MİKRO VE MAKROEKONOMİK FAKTÖRLERİN SERMAYE YETERLİLİĞİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: KAMU MEVDUAT BANKALARI

Öz

Sermaye yeterlilik oranı, bankaların risklere karşı direncini belirlemesi açısından bankacılık sektöründe etkili bir faktördür. Sermaye yeterlilik performansı, yalnızca bankaların mali yapıları için değil, ülkenin makroekomik faktörleri içinde bir o kadar önemlidir. Bu araştırmanın amacı, Türk Bankacılık Sektöründe yer alan kamusal sermayeli mevduat bankalarında, makro ve mikro ekonomik faktörlerin sermaye yeterlilik oranı üzerindeki etkilerini incelemektir. Bankaların sermaye yeterlilik oranları ile Aktif Karlılığı, Özkaynak Karlılığı, Enflasyon Oranı ve Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla arasındaki ilişkiyi incelemek için 2004 Q1-2023 Q4 dönemlerine yönelik ARDL sınır testi uygulanmıştır. Bulgulara göre ZiraatBank, VakıflarBank ve HalkBank’a ait değişkenler arasında eşbütünleşme ilişkisi saptanmıştır. Uzun dönemde özkaynak kârlılığındaki artış ZiraatBank ve VakıflarBank’ın sermaye yeterlilik oranını, enflasyondaki artış ise HalkBank’ın sermaye yeterlilik oranını pozitif yönde etkilemiştir. Bankalara ait diğer değişkenler, bankaların sermaye yeterlilik oranlarını negatif yönlü etkilemiştir.

Anahtar Kelimeler

• Bankacılık sektörü
• sermeye yeterlilik oranı
• kârlılık göstergeleri
• makro ve mikro ekonomik faktörler

THE IMPACT OF MİCRO AND MACROECONOMİC FACTORS ON CAPİTAL ADEQUACY: PUBLIC DEPOSİT BANKS

Öz

Capital adequacy ratio is an effective factor in the banking sector in terms of determining banks' resilience to risks. Capital adequacy performance is important not only for the financial structure of banks but also for the macroeconomic indicators of the country. The purpose of this study is to examine the effects of macro and micro economic factors on Capital adequacy ratio in publicly owned deposit banks in the Turkish Banking Sector. ARDL bounds test was applied to examine the relationship between banks' Capital adequacy ratios and Return on Assets, Return on Equity, Inflation Rate and Gross Domestic Product for the period 2004 Q1-2023 Q4. According to the findings, a cointegration relationship was found between the explanatory variables and capital adequacy ratios of ZiraatBank, VakıflarBank and HalkBank. In the long run, an increase in the return on equity positively influenced the Capital adequacy ratio of ZiraatBank and VakıflarBank, while an increase in the inflation positively affected the capital adequacy ratio of HalkBank. Other variables of the banks had negative impacts on banks' capital adequacy ratios.

Anahtar Kelimeler

• Banking sector
• capital adequacy ratio
• profitability
• macroeconomic factors

Kaynakça

1. Afşar, A. & Karaçay, E. (2018). “Türk bankacılık sektöründe sermaye yeterlilik oranının belirleyicileri”, Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 18(2), 149-160.
2. Aka, K. (2019). “Banka kârlılığının belirleyicileri: Türk bankacılık sektöründeki katılım bankaları üzerine ampirik bir uygulama”, Social Sciences Research Journal, 8(3), 21-39.
3. Banerjee, A., Dolado, J. & Mestre, R. (1998). “Error-correction mechanism tests for cointegration in a single-equation framework”, Journal of Time Series Analysis, 19(3), 267-283.
4. Bateni, L., Vakilifard, H. & Asghari, F. (2014). “The influential factors on capital adequacy ratio in Iranian banks”, International Journal of Economics and Finance, 6(11), 108-116.
5. Bilman, M. E. (2020). “Türkiye'de İslami bankacılık, finansal gelişme ve ekonomik büyüme arasındaki nedensellik ilişkilerinin doğrusal ve doğrusal olmayan yöntemlerle analizi”, İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (Prof. Dr. Sabri ORMAN Özel Sayısı), 353-369. DOI: 10.53839/aifd.1027102
6. Büyükoğlu, B. (2023). “Yerli ve yabancı mevduat bankalarında içsel ve dışsal faktörlerin karlılığa etkileri”, Akademik Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi, 15(28), 104-121. https://doi.org/10.20990/kilisiibfakademik.1231993
7. Çitak, F. & Goker, I.E.K. (2020). “Bankacılık sektöründe sermaye yeterlilik rasyosunu belirleyen faktörlerin analizi”, Business and Economics Research Journal, 11(1), 169-185. doi: 10.20409/berj.2020.243
8. Dao, B. & Nguyen, K. A. (2020). “Bank capital adequacy ratio and bank performance in Vietnam: A simultaneous equations framework”, Journal of Asian Finance, Economics and Business, 7( 6), 1-19.

