KLİMAKTERİK ÖZELLİĞE SAHİP TRABZON HURMASI ÇEŞİTLERİNİN FİZİKSEL VE KİMYASAL ÖZELLİKLERİ

Yıl 2025, Cilt: 13 Sayı: 1, 1 - 11, 27.06.2025

Fatma Hepsağ , Derya İstekli

Öz

Çin tıbbında uzun bir geçmişe sahip olan Trabzon hurmasının büyük bir antioksidan potansiyeli mevcuttur. Hurmada bulunan başlıca fenolik bileşikler ferulik asit, p - kumarik asit ve gallik asittir. β -Kriptoksantin, likopen, β -karoten, zeaksantin ve lutein antioksidan potansiyeli olan önemli karotenoidlerdir. Hurma meyvesi, lif, C vitamini, karotenoidler ve ayrıca önemli sağlık geliştirici etkilere sahip mikro ve makro mineraller gibi biyoaktif bileşikler içerir. Sağlık açısından bu kadar zengin içeriğe sahip bir gıdanın tüketiminin yaygınlaştırılması elzemdir. Bunlar bir gıdanın tüketimi için çok önemli parametreler fakat her şeyde olduğu gibi gıdalarda da fiziksel özellikler dikkat çekici bir faktördür. Ülkemizin Trabzon hurması için gerekli olan iklime sahip olması çeşitliliğin üretimi içinde büyük bir avantaj sağlamaktadır. Bu avantajları en iyi şekilde değerlendirip çeşitlilik ve fiziksel özelliklerin kalitesi artırılarak ülke içinde ve ülke dışında ticari pazar payı arttırılmaktadır. Yalnız duyusal özellik de fiziksel özellik gibi ilk etap da önem arz ediyor çünkü Trabzon hurmaları buruk ve buruk olmayan diye iki gruba ayrılıyor ama burukluğu gidermenin birkaç yolu bulunmaktadır. Çalışmamızda 9 çeşit Trabzon hurmasının fiziksel özellikleri olan meyve ağırlığı, meyve eni, meyve uzunluğu, meyve sertliği ve renk değerleri tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Klimakterik , Trabzon hurması , sertlik , renk , meyve ağırlığı

