LEONARDO DA VINCI’NİN SON AKŞAM YEMEĞİ TABLOSUNDAKİ FİGÜRLERİN GİYSİ ANALİZİ

Öz

Amacı ve tekniği itibariyle İsa’nın Son Akşam Yemeği tablosu sanat tarihi açısından son derece önemli bir konuma sahiptir. İsa’nın çarmıha gerilişinden önceki anın tasviri, günümüze kadar birçok ressam tarafından ele alınan bir konudur. Leonardo da Vinci’nin eseri bu çalışmalar arasındaki en ünlü resimlerdendir. Bu çalışma, Milano’daki Santa Maria delle Grazie manastırında yer alan, Leonardo da Vinci’nin Son Akşam Yemeği tablosunun 1999 yılında yapılan restorasyon çalışması referans alınarak hazırlanmıştır. Resimde bulunan 13 figürün giysilerinin biçimsel özellikleri, gözlem ve doküman incelemesi teknikleri ile incelenmiştir. Gözlem tekniği bağlamında giysilerde kullanılan renkler, giysilerin kol, yaka formları ve giysi türleri belirlenmiş, bu doğrultudaki literatür araştırmasından elde edilen dönemin giysilerinin biçimsel özellikleri dikkate alınarak karşılaştırmalı analiz yapılmıştır. Figürlere ait giysilerin tasarım özellikleri, giysi türleri, renk, giysi (kol ve yaka) formlarındaki benzerlik ve farklılıklar açısından ele alınmıştır. Giysilerde kullanılan renklerin tablonun yapıldığı Rönesans dönemini yansıttığı, giysi türleri ve giysi formlarının ise tablonun canlandırıldığı çağın giysileriyle uyumlu olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Leonardo da Vinci
• giysi analizi
• Son Akşam Yemeği

ANALYSIS OF THE CLOTHING OF THE FIGURES IN LEONARDO DA VINCI'S LAST SUPPER PAINTING

Öz

Due to both its purpose and technique, Leonardo da Vinci’s painting The Last Supper holds an exceptionally significant position within art history. The depiction of the moment just before the crucifixion of Jesus is a subject that has been addressed by numerous painters to the present day. Among these works, Leonardo da Vinci’s stands as one of the most renowned. This study is prepared with reference to the 1999 restoration of Leonardo da Vinci’s The Last Supper, located in the monastery of Santa Maria delle Grazie in Milan. The formal characteristics of the garments of the thirteen figures in the painting were examined using observational and document analysis techniques. Within the framework of observational analysis, the colors used in the garments, as well as the sleeve and neckline forms and garment types, were identified. A comparative analysis was then conducted, taking into account the formal features of period garments obtained from a literature review conducted accordingly. The design characteristics of the figures’ garments were examined in terms of garment types, color, and similarities and differences in garment forms (sleeves and necklines). It was concluded that the colors used in the garments reflect the Renaissance period in which the painting was created, while the garment types and forms are consistent with the clothing of the era depicted in the painting.

Anahtar Kelimeler

• analysis of clothing
• Leonardo da Vinci
• The Last Supper

Kaynakça

1. Baxandall, M. (1972). Painting and Experience in Fifteenth Century Italy. Oxford University Press.
2. Bayav, D. (2009). Leonardo da Vinci’de sanat, bilim ve etkileşimi. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Aralık 2009 Cilt 11 Sayı 2 (123-142).
3. Bazin, G. (1998), Sanat tarihi, İstanbul: Sosyal Yayınlar.
4. Beksaç, E.(1994) Avrupa sanatı. İstanbul: Troya Yayıncılık.
5. Cleland, L., Davıes, G. and Jones, L.L. (2007). Greek and Roman dress from A to Z. New York: Taylor & Francis E-Library.
6. Creswell, J.W. (2017). Araştırma deseni. Nitel, nicel ve karma yöntem yaklaşımları. 3. Baskı. Ankara: Eğiten Kitap.
7. Derwich, M. (2000). Clothing: Christian Perspectives, Encyclopedia of Monasticism Vol. 1 (Ed. William M. Johnston). Chicago and London: Fitzroy Dearborn Publishers.
8. Doten, Hazer R, Boulard Constance (1953). Fashion drawing how to it. Newyork City: Harper.