9. Emek, Ö. F. & Düşünceli, F. (2021). “Türkiye’de katılım bankacılığı sektörü bağlamında finansal gelişmeler, enflasyon ve ekonomik büyüme ilişkisinin incelenmesi”, Aydin Faculty of Economics Journal, 6(2), 83-98. DOI: 10.53839/aifd.1027102
10. Gülcan, N. & Özdemir Höl, A. (2021). Finansal zaman serilerinde uzun dönemli ilişkilerin analizi. İçinde İ. Çelik ve S. B. Kahyaoğlu (Eds.), Finansal zaman serisi analizi (ss. 127-248). Ankara: Gazi Kitabevi.
11. Hatipoğlu, M. & Tekin, B. (2017). “The effects of vıx ındex, exchange rate & oil prices on the BİST 100 index: A Quantile Regression Approach”, ODÜ Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 7(3), 627-634.
12. Haris, M., Tan, Y., Malik, A. & Ain,Q. U. (2020). “A study on the impact of capitalization on the profitability of banks in emerging markets: A case of Pakistan”, Journal Risk Financial Management, 13(9). https://doi.org/10.3390/jrfm13090217
13. Hildebrandt, P. & Thomas, E. A. (1991).”The rising cost of medical care and its effect on inflation”, Economic Review, September/October: 47-58.
14. Mumtaz, M. Z. (2022). “Examining the bank-specific and macro-economic factors that influence capital adequacy in Pakistan”, International Journal of Management Researc and Emerging Sciences, 12(2). DOI: https://doi.org/10.56536/ijmres.v12i2.221
15. Okuyan, H. A. (2013). “Türk Bankacılık Sektöründe Sermaye Yapısı”, Ege Akademik Bakış, 13(3), 296- 302.
16. Özsoy, C. E. & Tosunoğlu, B. T. (2017). “GSYH'nin ötesi: Ekonomik gelişmenin ölçümünde alternatif metrikler”, Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 26(1), 285-301.
17. Pehlivan, P. (2016). “Türkiye’de katılım bankacılığı ve bankacılık sektöründeki önemi”, Selçuk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 31, 296-324.
18. Pesaran, M. H. & Shin, Y. (1998). “An autoregressive distributed-lag modelling approach to cointegration analysis”, Econometric Society Monographs, (31), 371-413.
19. Pesaran, M. H. & Shin, Y. (1999). An autoregressive distributed lag modelling approach to cointegration analysis. İçinde S. Strom, (Eds.), Econometrics and economic theory in the 20th century: The ragnar frisch centennial symposium. Cambridge University Press.
20. Pesaran, M. H., Shin, Y. & Smith, R. P. (2001). “Bounds testing approaches to the analysis of level relationships”, Journal of Applied Econometrics, 16(3), 289-326.
21. Reis, G. & Kötüoğlu, R. (2016). “Türk bankacılık sektörünün sermaye yeterliliği davranışı”, Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 14(3), 101-110. Doi: http://dx.doi.org/10.11611/JMER193783
22. Sari, F. N. & Endri, E. (2019). “Determinants of return on assets (ROA) on conventional banks listed on Indonesian stock exchange (IDX) period 2013-2017”, IOSR Journal of Business and Management, 21(4), 52-62.
23. Shingjergji, A. & Hyseni, M. (2015). “The determinants of the capital adequacy ratio in the Albanian banking system during 2007-2014”, International Journal of Economics, Commerce and Management, 3(1), 1-10.
24. Tekin, B. (2019). “Sermaye yapısı üzerinde etkili faktörler: Davranışsal kurumsal finans bağlamında bir panel veri analizi”, Sosyoekonomi, 27(42), 145-162.
25. Tekin, B. & Temelli, F. (2020). “K ortalamalar yöntemi ile bankaların sermaye yeterlilik rasyolarına göre kümelenmesi”, Kırıkkale Ü. Sosyal Bilimler Dergisi, 10(1), 11-36.
26. Temelli, F., Özbay, F. & Tekin, B. (2022). “Türk katılım bankacılığı sektöründe sermaye yeterlilik oranının belirleyicileri: Panel veri analizi”, Muhasebe ve Denetime Bakış Dergisi, 66, 1-22. https://doi.org/10.55322/mdbakis.950484