Destekleyen Kurum

OKÜ BAP Birimi

Kaynakça

• Altuntaş, E., Cangı, R., Tokbaş, H. (2008). Fuyu Trabzon Hurması çeşidinde meyvelerin bazı fiziksel, kimyasal ve mekanik özellikleri. Tarım Bilimleri Araştırma Dergisi, (2), 1-4.
• Bayraktar, K. (1970). Sebze Yetiştirme-1. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi, Yayın No.169, İzmir.
• Butar, S., Çetinbaș, M., Eren, İ. (2013). The effects of aminoethoxyvinylglycine (AVG) on fruit quality of 'Eksi Bir cv.' nectarine. Ege Üniversitesi, Ziraat Fakültesi Dergisi, Özel Sayısı Volume II., 371-375.
• Cemeroğlu, B. (2010). Gıda Analizleri, Gıda Teknolojisi Derneği Yayınları, No:34, 480 s., Ankara.
• Collins, R.J., Tisdell, J.S. (1995). The influence of storage time and temperature on chilling injury in Fuyu and Suruga persimmon (Diospyros kaki L.) grown in subtropical Australia. Postharvest Biology and Technology, 6(1-2), 149-157. https://doi.org/10.1016/0925-5214(94)00046-U
• Çetinbaş, M., Butar, S. (2013). Aminoethoxyvinylglycine (AVG) delays maturation and improves fruit size and firmness of cv.'0900 Ziraat'sweet cherry. The European Journal of Horticultural Science 78, 126-131. Domínguez Díaz, L., Dorta, E., Maher, S., Morales, P., Fernández-Ruiz, V., Cámara, M., Sánchez-Mata, M.C. (2020). Potential nutrition and health claims in deastringed persimmon fruits (Diospyros kaki L.), variety 'Rojo brillante', PDO'Ribera del xúquer'. Nutrients, 12(5), 1397. https://doi.org/10.3390/nu12051397
• Ercisli, S., Akbulut, M. (2008). Persimmon cultivation and genetic resources in Turkey. In IV International Symposium on Persimmon 833; 35-38. https://doi.org/10.17660/ActaHortic.2009.833.3
• Esumi, T., Yoshimoto, N., Kosugi, Y., Watanabe, A., Itamura, H. (2021). Use of the staminate flowers of Saijo persimmon. In VII International Symposium on Persimmon 1338; 89-98. https://doi.org/10.17660/ActaHortic.2022.1338.14
• Giordani E, Doumett S, Nin S, Del Bubba M. (2011). Selected primary and secondary metabolites in fresh persimmon (Diospyros kaki Thunb.): a review of analytical methods and current knowledge of fruit composition and health benefits. Food Res Int 44:1752-1767. https://doi.org/10.1016/j.foodres.2011.01.036
• Guan, C.S., Chachar, P. Zhang, C. Hu, R. Wang, Y. Yang. (2020a). Inter- and intra-specific genetic diversity in Diospyros using SCoT and IRAP markers. Hortic Plant J, 6, 71-80. https://doi.org/10.1016/j.hpj.2019.12.005
• Guan, C.Y. Zhang, P. Zhang, S. Chachar, R. Wang, X. Du, Y. Yang. (2020c). Germplasm conservation, molecular identity and morphological characterization of persimmon (Diospyros kaki Thunb.) in the NFGP of China https://doi.org/10.1016/j.scienta.2020.109490
• Guan, C.P., Zhang, M. Wu, M. Zeng, S. Chachar, X. Ruan, R. Wang, Y. Yang. (2020b). Discovery of a millennial androecious germplasm and its potential in persimmon (Diospyros kaki Thunb.) breeding. Sci. Hortic., 269, 109392. https://doi.org/10.1016/j.scienta.2020.109392
• Kılıç, C.N, Yıldırım, A., Çelik, C. (2022). Farklı Trabzon Hurması (Diospyros kaki L.) Çeşitlerinin Fenolojik, Morfolojik Gelişimleri ve Pomolojik Özelliklerinin Belirlenmesi. Türk Bilim ve Mühendislik Dergisi, 4(2): 82-87. https://doi.org/10.55979/tjse.1175295
• Kılıç, O., Çopur, U.Ö., Görtay, Ş. (1991). Meyve Ve Sebze İşleme Teknolojisi Uygulama Kılavuzu. Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Ders Notları.
• Kumari, A., Farid, M. (2020). Optimization of high pressure processing for microbial load reduction in Diospyros kaki 'Fuyu'pulp using response surface methodology. Journal of Food Science and Technology, 57, 2472-2479. https://doi.org/10.1007/s13197-020-04282-z
• Kuzucu, F.C., Kaynaş, K. (2004). Farklı zamanlarda hasat edilen Trabzon hurması (Diospyros kaki L.) meyvelerinin fizyolojik ve kimyasal yapılarında meydana gelen değişmeler, Bahçe, 33(1).
• Lee, J.H., Lee, Y.B., Seo, W.D., Kang, S.T., Lim, J.W., Cho, K.M. (2012). Comparative studies of antioxidant activities and nutritional constituents of persimmon juice (Diospyros kaki L. cv. Gapjubaekmok), Preventive Nutrition and Food Science, 17(2), 141. https://doi.org/10.3746/pnf.2012.17.2.141
