LEZZETİN HEDİYEYE DÖNÜŞÜMÜ: ADIYAMAN’DA GASTRONOMİK HEDİYELEŞMEDE KULLANILAN ÜRÜNLERİN BELİRLENMESİNE YÖNELİK BİR ARAŞTIRMA

Öz

Gastronomik hediyeleşme, toplumsal ilişkileri pekiştiren, kültürel mirası aktaran ve insanlar arasındaki etkileşimi derinleştiren önemli bir sosyal olgu olmasının yanı sıra gastronomik ürünlerin hediye olarak sunulması bölge ekonomisi için önemli bir değer yaratmaktadır. Çalışmada gerçekleştirilmesi ile Adıyaman’da gastronomik hediyeleşmede kullanılan yöresel ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Bu doğrultuda örneklemde bulunan katılımcıların hediyeleşmede kullandıkları gastronomik ürünleri ortaya çıkarmak için derinlemesine bir nitel araştırma yaklaşımı benimsenmiştir. Yarı yapılandırılmış görüşme formunda yer alan sorulardan yola çıkılarak elde edilen verilerin analizinde içerik ve betimsel analiz tekniği kullanılmıştır. Araştırma sonucunda gastronomik hediyeleşmede öne çıkan gıda ürünleri badem, Besni üzümü, kurutmalıklar (patlıcan, biber, kabak), Adıyaman köy peyniri, dağ kekiği, yarpuz, nar, incir, ev ekmeği (yufka)’dır. Katılımcıların çoğu peynirli helva, çiğ köfte, beksemet, bayram taplaması gibi yerel lezzetleri hediyeleşmede kullandıklarını belirtmiştir. Katılımcıların tamamına yakını gıda ürünlerini yöresel ve doğal olmasından dolayı hediye olarak tercih ettiklerini belirtmişlerdir. Yerel ürünlerin hediyeleşmede kullanılması hem bölgesel kimliğin korunmasına hem de gastronomi turizminin gelişimine katkı sağlayabilecek önemli bir potansiyel taşımaktadır. Bu bağlamda, gastronomik mirasın sistematik biçimde belgelenmesi ve korunmasına yönelik daha kapsamlı çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Hediyelik Eşya
• Gastronomi
• Adıyaman.

THE TRANSFORMATION OF FLAVOR INTO A SOUVENIR: A STUDY ON THE DETERMINATION OF PRODUCTS USED IN GASTRONOMIC SOUVENIRS IN ADIYAMAN

Öz

Gastronomic souvenir is an important social phenomenon that reinforces social relations, transmits cultural heritage, and deepens interaction between people, and the presentation of gastronomic products as gifts creates significant value for the regional economy. The aim of the study is to reveal gastronomic gifting products in Adıyaman, to highlight the most preferred foods by the local people in Adıyaman province and to increase their awareness. In this context, an in-depth qualitative research approach was adopted to reveal the gastronomic products used by the participants in the sample in gifting. Content and descriptive analysis techniques were used in the analysis of the data obtained based on the questions in the semi-structured interview form. As a result of the research, the food products that stand out in gastronomic gift giving are almonds, Besni grapes, dried fruits (eggplant, pepper, zucchini), Adıyaman village cheese, mountain thyme, pennyroyal, pomegranate, fig, home bread (yufka). Most of the participants stated that they used local flavors such as cheese halva, raw meatballs, beksemet, and taplama in gift giving. Almost all of the participants stated that they preferred food products as gifts because they were local and natural. The use of local products in gift giving has an important potential to contribute to both the preservation of regional identity and the development of gastronomic tourism. In this context, more comprehensive studies are needed to systematically document and protect gastronomic heritage.

Anahtar Kelimeler

• Souvenirs
• Gastronomy
• Adıyaman.

