Modernleşme Bağlamında Abuzer Kadayıf Filminin Analizi

Yıl 2025, Cilt: 6 Sayı: 2, 30 - 47, 11.12.2025

Mert Can Mahmutoğlu

Öz

Giddens modernleşmeyi 1600’lü yıllarda Avrupa’nın önayak olmasıyla başlayan ve tüm dünyayı etkileyen toplumsal yaşam ve örgütlenme biçimleri olarak ifade eder. Hayatımıza yoğun bir şekilde dahil olan ve kendini yenileyen bu kavram ülkemizi de etkilemiştir. Osmanlı’da askeri alanda geri kalmanın baş nedeni olarak görünen yeniliklerin takip edilememesi hadisesi, Cumhuriyet ile toplumsal yaşamı derinden etkileyerek modernleşme tarihimizi oluşturmuş, böylelikle Türk tarihinin son birkaç yüzyılında gündem yaratmayı başarmıştır. Bu gündem gündelik yaşamımızın yanında sanatımıza da sirayet etmiş, sinemamızı derinden etilemiştir. Türk sinema tarihinin önemli yönetmenlerinden Tunç Başaran, 2000 yılında çevirdiği Abuzer Kadayıf filmiyle, modern ve geleneksel arasındaki yıllardan süregelen çatışmayı bize bir türkücü ve sosyoloji profesörü üzerinden aktarmıştır. Çalışmamızda Göstergebilimsel Film Kuramı çözümleme yöntemi kullanılmak suretiyle sahne sahne inceleme yapılarak, modernleşme ve geleneksel arasındaki çatışmalar incelenecektir. Sosyolojiden, sinematografiden yardım alınarak yorumlanarak modernleşme olgusunun bu topraklar üzerindeki etkileri açığa çıkarılacak, böylelikle sonuca ulaşılacaktır. Seçilen filminin içeriğinin modernleşme üzerine önemli miktarda yorum barındırdığı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Modernleşme , Tunç Başaran , Abuzer Kadayıf

An Analysis of the Film Abuzer Kadayıf in the Context of Modernization

Öz

Giddens defines modernization as the forms of social life and organization that originated in Europe in the 1600s and subsequently influenced the entire world. This concept, which has increasingly integrated into our lives and continually renews itself, has also had a significant impact on our country. In the Ottoman era, the inability to follow innovations—perceived as the main reason for military decline—deeply influenced social life with the establishment of the Republic, shaping our modernization history and becoming a prominent topic in the last few centuries of Turkish history. This issue has extended beyond daily life into the arts, leaving a profound mark on Turkish cinema. One of the prominent directors in Turkish cinema history, Tunç Başaran, addressed the long-standing conflict between modernity and tradition in his film Abuzer Kadayıf (2000), using the figures of a folk singer and a sociology professor to portray this tension. In this study, the Method of Semiotic Film Theory will be employed to conduct a scene-by-scene analysis of the film, focusing on the conflicts between modernization and tradition. With the support of sociology and cinematography, the effects of the modernization phenomenon on these lands will be interpreted and revealed, ultimately leading to a conclusion. It is believed that the selected film contains substantial commentary on the subject of modernization.