• Marshall, D., Edwards, N., Spiers, J.M., Stringer, S.J., Spiers, J.D. (2011). Performance of Persimmon (Diospyros kaki) Cultivars in Southern Mississippi. International Journal of Fruit Science, 11(4), 386-392. https://doi.org/10.1080/15538362.2011.630301
• Matheus, J.R.V., Andrade, C.J.D., Miyahira, R.F., Fai, A.E.C. (2022). Persimmon (Diospyros kaki L.): Chemical properties, bioactive compounds and potential use in the development of new products - A review. Food Reviews International, 38(4), 384-401. https://doi.org/10.1080/87559129.2020.1733597
• Mazlum, İ. (2020). Karaman bölgesinde yetiştirilen ekşi kara üzüm çeşidinin güneşte ve gölgede kurutulmasına bağlı olarak resveratrol ve diğer bazı özelliklerinde meydana gelen değişimlerin belirlenmesi (Master's thesis), Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi.
• Ohata, K., Kurahashi, T. (2021). Early tree growth and high fruit productivity of Saijo Japanese persimmon grafted on dwarfing rootstock of Hourakudai persimmon. In VII International Symposium on Persimmon 1338; 179-184. https://doi.org/10.17660/ActaHortic.2022.1338.26
• Öztürk, B., Özkan, Y., Yıldız, K., Çekiç, Ç., Kılıç, K. (2012). Red chief elma çeşidinde aminoethoxyvinylglycine'nin (avg) ve naftalen asetik asit'in (naa) hasat önü döküm ve meyve kalitesi üzerine etkisi, Anadolu Tarım Bilimleri Dergisi, 27(3), 120-126. https://doi.org/10.7161/anajas.2012.273.120
• Pomper, K.W., Lowe, J.D., Crabtree, S.B., Vincent, J., Berry, A., England, C., Raemakers, K. (2020). Ploidy level in american persimmon (Diospyros virginiana) cultivars. HortScience, 55(1), 4-7. https://doi.org/10.21273/HORTSCI14274-19
• Sattar, S., Rafiq, G., Waheed, R., Yaqoob, F., Muzaffar, A., Anjum, S., Khan, M.K. (2024). Persimmon Preservation: Navigating Tradition, Innovation, and Sustainability for a Holistic Future. https://doi.org/10.32388/USRC3E
• Tabekha, M.M., Domah, M.B., El-Boraeey, N.A., Hamed, H.S., Metwally, S.E. (2007). Physico-chemical and technological studies on persimmon fruits: 1-physico-chemical studies on persimmon fruits. Journal of Food and Dairy Sciences, 32(4), 2691-2697. https://doi.org/10.21608/jfds.2021.200245
• Tangu, N.A., Şen, A. (2023). Karadeniz Bölgesinden Seçilen Bazı Trabzon Hurması Çeşit/Tiplerinin Yalova Ekolojisindeki Fenolojik ve Pomolojik Performansları. Bahçe, 52(1), 45-57. https://doi.org/10.53471/bahce.1119301
• Tao, R., Sugiura, A. (1992). Micropropagation of Japanese persimmon (Diospyros kaki L.). In High-Tech and Micropropagation II, Berlin, Heidelberg: Springer Berlin Heidelberg, 424-440. https://doi.org/10.1007/978-3-642-76422-6_22
• Visconti, F., Intrigliolo, D.S., Quinones, A., Tudela, L., Bonet, L., de Paz, J.M. (2017). Differences in specific chloride toxicity to Diospyros kaki cv."Rojo Brillante" grafted on D. lotus and D. virginiana. Scientia Horticulturae, 214, 83-90. https://doi.org/10.1016/j.scienta.2016.11.025
• Wang, R., Luo, Z. (2008). Persimmon in China: domestication and traditional utilizations of genetic resources. Advances in horticultural science [rivista dell'ortofloroftutticoltura italiana]. 22 (N. 4), 1000-1005.
• Woolf, A.B., Ben-Arie, R. (2011). Persimmon (Diospyros kaki L.). In Postharvest biology and technology of tropical and subtropical fruits (pp. 166-194e). Woodhead Publishing. https://doi.org/10.1533/9780857092618.166
• Yamada, M., Taira, S., Ohtsuki, M., Sato, A., İwanami, H., Yukushiji, H., Wang, R., Yang, Y., Li, G. (2002). Varietal differences in the ease of astringency removal by carbon dioxide gas and ethanol vapor treatments among oriental astringent persimmons of Japanese and Chinese origin. Scientia Hortic. 94, 63-72. https://doi.org/10.1016/S0304-4238(01)00367-3
• Yıldız, E. (2011). Farklı Trabzon hurması çeşitlerinde meyve verim ve kalitesi ile bitki besin maddeleri, karbonhidratlar ve meyve bileşimindeki bazı maddelerin mevsimsel değişimleri, Doktora Tezi, Mustafa Kemal Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü (Basılmamış), Hatay.
• Yıldız, E., Özdemir, A.E., Toplu, C., Duman, C., Ünlü, M. (2015). Sıcak Su Uygulamalarının “Hana Fuyu” Trabzon Hurmalarında Soğukta Muhafazaya Etkileri, Meyve Bilimi, 2(2), 1-8.
• Yönel, S.P. (2009). Farklı turunçgil meyve suyu konsantreleri katkısı ile hazırlanan Trabzon hurması nektarı üretiminin optimizasyonu (Doctoral dissertation, Bursa Uludag University (Turkey)).