SAHADA UMUT VE DİRENİŞ: FUTBOLDA KADINLAR

Öz

Bu çalışma, erkek egemen bir alan olarak yapılandırılan futbol disiplininde kadın sporcuların deneyimlerini, varlık mücadelelerini ve görünürlük pratiklerini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma kapsamında, Ankara Büyükşehir Belediyesi (ABB) FOMGET Kadın Futbol Takımı oyuncuları ile derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Kadın futbolcuların sahada var olma stratejileri, karşılaştıkları yapısal zorluklar ve bu mücadelenin taraftar kültürü içerisindeki yansımaları gözlem ve analiz yoluyla irdelenmiştir. Çalışma, futbolcuların saha içi ve saha dışı deneyimlerini özne odaklı bir yaklaşımla ele alarak; Türkiye’deki kadın futbolunun toplumsal cinsiyet, görünürlük ve kolektif kimlik bağlamındaki konumunu tartışmaya açmaktadır. Bu doğrultuda, kadın futboluna dair literatürde ihmal edilen veya ikincilleştirilen deneyimlerin, nitel araştırma yöntemlerinden derinlemesine görüşme ve katılımcı gözlem teknikleri ile görünür kılınması hedeflenmiştir. Veri toplama sürecinde, 2024-2025 sezonu müsabakaları tribünden gözlemlenmiş ve ilgili paydaşlarla mülakatlar tamamlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• futbol
• toplumsal cinsiyet
• fomget
• kadın

HOPE AND RESILIENCE ON THE PITCH: WOMEN IN FOOTBALL

Öz

This study aims to examine the experiences, struggles for presence and visibility practices of female athletes within the discipline of football, which is structured as a male-dominated field. As part of the research, in-depth interviews were conducted with players from the Ankara Metropolitan Municipality (ABB) FOMGET Women’s Football Team. The strategies employed by female footballers to establish their presence on the pitch, the structural challenges they face, and the reflections of this struggle within fan culture were examined through observation and analysis. By addressing the players’ on-pitch and off-pitch experiences through a subject-centred approach, the study opens up a discussion on the position of women’s football in Turkey within the contexts of gender, visibility and collective identity. In this regard, the aim is to bring to light experiences that have been neglected or marginalised in the literature on women’s football, using qualitative research methods such as in-depth interviews and participant observation. During the data collection process, matches from the 2024–2025 season were observed from the stands, and interviews with relevant stakeholders were conducted.

Anahtar Kelimeler

• football
• gender
• fomget
• women

Kaynakça

1. Ankara Büyükşehir Belediyesi. FOMGET Folklör Müzik Gençlik Topluluğu.
2. Arslan, M. (2012). Araştırma Yöntem ve Teknikleri. Harran Üniversitesi Ders Notları.
3. Apaydın, F., Giray, C., & Amanvermez, İ. (2016). Futbol Kulüpleri İçin Hedef Kitle Olan Kadınların Stadyumlarda Maç İzleme Tutumlarını İncelemeye Yönelik Ampirik Bir Araştırma. Yalova Sosyal Bilimler Dergisi, 6(12), 92-104.
4. Baltacı, A. (2018). Nitel Araştırmalarda Örnekleme Yöntemleri ve Örnek Hacmi Sorunsalı Üzerine Kavramsal Bir İnceleme, Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1 (7), 231-274.
5. Baran, A. G., & Özsöz, C. (2013). Pratik, Kültür, Sermaye, Habitus Ve Alan Teorileriyle Pierre Bourdieu Sosyolojisi. S. Suğur & A. Görgün-Baran. Sosyolojide Yakın Dönem Gelişmeler, 1-21.
6. Beauvoir, S. de. (2019). İkinci Cinsiyet (Çev. G. Savran). Koç Üniversitesi Yayınları.
7. Bora, T. (2006). Karhanede Romantizm. İletişim Yayınları.
8. Bourdieu, P. (1998). Practical Reason: On The Theory of Action. Stanford University Press.

