E-SAĞLIK OKURYAZARLIK DÜZEYİNİN SAĞLIKTA YAPAY ZEKA VE ROBOTLARA YÖNELİK TUTUMLAR ÜZERİNDEKİ ETKİSİ

Öz

21. yüzyılda teknolojinin gelişimi ile yapay zeka birçok alanda olduğu gibi sağlık sektöründe de kullanılmaya başlanmıştır. Sohbet robotlarından robotik cerrahiye kadar pek çok yenilik, sağlık hizmetlerine yeni boyutlar kazandırırken, bireylerin bu yeniliklere karşı tutumu büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmada, bireylerin sağlıkta yapay zeka ve robotlara yönelik tutumlarını ölçme ve bu tutumda e-sağlık okuryazarlığının rolünü ortaya koymak amaçlanmıştır. Araştırmanın örneklemini Kahramanmaraş ilinde yaşayan, 18 yaş üstü bireyler oluşturmaktadır. Araştırmada kolayda örnekleme yöntemi tercih edilmiş, Google form aracılığı ile oluşturulan anketler 25 Şubat – 05 Mart 2025 tarihleri arasında bireyler ile paylaşılmıştır. Anketi doldurmayı kabul eden 489 kişi araştırmanın örneklemini oluşturmuştur. Verilerin analizi için SPSS v.22 programı kullanılmıştır. Araştırma sonuçları, e-sağlık okuryazarlığı ile yapay zeka ve robotlara ilişkin tutum arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişki olduğunu göstermektedir. E-sağlık okuryazarlık düzeyi yüksek bireylerin yapay zekaya dair aşinalık düzeylerinin daha yüksek olduğu, ancak güven algılarının görece düşük seviyede kaldığı belirlenmiştir. Sonuç olarak, bireylerin sağlıkta yapay zeka ve robotlara yönelik tutumlarını yordamada e-sağlık okuryazarlık düzeyinin kritik bir faktör olduğu görülmüştür

Anahtar Kelimeler

• sağlıkta yapay zeka
• robotik cerrahi
• e-sağlık okuryazarlığı

THE EFFECT OF E-HEALTH LITERACY LEVEL ON ATTITUDES TOWARDS ARTIFICIAL INTELLIGENCE AND ROBOTS IN HEALTH

Öz

In the 21st century, with the development of technology, artificial intelligence has started to be used in the health sector as in many other fields. While many innovations from chat robots to robotic surgery bring new dimensions to healthcare services, the attitude of individuals towards these innovations is of great importance. In this study, it is aimed to measure individuals' attitudes towards artificial intelligence and robots in health and to reveal the role of e-health literacy in this attitude. The sample of the study consists of individuals over the age of 18 living in Kahramanmaraş province. Convenience sampling method was preferred in the study, and the questionnaires created through Google form were shared with individuals between February 25 and March 05, 2025. 489 people who agreed to fill out the survey constituted the sample of the study. SPSS v.22 program was used for data analysis. The results of the study show that there is a significant positive relationship between ehealth literacy and attitude towards artificial intelligence and robots. It was determined that individuals with high e-health literacy levels had higher levels of familiarity with artificial intelligence, but their perception of trust remained at a relatively low level. As a result, it was found that the level of e-health literacy is a critical factor in predicting individuals' attitudes towards artificial intelligence and robots in health.

Anahtar Kelimeler

• Artificial Intelligence in Health
• robotic surgery
• E-health Literacy

Kaynakça

1. Adegboye, M. (2024). Impact of artificial intelligence on health information literacy: Guidance for healthcare professionals. Library Hi Tech News, 41(7), 1-5.
2. Al-Ruzzieh, M. A., Al-Helih, Y. M., & Al-Soud, Z. (2024). E-Health literacy and online health information utilization among Jordanians: A population-based study. Digital Health, 10.
3. Beder, Z. A. (2021). Eğitim Bilimleri ve Yapay Zekâ Bölüm 1: Yapay Zekâya Giriş.
4. Bozkurt, Ş. A., & Hoşgör, H. (2023). Sağlıkta yapay zekâ ve robotlar hakkında kimler ne düşünüyor? Kuşaklar üzerine bir araştırma. Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi, 12(1), 13-25.
5. Chatterjee, I., Ghosh, R., Sarkar, S., Kundu, M., & Das, K. (2024). Revolutionizing innovations and impact of artificial intelligence in healthcare. In International.
6. Chen, S. C.-I., Yu, M., Yu, Y., Wang, R., Zhu, Z., Liu, S., Zhang, G., & Own, C.-M. (2025). The impact of e-health literacy on risk perception among university students. Healthcare, 13(3), 265.
7. Coşkun, A. B., Elmaoğlu, E., Buran, C., & Alsaç, S. Y. (2024). Integration of ChatGPT and e-health literacy: Opportunities, challenges, and a look towards the future. Journal of Health Reports and Technology, 10(1).
8. Çuhadar, M., Demiray, G., Öztürk, M., & Alabaçak, C. H. (2022). Konaklama işletmelerinde yapay zekâ ve robotik teknolojileri: Bibliyometrik bir analiz. Turizm ve Gastronomi Çalışmaları Dergisi, 10(2), 1550-1580.

