıflamıştır. II. Dünya Savaşı’nın getirdiği sorunlar Türk Eğitim Sistemi’ni etkilemiştir. Savaş sonrası çok partili siyasi sisteme geçilmiştir. Süreç 1950 seçimlerinde iktidarın el değişmesiyle tamamlanmıştır. Söz konusu dönemler, eğitimde kendine mahsus izler bırakmıştır. Eğitim, bir insan ve kimlik inşası olarak tanımlanırsa Türk eğitimin amaçlarının ne denli yakalandığını taşradaki eğitim uygulamalarından takip edebiliriz. Eğitim sorunlarını taşra derinden hisseder ve yaşar. Bunu anlamak için eğitimin taşra uygulamalarına bakmak gereklidir. Yine Türkiye’deki siyasi ve sosyal ayrışmaları buradan takip etmek mümkündür. 1933-1953 arası ciddi kırılmaları içinde barındırır. Makalemizde bu dönemi Erbeyli Köy İlkokulu öğrenci kütüklerinden yola çıkarak yeniden okumaya çalıştık. Süreçte, okulu terk oranının yüksek olduğunu, kızların erken yaşta evlendirildiğini, müfredatın değiştiğini gördük. Eğitim amaçlarının taşra bağlamında büyük ölçüde gerçekleştirilemediğine şahit olduk. Çalışmamızda yöntem olarak öncelikle literatür taraması yaptık. Ardından Erbeyli İlkokulu Öğrenci Kütüklerini inceledik. Buradaki verileri istatistiğe döktük. İlgili dönemde öğrencilik yapmış kimi kişilerle sözlü tarih çalışması yaptık. Gazete taramalarıyla verileri pekiştirmeye çalıştık. Araştırmamıza benzer bir çalışma henüz yapılmamıştır. Onun için Türk eğitimi ve eğitim tarihi adına çalışmamız önemli katkılar sunacaktır diyebiliriz.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Arşiv Kaynakları: -Erbeyli İlkokulu Öğrenci Kütükleri 1 ve 2 Numaralı Defterler-CHP Aydın İl Kongresi (3.12.1948) İlçe Kongrelerinden Gelen Dileklerin Özeti- Cumhuriyetin 15.Yılında Aydın, CHP Basımevi, Aydın,-İlk Mektep Müfredat Programı, Devlet Matbaası, İstanbul, 1930.
- Gazeteler: -Anadolu-Demokrat İzmir
- Basılı: -Alsan, Zeki M, ‘Mustafa’nın Romanı-Memleket Çocuğu(1889-1907 Aydın ve İzmir Hatıraları)’ Vadi Yayınları, 2002. -Armaoğlu, Fahir, ’20. yüzyıl Siyasi Tarihi cilt 1-2’ Alkım Yayınları, İstanbul, 2002.-Arıkan, Zeki(Editör) Tariş Tarihi, 1993.-Aybars, Ergün, ‘Atatürkçülük ve Modernleşme’ İzmir, 2000.-Aydın İl Yıllığı, (1973).-Başaran İbrahim. E. ‘Eğitime Giriş’ 6.Baskı, Ankara, 1987.- Başgöz İlhan-Howard E. Wilson, ‘Türkiye Cumhuriyeti’nde Eğitim ve Atatürk’ Dost Yay. Ankara, 1968.-Dinç, Sait. Cumhuriyet Döneminde Yapılan Milli Eğitim Şuraları ve Alınan Kararların Uygulamaları(1923-1960), Hacettepe Üv. Ankara, 1999.-Eroğlu, Hamza, ‘Türk İnkılap Tarihi’ Ankara, 1990.-Feroz Ahmad, ‘Modern Türkiye’nin Oluşumu’ Kaynak Yayınları, İstanbul, 1999 .-Gök,Fatma(editör) ‘75 Yılda Eğitim’ İş Bankası-Tarih Vakfı Yayınları, İstanbul, 1999.-Gülöksüz, Yiğit(Genel Koordinatör), ‘Liseli Gençlerin Gözüyle Cumhuriyetimiz-Yerel Tarih Yarışması’ Ekonomik ve Toplumsal Tarih Vakfı Yayını, İstanbul, 1999.-Gürkan,Emrah, ‘80. yılında Cumhuriyet-Ne kadar Muasırlaşabildik’ Güncel Yayınları, İstanbul, 2003. -Kartekin Enver, Devrim Tarihi ve Türkiye Cumhuriyeti Rejimi, Sinan Yayınları, İstanbul, 1973.-‘İzmir Liseler Arası tarih Yarışması’ İzmir B. Şehir B. Kent Kitaplığı Yayınları, İzmir, 2003.-Özakın, Gülsün, İlk ve Ortaöğretim Ders Kitaplarında Laiklik(1929-1960), YTL, İstanbul. 2004.-Özbey, Emre ‘Aydın Lisesi’ YTL, Aydın, 2009.-Öztürk, Adil Adnan. ‘Türkiye’de Modern Eğitimin Gelişimi ve Aydın İli’ Aydın, 1999.-Sakaoğlu, Necdet, ‘Osmanlı’dan Günümüze Eğitim Tarihi’ Bilgi Üniv. Yay. İstanbul, 2003.- Şengör A, ‘Hasan Ali Yücel ve Türk Aydınlanması’ TÜBİTAK Yayınları 2. Baskı, Ankara, 2003.
- Sözlü Kaynak: Emine CeritNecati ÖzçöllüNecmettin Aydın.Meral Özçöllü
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Menderes Akdağ
*
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
5 Ağustos 2019
Gönderilme Tarihi
30 Mayıs 2018
Kabul Tarihi
5 Şubat 2019
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2019 Cilt: 6 Sayı: 1