9. Bozlu, B. (2019). Kadın futbol alanının ilişkisel analizi. Sosyoloji Dergisi, (39), 53-80.
10. Butler, J. (2008). Cinsiyet Belası: Feminizm ve Kimliğin Altüst Edilmesi (Çev. B. Ertür). Metis Yayınları.
11. Cenikli, A., Dalkılıç, M., Yiğit, E., & Bozkurt, V. (2017). Modern Futbolun Tarihi. Diyalektolog, 14(11), 53-63.
12. Cin, H. (t.y.). Bir Tarih İncelemesi: Kadın Futbolunun Gelişimi ve Mücadelesi. Women Gool. https://womengool.com/hulya_cin.php (erişim tarihi: 10.06.2025)
13. Connell, R. W. (2019). Toplumsal Cinsiyet ve İktidar (Çev. C. Soydemir). Ayrıntı Yayınları.
14. Connerton, P. (2009). How Modernity Forgets. Cambridge University Press.
15. Cumur, Ş. & Topçu, K. (2022). Toplumsal Cinsiyet Eşitsizliği: Kadın ve Kentsel Mekân. Architecture, Urbanism, Design and Construction, 10(2), 112-130.
16. Durkheim, E. (1995). Toplumbilimsel Yöntemin Kuralları. Engin Yayıncılık
17. https://egazete.cumhuriyet.com.tr/katalog/192/1968/3/23/8 (erişim tarihi: 16.07.2026)
18. Futbol Kadını Bozar mı? | 5Harfliler.com (erişim tarihi: 30.3.2026)
19. https://bianet.org/yazi/spor-medyasinda-kadin-hegemonik-erkeklik-ve-eril-dil-234565 (erişim tarihi: 29.3.2026)
20. https://www.ankara.bel.tr/hizmetler/kultur-sanat-hizmetleri/fomget (erişim tarihi: 30.3.2026)
21. https://atasehir.bel.tr/Uploads/UploadFile/Files/54d12b93d1c44edaa9aff6b2644d7773.pdf (erişim tarihi: 16.07.2026)
22. Korkmaz, S. A. & Allmer, A. (2013). Mekânın DNA'sı: Toplumsal Cinsiyetin Mekânsal Kalıplarının Sorgulanması. Kadın/Woman 2000, 14(1), 107 - 133
23. Kümbetoğlu, B. (2005). Sosyolojide ve Antropolojide Niteliksel Yöntem ve Araştırma. Bağlam Yayınları.
24. Lefebvre, H. (2014). Mekânın Üretimi (Çev. I. Ergüden). Sel Yayıncılık.
25. Mızrahı, R. & Aracı, H. (2010). Kadın Yöneticiler ve Cam Tavan Sendromu Üzerine Bir Araştırma. Organizasyon ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 2(1), 149-156.
26. Nuhrat, Y. (2020). Türkiye Futbolunda Kadın: "İş"i Olmayan ve Olmaması Gereken Yerde. Fe Dergi, 12(2), 45-58.
27. Özgen, İ. (2025). Futbol Tarihi 101, Birinci Baskı. İstanbul: Say Yayınları.
28. Özsoy, S. (2008). Türk Spor Medyasında Kadın. Spor Bilimleri Dergisi, 19(4), 201-219. LE
29. Saygılıgil, F. (2013). Mekânın Cinsiyeti. Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi, 5(1), 209-218.
30. Talimciler, A. (2008). Futbol Değil İş: Endüstriyel Futbol. İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi, 26(2), 89-114.
31. Türk, H. B. (2008). Eril Tahakkümü Yeniden Düşünmek: Erkeklik Çalışmaları İçin Bir İmkân Olarak Pierre Bourdieu. Toplum ve Bilim, 112, 119-147.
32. Türkiye Futbol Federasyonu. TFF hakkında.
33. Türkiye Futbol Federasyonu. TFF Kadın Ligleri.
34. UEFA. (2022). Club Licensing and Financial Sustainability Regulations.
35. Yükselbaba, Ü. (2017). Socıety, Order And Law Accordıng To Èmıle Durkheım: Evolutıon Of Law And Punıshment. Journal of Istanbul University Law Faculty, 75(1), 191-226.