Araştırma Makalesi

Okul Öncesi Dönemde Zorbalık: Resimli Çocuk Kitaplarının Gücü

Cilt: 12 Sayı: 1 31 Mart 2026
PDF İndir
EN TR

Okul Öncesi Dönemde Zorbalık: Resimli Çocuk Kitaplarının Gücü

Öz

Okul öncesi dönem, çocukların sosyal ve duygusal becerilerinin hızla geliştiği, kişilik ve davranış kalıplarının şekillendiği kritik bir süreçtir. Bu dönemde çocuklar, sosyal ilişkiler kurmayı, empati geliştirmeyi ve duygularını ifade etmeyi öğrenirler. Ancak, bu süreçte çocuklar arasında olumsuz etkileşimler, özellikle akran zorbalığı, sıkça karşılaşılan bir durum olarak karşımıza çıkmaktadır. Resimli çocuk kitapları, bu tür karmaşık ve zorlayıcı sosyal meseleleri ele alarak, çocukların zorbalık olgusunu anlamalarına ve bu tür durumlarla başa çıkma becerileri geliştirmelerine katkı sağlamaktadır. Hikayeler aracılığıyla çocuklar, zorbalıkla başa çıkma stratejilerini öğrenebilir ve bu tür durumlar karşısında uygun tepkiler geliştirebilirler. Araştırma kapsamında, okul öncesi yaş grubuna hitap eden ve akran zorbalığını konu alan toplamda on yedi resimli çocuk kitabı belirlenmiştir. Bu kitaplardan on dördü çeviri edebiyatına, üçü ise Türk edebiyatına aittir. Seçilen kitaplar, nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi yoluyla incelenmiştir. Araştırma bulguları, alan yazın taraması doğrultusunda oluşturulan bir kontrol listesi aracılığıyla değerlendirilmiştir. Kontrol listesinde yer alan unsurların, resimli çocuk kitaplarındaki tekrarlanma sıklıkları analiz edilmiştir. İncelenen unsurlar arasında zorbalık türleri, zorba ve mağdurun özellikleri, zorbalıkla baş etme stratejileri gibi faktörler yer almıştır. Elde edilen bulgular, resimli çocuk kitaplarında zorbalık türlerinin (fiziksel, sözel, dolaylı) hemen hemen hepsinin hem kız hem de erkek çocukları tarafından uygulandığını göstermektedir. Özellikle kız çocukları tarafından dolaylı zorbalığın, erkek çocukları tarafından da fiziksel zorbalığın daha sık gerçekleştirildiği belirlenmiştir. Araştırma bulguları, resimli çocuk kitaplarının akran zorbalığını önleme ve bu tür durumlarla başa çıkma konusunda etkili bir eğitim aracı olarak kullanılabileceğini, ayrıca öğretmenler ve ebeveynler için önemli bir kaynak olabileceğini göstermektedir. Bu bulgular ışığında, akran zorbalığı konusunda farkındalık oluşturmak amacıyla özel olarak yazılmış resimli çocuk kitaplarının sayısının artırılması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Çalışma dokuman analizi yöntemi ile analiz edilmiş olup, etik kurul izni almayı gerektirmemektedir.

Kaynakça

  1. Akyol, A. K., ve Bilbay, A. (2018). Ergenlerin akran zorbalığı yapmaları, zorbalığa maruz kalmaları ve empatik eğilimleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Journal of History Culture and Art Research, 7(2), 667-675. DOI: 10.7596/taksad.v7i2.1379
  2. Alsaker, F. (1993). Isolement et maltraitance par les pairs dans les jardins d'enfants: Comment mesurer ces phénomènes et quelles sont leurs conséquences?. Enfance, 46(3), 241-260.
  3. Alsaker, F. D., and Gutzwiller-Helfenfinger, E. (2009). Social behavior and peer relationships of victims, bully-victims, and bullies in kindergarten. In Handbook of bullying in schools (pp. 87-99). Routledge.
  4. Berger, K. S. (2007). Update on bullying at school: Science forgotten?. Developmental review, 27(1), 90-126. https://doi.org/10.1016/j.dr.2006.08.002
  5. Beşer, R. (2019). Resimli çocuk kitaplarının zorbalık olgusu açısından doküman analizi ile incelenmesi, Yüksek Lisans Tezi, Bursa Uludağ Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Bursa.
  6. Bintz, W. (2023). Portrayal of bullying in selected Picture books: A content analysis. Athens Journal of Education, 10(4), 739-763. https://doi.org/10.30958/aje.10-4-10
  7. Burnukara, P. ve Uçanok, Z. (2012). İlk ve orta ergenlikte akran zorbalığı: Gerçekleştiği yerler ve baş etme yolları, Türk Psikoloji Yazıları, 15(29), ss. 68-82.
  8. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., ve Demirel, F. (2012). Bilimsel araştırma yöntemleri (11. baskı). Ankara: Pegem Akademi.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Okul Öncesi Eğitim

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Mart 2026

Gönderilme Tarihi

21 Mart 2025

Kabul Tarihi

12 Mart 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 12 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Kanmaz, T., & Tezel Şahin, F. (2026). Okul Öncesi Dönemde Zorbalık: Resimli Çocuk Kitaplarının Gücü. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 12(1), 53-69. https://doi.org/10.31592/aeusbed.1662739
AMA
1.Kanmaz T, Tezel Şahin F. Okul Öncesi Dönemde Zorbalık: Resimli Çocuk Kitaplarının Gücü. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026;12(1):53-69. doi:10.31592/aeusbed.1662739
Chicago
Kanmaz, Tuğba, ve Fatma Tezel Şahin. 2026. “Okul Öncesi Dönemde Zorbalık: Resimli Çocuk Kitaplarının Gücü”. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 12 (1): 53-69. https://doi.org/10.31592/aeusbed.1662739.
EndNote
Kanmaz T, Tezel Şahin F (01 Mart 2026) Okul Öncesi Dönemde Zorbalık: Resimli Çocuk Kitaplarının Gücü. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 12 1 53–69.
IEEE
[1]T. Kanmaz ve F. Tezel Şahin, “Okul Öncesi Dönemde Zorbalık: Resimli Çocuk Kitaplarının Gücü”, Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 12, sy 1, ss. 53–69, Mar. 2026, doi: 10.31592/aeusbed.1662739.
ISNAD
Kanmaz, Tuğba - Tezel Şahin, Fatma. “Okul Öncesi Dönemde Zorbalık: Resimli Çocuk Kitaplarının Gücü”. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 12/1 (01 Mart 2026): 53-69. https://doi.org/10.31592/aeusbed.1662739.
JAMA
1.Kanmaz T, Tezel Şahin F. Okul Öncesi Dönemde Zorbalık: Resimli Çocuk Kitaplarının Gücü. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026;12:53–69.
MLA
Kanmaz, Tuğba, ve Fatma Tezel Şahin. “Okul Öncesi Dönemde Zorbalık: Resimli Çocuk Kitaplarının Gücü”. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 12, sy 1, Mart 2026, ss. 53-69, doi:10.31592/aeusbed.1662739.
Vancouver
1.Tuğba Kanmaz, Fatma Tezel Şahin. Okul Öncesi Dönemde Zorbalık: Resimli Çocuk Kitaplarının Gücü. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 01 Mart 2026;12(1):53-69. doi:10.31592/aeusbed.1662739