Dış Açılma Sürecinde Türkiye Dış Ticaretinde Belirleyici Faktörlerin Ampirik Analizi
Öz
1980 sonrası dönem dünyadaki birçok ülkede olduğu gibi Türkiye’de de finansal serbestleşme ve dışa açılmanın ve buna bağlı olarak dış ticaret hacminde artışların yaşanmaya başladığı bir dönem olmuştur. Bu süreçte dış ticaret döviz kurları, doğrudan yabancı yatırımlar, ekonomik büyüm ve enflasyon gibi göstergeledeki değişimlere karşı daha hassas bir hale gelmiştir. Bu nedenle dış ticaretin önemli birer belirleyicisi olarak kabul edilen bu göstergeler çok sayıda ampirik analizin konusu olmuştur. Bu çalışmanın amacı 1980-2022 döneminde Türkiye dış ticaretinde belirleyici olan faktörlerin ampirik olarak analiz edilmesidir. Çalışmanın temel motivasyonu literatürde yer alan ampirik çalışmaların önemli bir kısmının aksine bu çalışmada dünyada yaratılan toplam gayrisafi yurt içi hasıla ile dünya ticaret hacminin birer değişken olarak yer almasıdır. Çalışmanın temel yöntemi ARDL (Gecikmesi Dağıtılmış Otoregresif) Sınır Testidir. Çalışmanın temel sonuçlarından biri uzun dönemde döviz kurları, enflasyon ve dünya ticaret hacminin Türkiye’nin dış ticaretinde belirleyici olduğudur. Diğer bir sonuç ise çalışma kapsamında kurulan hata düzeltme modelinin çalıştığı ve kısa dönem dengesindeki bir sapmanın yaklaşık 2,5 yıllık sürede uzun dönem dengesine yakınsadığıdır. Ayrıca çalışmada yer alan tüm değişkenlerin çeşitli gecikme uzunluklarında dış ticareti etkilediği bulgulanmıştır.
Anahtar Kelimeler
Dış ticaret, dış ticaretin belirleyicileri, Türkiye, ARDL yöntemi
Destekleyen Kurum
Destekleyen herhangi bir kuruluş bulunmamaktadır.
Etik Beyan
Çalışma etik kurul beyanı gerektirmemektedir. Ayrıca yazarların sorumluluğu çerçevesinde etik ilkelere uyulmuştur.
Kaynakça
- Afzal, M. ve Haider, J. (2011). Estimation of import and export demand functions using bilateral trade data: The case of Pakistan. Foreign Trade Review, 46(2), 54-85.
- Aizenman, J. ve Noy, I. (2006). FDI and trade—Two-way linkages?. The quarterly review of economics and finance, 46(3), 317-337.
- Altıntaş, H. ve Türker, O. (2014) "The Dynamics of Export and Import Functions In Turkey: Cointegration and Multivariate Granger Causation Analysis" International Journal of Asian Social Science, vol.4, no.5, pp.676-689, 2014
- Anwar, S., ve Nguyen, L. P. (2011). Foreign direct investment and trade: The case of Vietnam. Research in International Business and Finance, 25(1), 39-52.
- Bahmani-Oskooee, M., ve Hegerty, S. W. (2007). Exchange rate volatility and trade flows: A review article. Journal of Economic Studies, 34(3), 211-255.
- Bista, N.B. ve Adhikari, K. (2021). Determinants of Foreign Trade in Nepal. International Journal of Finance, Entrepreneurship & Sustainability. https://doi.org/10.56763/ijfes.v1i.27
- Cizakca, M. (2024). Understanding the Determinants of Foreign Trade Volume in Turkiye: An Empirical Analysis. Journal of Business and Economic Options, 7(1), 19-28. http://resdojournals.com/index.php/jbeo/article/view/251
- Cote, A. (1994). Exchange Rates and Trade Balances: Evidence from Canada and the United States. International Journal of Finance & Economics, 4(2), 109-123.
- Dickey, D. A. ve W. A. Fuller (1979). “Distribution of the estimators for autoregressive time series with a unit root,” Journal of the American Statistical Association, 74, 427–431.
- Dornbusch, R. ve Fischer, S. (1990). Exchange Rates and the Current Account. The American Economic Review, 80(5), 960-971.