Anahtar Kelimeler

Modernism , Tunc Basaran , Abuzer Kadayif

Kaynakça

• Adanır, O. (2016). Göstergebilimsel film kuramı. Z. Özarslan (Ed.), Sinema kuramları 2 (13-33). İstanbul: Su Yayınevi.
• APA Kamu Yararı Müdürlüğü [@apapubint]. (2019, 14 Haziran). Erkek depresyonu ciddi bir durumdur, ancak birçok erkek bunu görmezden gelmeye veya tedaviyi reddetmeye çalışır. Her erkeğin farklı semptomları vardır, ancak [Video]. Instagram. https://www.instagram.com/p/BysOqenB1v7/?utm_source=ig_web_copy_link
• Atatürk, M. K. (1984). Atatürkçülük I. Cilt, İstanbul: Milli Eğitim Basımevi
• Aydın, D. (2016). Göstergebilim ve sinemada propaganda kodlar. ABMYO, (43)
• Başaran, Tunç. “Abuzer Kadayıf” [Film]. 2000. https://www.imdb.com/title/tt0263026/?ref_=fn_all_ttl_1
• Berkes, N. (2024). Türkiye’de Çağdaşlaşma, 36. Basım, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları
• Bircan, U. (2015). Roland Barthes ve Göstergebilim. SBARD, 13 (26), ss. 17 - 41.
• Ceylan, Nuri Bilge. “Ahlat Ağacı” [Film]. 2018. https://www.imdb.com/title/tt6628102/?ref_=fn_all_ttl_1
• Ceylan, Nuri Bilge. “Kuru Otlar Üstüne” [Film]. 2023. https://www.imdb.com/title/tt13231544/
• Demirkubuz, Zeki. “Yazgı” [Film]. 2001. https://www.imdb.com/title/tt0287803/?ref_=fn_all_ttl_1
• Demir, S. T. (2025, 6, 28). Bu çağda sinema neyi görmemizi istiyor, neyi gizliyor?. gzt.com. https://www.gzt.com/cins/bu-cagda-sinema-neyi-gormemizi-istiyor-neyi-gizliyor-3797787
• Dumanlı, C., “Cumhuriyet Kadın Devrimidir”, Bütün Dünya Dergisi, 2023\12, 24
• Durgun, F. (2021). Modern Avrupa Tarihini Yeniden Düşünmek, 2. Basım, İstanbul: Ketebe Yayınları
• Esmer, Pelin. “İşe Yarar Bir Şey”. 2017 https://www.imdb.com/title/tt6214084/?ref_=nv_sr_srsg_0_tt_4_nm_4_in_0_q_i%25C5%259Fe%2520yarar
• Giddens, A. (2014). Modernliğin Sonuçları, 6. Basım, İstanbul: Ayrıntı Yayınları
• Karaçelik, Tolga. “Sarmaşık” [Film]. 2015. https://www.imdb.com/title/tt4309356/?ref_=fn_all_ttl_1
• Karaman, E. (2017). Roland Barthes Ve Charles Sanders Peirce’in Göstergebilimsel yaklaşımlarının karşılaştırılması. İstanbul Aydın Üniversitesi Dergisi, (34), ss. 25-36
• Keçeci, Kağan. (2024, 11 Kasım). *Politik Mimari Parlamentolar ve Saraylar*. Dok Mimarlık. https://dokmimarlik.com/politik-mimari-parlamentolar-ve-saraylar/ (Erişim Tarihi:1.10.2025)
• Keskin, B. (2018). Duvarları Yıkıyoruz!: Dördüncü Duvarı Yıkmayı Başarmış Cesur Filmler. filmhafizasi.com. https://filmhafizasi.com/duvarlari-yikiyoruz-dorduncu-duvari-yikmayi-basarmis-cesur-filmler/2/#:~:text=Sinema%20tarihinin%20d%C3%B6rd%C3%BCnc%C3%BC%20duvar%C4%B1%20y%C4%B1kan,(1903)%20filminin%20son%20sahnesidir.
• Kodal, T. 2023. Cumhuriyet Döneminde Türkiye’de Eğitim Politikaları (1923-1960). Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, Özel Sayı: Cumhuriyetin 100. Yılında Türkiye, 175-202. https://doi.org/10.33692/avrasyad.1341437
• Lucas, George. “Star Wars” [Film]. 1977. https://www.imdb.com/title/tt0076759/?ref_=fn_all_ttl_1
• Mardin, Ş. (2008). Türk Modernleşmesi Makaleler 4, 18. Basım, İstanbul: İletişim Yayınları
• Molu, M. “Atatürk ve Cumhuriyetimizin 100. Yılı”, Bütün Dünya Dergisi, 2023\12, 27
• Nuri Bilge Ceylan Kütüphanesi [Nuri Bilge Ceylan Kütüphanesi]. (2023, Ekim, 7). 4. duvarın yıkıldığı sahne ne anlatıyor? Kuru Otlar Üstüne [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=MYRT4IFcJEw
• Özakman, T. (2010). Cumhuriyet Türk Mucizesi-2, 7. Basım, Ankara: Bilgi Yayınevi,
• Pelit, K. & Alkan, M. F. (2022). Suça Sürüklenen Çocukların Sosyo-Demografik ve Suç Özelliklerinin İncelenmesi. Türkiye Sosyal Hizmet Araştırmaları Dergisi 6(1), s. 51-65
• Sağlık, C. & Çetin, E. (2021). Pavyon Kültürünün Aile İçi Sorunlara Etkisi. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi 38(2), 612-630
• Sholem, Lee. “Süpermen”. 1951. https://www.imdb.com/title/tt0044091/
• Sistem Lideri [@sistemlideri]. (2024, 26 Haziran). Eğitim insanların hayal gücünü büyülemektir. Belli bilgileri empoze etmek propagandadır. [Video]. https://www.instagram.com/reel/C8sKZS9NSAc/
• Taşer, N. (2022). Türk Kültüründe Saray Kavramı ve Osmanlı Öncesi Mimari Gelişimi. Millî Saraylar Dergisi (23), s. 66-85
• T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı. (t.y.). Erişim tarihi: 1.10.2025, https://www.ktb.gov.tr/TR-96331/1924.html
• T.C. Resmi Gazete, (15, 7, 2005), Sayı : 25876
• Türk Dil Kurumu (t.y.). Erişim tarihi: 1.10.2025, https://sozluk.gov.tr/?ara=metafor
• TvNet [TvNetX ]. (2024 , Kasım, 1). Türkiye'de suça sürüklenen çocuklar: Toplumun suç makineleri | Belgesel [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=fqpquy9hmuk tvnet
• Uludag.Edu.Tr (21.05.2025). Erişim Tarihi: 14.10.2025, https://www.uludag.edu.tr/shmyo/23-nisan-ulusal-egemenlik-ve-cocuk-bayramimiz-kutlu-olsun-82319#:~:text=Bu%20tarihten%20itibaren%2023%20Nisan,bayram%20arma%C4%9Fan%20eden%20tek%20liderdir.
• Ulusal, D. (2018). Modern İran Sineması’nda Ayna Metaforunun Kullanımı, Uluslararası Sosyal
• Yalçın, H. & Erkoç, E. (2021). Eğlence Sektöründe Çalışan Kadınların Çalışma Koşullarının İncelenmesi ve Ebeveyn Tutumlarının Çeşitli Değişkenlerle İlişkisi . Karatay Sosyal Araştırmalar Dergisi (3), 187-207
• Yetişgin, M. (2024). Modern Avrupa Tarihi, 2. Basım, Ankara: Noel Yayınları
• Wikipedia. Dördüncü Duvar. 01.10.2025, https://tr.wikipedia.org/wiki/D%C3%B6rd%C3%BCnc%C3%BC_duvar
• Wikipedia. Roland Barthes. 26.04.2025, https://tr.wikipedia.org/wiki/Roland_Barthes