9. Deniz, S. (2020). Bireylerin e-sağlık okuryazarlığı ve siberkondri düzeylerinin incelenmesi. İnsan ve İnsan, 7(24), 84-96.
10. Eskici, V., & Toraman, R. L. (2022). E-sağlık uygulamaları. KTO Karatay Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 3(3), 25-31.
11. Eysenbach, G. (2001). What is e-health? Journal of Medical Internet Research, 3(2), e20. https://doi.org/10.2196/jmir.3.2.e20
12. Genç, G., & Sarı, M. (2022). E-sağlık alanındaki bilimsel yayınların bibliyometrik analiz yöntemi ile incelenmesi. Sosyal Araştırmalar ve Yönetim Dergisi(1), 58-72. https://doi.org/10.35375/sayod.1056988
13. Gider, E. K. (2024). Sağlık yönetimi öğrencilerinin yapay zekâ kaygısının incelenmesi. International Anatolia Academic Online Journal Social Sciences Journal, 11(1), 260-276.
14. Gül, İ., Demir, S., & Coşkun, İ. (2022). E-Sağlık Okuryazarlığı ve Çevrimiçi Sağlık Bilgisi Arama Davranışı Üzerine Bir Araştırma. Electronic Turkish Studies, 17(7).
15. Gümüş, E. (2013). Sınır ötesinden müdahale: Robotik tele cerrahi. Sağlık Düşüncesi ve Tıp Kültürü Dergisi, S(26). Güngördü, Ö. G. H. & Hoşgör, H. (2024). “Sağlık hizmetlerinde yapay zekâ teknolojileri ve bu teknolojilerin kullanımına dair genel bir değerlendirme”. FAREAST 1st International Conference on Applied Sciences, 2-6 Temmuz 2023, Hanoi, Vietnam.
16. Hassan, M., Kushniruk, A., & Borycki, E. (2024). Barriers to and facilitators of artificial intelligence adoption in health care: Scoping review. JMIR Human Factors, 11, e48633.
17. Işık, M. (2024). Toplum 5.0 çağında sağlıkta dijital dönüşüm: Yapay zekânın rolü ve sağlık ekosisteminin geleceği. Filiz Kitabevi.
18. Kaya, E., & Eke, E. (2023). Bireylerin mobil sağlık uygulaması kullanım durumu ve e-sağlık okuryazarlığı ilişkisi. İşletme Bilimi Dergisi, 11(1), 1-15. https://doi.org/10.22139/jobs.1159206
19. Kepekçi, A. H., & Kepekçi, A. B. (2023). Dünden bugüne cerrahi ve ameliyathane. Yeni Yüzyıl Journal of Medical Sciences, 4(1), 15-20.
20. Kılıç, T. (2017). e-Sağlık, iyi uygulama örneği; Hollanda. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 6(3), 203-217.
21. Kural, A. R., & Atuğ, F. (2010). Ürolojide robotik cerrahi uygulamaları. Turkish Journal of Urology, 36(3). Nong, P., & Platt, J. (2025). Patients’ trust in health systems to use artificial intelligence. JAMA Network Open, 8(2).
22. Öznur, S., & Gezer, Ü. (2025). Dijital toplumun yetkin aktörü yapay zeka. International Journal of Social and Humanities Sciences Research (JSHSR), 12(115), 38-45.
23. Smoła, P., Młoźniak, I., Wojcieszko, M., Zwierczyk, U., Kobryn, M., Rzepecka, E., & Duplaga, M. (2025). Attitudes toward artificial intelligence and robots in healthcare in the general population: A qualitative study. Front Digital Health, 7, 1458685. https://doi.org/10.3389/fdgth.2025.1458685
24. Toygar, Ş. A. (2018). E-sağlık uygulamaları. Yasama Dergisi(37), 101-123.
25. Uslu, Y. D., & Zehra, A. R. L. I. (2025). Sağlık hizmetlerinde yapay zekâ. Karınca Kooperatif Postası, (Şubat 1058), 25-28.
26. Ünal, Ö., Durmuş, A., & Kutlu, R. (2022). E-sağlık okuryazarlığının kararlara katılıma etkisinde hasta hakları farkındalık düzeyinin aracı rolü. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, 25(4), 725-740.
27. Yuen, E., Winter, N., Savira, F., Huggins, C. E., Nguyen, L., Cooper, P., ... & Ugalde, A. (2024). Digital health literacy and its association with sociodemographic characteristics, health resource use, and health outcomes: Rapid review. Interactive journal of medical research, 13(1), e46888.