9. Erdi, B. (2012) Resim Sanatı Tarihinin Gelişimi İçinde İspanyol Resminde Son Akşam Yemeği, Sanatta yeterlilik tezi, Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü, İstanbul.
10. Erdönmez, C., Dikmen, Demirtaş, P. (2022). “Bizans’ta Giyim Kültürü ve Ayak Giyimi” 2. Uluslararası Balkanlar, Anadolu, Kafkasya ve Türkistan Coğrafyası Sanat, Kültür, Tarih ve Folklor Kongresi/Sanat Etkinlikleri, 9-12 Mayıs İzmir.
11. Faure, E. (1979) Rönesans sanatı. Çev. Bertan Onaran, İstanbul: Milli Eğitim Basımevi.
12. Giugea, G. D. (2024). Representatıons of The Last Supper Scene In Romanıan Medıeval And Western Renaıssance Mural Paıntıng, IJASOS- International E-Journal of Advances in Social Sciences, Vol. X, Issue 28, April 2024. DOI https://doi.org/10.5281/zenodo.10979616
13. Glover, A. Kingsley. (1900). “The Dress of the Master”, The Biblical World, Volume 15, Issue 5, pp. 323-400.
14. https://www.postposmo.com/vestimenta-en-la-epoca-de-jesus/ (Erişim Tarihi: 25 Şubat 2026)
15. https://www.stilearte.it/cenacolo-una-miniatura-di-quaranta-metri-quadrati/ (Erişim Tarihi: 10 Ocak 2026) Irmak, S. (1975) Rönesans içinde yalnız bir deha Leonardo Da Vinci. İstanbul: Baha Matbaası.
16. Kemper, R. H. (1977). A history of costume. Verona, Italy : Newsweek Books.
17. Kindersley, D. (2012). Fashıon The defınıtıve hıstory of costume and style. Newyork: DK Publishing.
18. Koca, E., Koç, F. (2008). Temel dikim teknikleri 2, bluz-elbise. Ankara: Kök Yayıncılık.
19. Köhler, C. (1963). A history of costume. Newyork: Dover Books On Fashıon.
20. Motta, G. And Biagini, A. (2017). Fashion through History Costumes, Symbols, Communication. U.K.: Cambridge Scholars Publishing.
21. Norris, H. (1999). Ancient European costume and fashion. Mieola, Newyork: Dover Books.
22. OjrzyĔski, R. (2017). The Color Blue in the Liturgical Vestments of the Middle Ages: Fact or Fiction? An Iconographic Analysis, 226-234
23. Palffy, G. ve Atkinson, S. (2017). Sanat kitabı (A. Fethi, Çev.).İstanbul: Alfa Yayınları.
24. Sezer, M.M. (2018). Bilime yön verenler. Leonardo Da Vinci, zamanın ötesindeki beyin. İştanbul: Parola Yayınları.
25. Taylor, Joan E. (2021). What Did Jeus Wear?. London: Christian Evidence Society Publishing.
26. Tierney, T. (2002). Byzantine_fashions. Mineola, Newyork: Dover Coloring Book.
27. Turan, C.(2020). İkonografik ve İkonolojik Sanat Eleştirisi Yöntemine Göre Salvador Dali’nin “Son Akşam Yemeği Ayini” Adlı Eserinin Analizi. Anadolu Üniversitesi Sanat Tarihi Dergisi Cilt 11, sayı2.
28. Vasari, G. (2013). Live of the artist. Çev. Elif Gökteke, İstanbul: Sel Yayınları.
29. Vezzosi, A. (2015). Leonardo Da Vinci evren bilimi ve sanatı. Çev. Nami Başer, 8. Baskı. İstanbul: YKY Yayınları Genel Kültür Dizisi.
30. Yılmaz Filiz, A., Koyuncu E. (2026) Examınıng the relatıonshıp between fashıon desıgn and other desıgn and art fıelds., UAI J Arts Humanit Soc Sci, Volume- 3 Issue- 1, pp:33-42.
31. Zelazko, A. (2025). Last Supper. In Encyclopaedia Britannica. https://www.britannica.com/money/Last-Supper-fresco-by-Leonardo-da-Vinci (Erişim Tarihi: 12 Mart 2026)
32. Zülfikar, H. (2022). Gözlem. Sosyal Bilimler Ansiklopedisi. Ankara: TÜBİTAK Bilim ve Toplum Başkanlığı Popüler Bilim Yayınları.