Kaynakça

1. Altintzoglou, T., Heide, M. & Borch, T, (2016). Food Souvenirs: Buying Behaviour of Tourists in Norway. British Food Journal, 118(1), 119-131.
2. Bayat, G., Kılıç., B. ve Gönenç Güler, E. (2022). Iğdır yöresel mutfağına özgü gastronomik hediyeleşmeler. Edt. Tamer Aydın Doğal ve Beşerî Bilimler Açısından Iğdır – I, Iğdır: Astana yayınları.
3. Bernardo, E., Sousa, N. & Kastenholz, E. (2023). Souvenirs in Tourism Studies: A Bibliometric Retrospective and Future Research Agenda. Tourism and Hospitality Management, 29(2), 249-264.
4. Buczkowska, K. (2014). Local Food and Beverage Products as Important Tourist Souvenirs. Turystyka Kulturowa, 1(1), 47-57.
5. Chen, C., Chen, H. B., Yeh, S. S., Tseng, L. Y. ve Huan, T. C. (2022). Exploring Tourists' Purchase Intention of Food-Related Souvenirs. Tourism Management Perspectives, 44, 101035.
6. Evliyaoğlu, G. Can, M. (2025). Hediyeleşme Sebepleri, Edt. Binali Kılıç, Gülşen Bayat, Emel Gönenç Güler Gastronomik Hediyeleşme 1. Ankara: Detay Yayıncılık.
7. İflazoğlu, N. (2025). Hatay mutfağının gastronomik hediye potansiyeli: coğrafi işaret tescilli yiyecekler üzerinden bir değerlendirme. Edt. Binali Kılıç, Gülşen Bayat, Emel Gönenç Güler Gastronomik Hediyeleşme 1. Ankara: Detay Yayıncılık.
8. İnan, M. (2025). Gastronomi Belgesi, https://tourismcert.com/gastronomi-belgesi Erişim Tarihi: 25.07.2025. Kusumaningrum, H., Kusumawati, P., Tyas, D. W., & Fitriana, F. The Meaning of Giving Food Souvenirs: From the

9. Perspective of Generation Z Immigrants in Yogyakarta City. Journal of Indonesian Tourism, Hospitality and Recreation, 7(2), 111-124.
10. Kılıç, B. ve Gönenç Güler, E. (2021). Türkiye’de Gastronomik Hediyeleşme Süreci: Afyonkarahisar Örneği. Meriç Uluslararası Sosyal ve Stratejik Araştırmalar Dergisi, 5 (2021): 224-250.
11. Kılıç, B. ve Gönenç Güler, E. (2022). Türkiye'de Gastronomik Hediyeleşmeler Serhat Şehri Ardahan Örneği. Ankara: Ekin Basım Yayın Dağıtım.
12. Kılıç, B. ve Gönenç Güler, E. (2023). Türkiye'de Gastronomik Hediyeleşme Kültürü: Edirne Örneği. Ankara: Detay Yayıncılık.
13. Küçükkömürler, S., Şirvan, N. B., Sezgin, A. C. (2018). Dünya’da ve Türkiye’de Gastronomi Turizmi. Uluslararası Turizm, İşletme, Ekonomi Dergisi, 2(2), 78–85.
14. Levyda, L., Giyatmi, G. ve Ratnasari, K. (2023). Quality of Food Souvenirs to Support Agribusiness and its Effect on Satisfaction and Loyalty. Agrıekonomıka, 12 (1), 68–82.
15. Pizzichini, L., Temperini, V., Gregori, G. L. (2020). Place Branding and Local Food Souvenirs: the Ethical Attributes of National Parks’ Brands. Journal of Place Management and Development, 13(2), 163-175.
16. Sio, K.P, Fraser, B. & Fredline, L. (2024). A Contemporary Systematic Literature Review of Gastronomy Tourism and Destination Image. Tourism Recreation Research, 49:2, 312-328.
17. Suhartanto, D., Dean, D., Sosianika, A. ve Suhaeni, T. (2018). Food Souvenirs and Their Influence on Tourist Satisfaction and Behavioural Intentions. European Journal of Tourism Research, 18, 133-145.
18. Yeşilyurt, C. ve Yeşilyurt, H. (2021). Gastronomi ve Rekreasyon İşletmeciliği. Edt. Ozan Güler, Gürkan Akdağ, Anıl Kale Disiplinlerarası Bakış Açısıyla Gastronomi: Kavramlar, Araştırmalar ve Çalışma Önerileri, Ankara: Detay Yayıncılık.
19. Yeşilyurt, H. (2025). Gastronomik Hediyeleşme Motivasyonları. Edt. Binali Kılıç, Gülşen Bayat, Emel Gönenç Güler Gastronomik Hediyeleşme 1. Ankara: Detay Yayıncılık.
20. Yüksel, A. ve Yüksel, F. (2004). Turizmde Bilimsel Araştırma Yöntemleri. 1. Baskı, Ankara:Turhan Kitabevi.