-

Öz

Consumption means that depleting the product or service by using it. Each one has to consume to sustain their life.The increase in the number and diversity of goods and services that meet needs by emerging technology over time has brought with it the obligation to electing and decision-making while consuming them.People remain under the influence of many internal and external factors while consuming and they make consumption decisions under the same influences. In this case, the consumption moves away from rationality time to time.Internal and external factors affecting the consumer decisions and how they affect the consumption must be known to understand consumption is rational or not.This study was carried out for research the factors that caused the consumption is rational or irrational. The data were collected through face to face interviews from the sample group of 205 people in Isparta centrum. The obtained data were entered into SPSS software in an appropriate format and analyzes such as reliability, factor and correlation were performed.As a result of the analysis, the factors affecting the human's consumption rationality are divided into two groups as rational and irrational by the interpretation of findings.Also, information about consumption behaviors of the respondents has been reached by applying the Crosstab analysis to data

Anahtar Kelimeler

• Consumption, consumption society, rational consumption, irrational consumption, consumer

RASYONEL-İRRASYONEL TÜKETİMİN BELİRLEYİCİLERİ VE ISPARTADA BİR ARAŞTIRMA

Öz

Tüketim, bir mal veya hizmeti kullanıp yok etmek anlamına gelmektedir. Her insan yaşamını sürdürmek için zorunlu tüketim yapmak zorundadır. Zaman içinde gelişen teknoloji ile birlikte ihtiyaçları karşılayan mal ve hizmet sayı ve çeşitliliğinde meydana gelen artış, tüketim yaparken seçim yapma ve karar verme mecburiyetini de beraberinde getirmiştir. İnsanlar tüketim yaparken içsel ve dışsal birçok faktörün etkisi altında kalırlar ve tüketim kararlarını bu etkiler altında verirler. Bu durum ise tüketimin zaman zaman rasyonel olmaktan uzaklaşmasına neden olur. Bir tüketimin rasyonel olup olmadığını anlayabilmek için, tüketim kararını etkileyen içsel ve dışsal faktörlerin neler olduğu ve tüketim kararını nasıl etkilediğini bilmek gerekmektedir. Bu çalışma yapılan tüketimin rasyonel olmasına veya olmamasına neden olan faktörlerin neler olduğunu araştırmaya yönelik olarak yapılmıştır.  Çalışma yapılırken tutum ölçümü için anket yöntemi kullanılmıştır. Isparta il merkezinde 205 kişiden oluşan örnek grubuyla yüz yüze görüşmeler yapılarak veriler toplanmıştır. Elde edilen veriler SPSS programına uygun formatta girilmiş ve güvenilirlik, faktör, korelasyon analizleri yapılmıştır. Yapılan analizler sonucu elde edilen bulgular yorumlanarak insanların tüketim rasyonalitesini etkileyen faktörler rasyonel ve irrasyonel olarak iki gruba ayrılmıştır. Ayrıca veriler arasında çaprazlama (crosstabb) analizi de uygulanarak ankete katılanların tüketim davranışları hakkında bilgilere ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Tüketim, tüketim toplumu, rasyonel tüketim, irrasyonel tüketim, tüketici

Kaynakça

1. Bauman, Z. (2006). Küreselleşme, Toplumsal Sonuçları. Çev., Abdullah Yılmaz. İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
2. Douglas, M. ve Isherwood B. (1999). Tüketim Antropolojisi. Çev., Erden Attila Aytekin. Ankara: Dost Kitabevi.
3. Durmaz, Y. ( 2008). Tüketici davranışı. Ankara: Detay Yayıncılık.
4. Durning, A. (1998). Ne Kadarı Yeterli? Tüketim Toplumu Ve Dünyanın Geleceği. Çev., Sinem Çağlayan. Ankara: Tema Vakfı Yayınları.
5. Featherson, M. (1996). Postmodernizm Ve Tüketim Kültürü. Çev., Mehmet Küçük. İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
6. Hız, G., Dinçer, O. ve Karaosmanoğlu K. (2010). “Tüketim Kültürünün Var Ettiği Reklam Objesi Kadınlar Ve Satın Alma Kararlarına Etkisi.” Anadolu Üniversitesi İletişim Bilimleri Dergisi, (2): 1-13.
7. Kalaycı, Ş. (2006). SPSS Uygulamalı çok değişkenli istatistik teknikleri. Ankara: Asil Yayınları.
8. Kellner, D. (1992). Popular Culture And The Construction Of Postmodern İdentities. (Der.) Lash, S. ve Friedman, J. Modernity, Oxford: Basil Blackwell.

9. Kellner, D. ve Best S. (1997). The Postmodern turn. 12.05.2015 tarihinde https://books.google.com.tr/books/about/The_Postmodern_Turn.html?id=d_arS8LsAtIC&redir_esc=y veritabanından alınmıştır.
10. Odabaşı, Y. (1998). Tüketici davranışı ve pazarlama stratejisi. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayınları.
11. Odabaşı, Y. (1999). Tüketim kültürü. İstanbul: Sistem Yayıncılık.
12. Schiffman, L. ve Kanuk, L. L. (1987). Consumer behavior. NewYork: By Published Prentice Hall.
13. Solomon, M. R., Bamossy G., Askegaard S. ve Hogg M. K. (1999). Consumer behaviour a european perspective. New York: Prentice Hall.
14. Şengün, H. İ. ve Karahan M. (2013). “Hedonik (Hazcı) Tüketim Alışkanlıkları ve Tüketicileri Bu Tür Alışkanlıklara Motive Eden Nedenler.” Dicle Üniversitesi İİBF Dergisi, 2(4): 13-26.
15. Tek, Ö. B. (1991). Pazarlama ilkeleri ve uygulamalar. (Özel Basım). İzmir: Memleket Matbaası.
16. Tek, Ö. B. (1999). Pazarlama ilkeleri: Global yönetimsel yaklaşım, Türkiye uygulamaları. İstanbul: Beta Yayınları.
17. Terry, W. S. (2011). Öğrenme & Bellek: Temel İlkeler, Süreçler ve İşlemler. Çev., Banu Cangöz. Ankara: Anı Yayınları.
18. Uygun, M. (2011). “Tüketici Araştırmalarında Nitel Bir Araştırma Yöntemi Olarak Fotoğrafa Dayalı Öykülemenin Kullanımı.” Tüketici ve Tüketim Araştırmaları Dergisi, 3(1): 29-64.