Araştırma Makalesi

Osmanlı'dan Cumhuriyet'e Türkiye'de Kırsal Eğitim Politikalarının Evrimi (1846-1954)

Cilt: 12 Sayı: 1 31 Mart 2026
PDF İndir

Osmanlı'dan Cumhuriyet'e Türkiye'de Kırsal Eğitim Politikalarının Evrimi (1846-1954)

Öz

Osmanlı Devleti’nde nüfusun büyük bölümünün tarımla geçinen kırsal topluluklardan oluşması, ilköğretim programlarının teorik eğitimin yanı sıra pratik tarım eğitimini de içermesini zorunlu kılmıştır. Bu bağlamda, 10 Ocak 1846’da İstanbul’daki Ayamama Çiftliği’nde kurulan “Mekteb-i Zirai Şahane”, Türkiye’de uygulamalı eğitim modelinin ilk örneğini teşkil etmiştir. “Tanzimat Dönemi’nde (1839-1876)” başlatılan eğitim reformları, merkeziyetçi yapı ve mali imkânsızlıklar nedeniyle kırsalda beklenen etkiyi gösterememiştir. “Darülmuallimin (1848)” ve “Maarif Nizamnameleri” gibi adımlarla öğretmen yetiştirme ve müfredat standartlaştırma çabaları başlatılmışsa da köylere yeterli sayıda okul ve nitelikli öğretmen ulaştırılamamıştır. “II. Meşrutiyet Dönemi’nde köy okullarının yaygınlaştırılması hedeflenmiş, ancak “Balkan Savaşları (1912-1913) ve I. Dünya Savaşı (1914-1918)” nedeniyle bu girişimler kesintiye uğramıştır. Cumhuriyet Dönemi’nde “Kırsal Eğitim Politikaları”, Millî Mücadele’nin zaferle sonuçlanması ve Cumhuriyet’in 1923’te ilanı ile birlikte laik ve ulusal bir eğitim sistemi benimsenmiştir. Nitel araştırma yöntemine dayalı olarak hazırlanan bu çalışmada, 1846-1954 arasındaki süreçte kırsal eğitim politikalarındaki dönüşümün modernleşme ve kalkınma hedefleri doğrultusunda nasıl şekillendiğini analiz etmek ve Tanzimat'tan Köy Enstitüleri'ne kadar olan süreçte karşılaşılan siyasi, ekonomik ve yapısal engelleri değerlendirerek Türkiye'nin eğitim tarihindeki süreklilik ve değişim dinamiklerini ortaya koymak amaçlanmıştır. Çalışmanın kapsamı içerisinde kırsal eğitimdeki dönüşümün, modernleşme ve kalkınma hedefleri doğrultusunda şekillendiği sonucuna varılmıştır. Bu süreçte geliştirilen eğitim politikaları, Türkiye’nin modernleşme sürecine önemli katkılar sunmuştur.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

YOK

Proje Numarası

yok

Etik Beyan

Metinde belirtilmiştir.

Teşekkür

Teşekkür ederim

Kaynakça

  1. Ahmet Tevfik. (1327-1911). Dârülmualliminler-Çiftlik Mektepleri. Yeni Mektep Dergisi, 9, 1-14.
  2. Akandere, O.; Yıldız, N. (2017). Köy enstitülerinin ideolojik yapısı. Çağdaş Türkiye Tarihi Araştırmaları Dergisi, XVII (35), 275-316. https://dergipark.org.tr/tr/pub/cttad/issue/37028/424937
  3. Akgün, S. ve Uluğtekin, M. (1989). Misak-ı Maarif. Ankara Üniversitesi Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi., 3, 285-349. doi.org/10.1501/Tite_0000000196
  4. Akyüz, Y. (1982). Türk Eğitim Tarihi: Başlangıçtan 1982’ye. Ankara: Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Yayınları.
  5. Akyüz, Y. (2001). Türk Eğitim Tarihi. İstanbul: Alfa Kitabevi.
  6. Akyüz, Y. (2011). Osmanlı döneminden Cumhuriyet’e geçilirken eğitim-öğretim alanında yaşanan dönüşümler. Pegem Eğitim ve Öğretim Dergisi, 1(2), 9-22. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/209771
  7. Akyüz, Y. (2022). Türk Eğitim Tarihi. (28. Baskı). Ankara: Pegem Akademi.
  8. Alkan, M. Ö. (2004). İmparatorluk’tan Cumhuriyet’e modernleşme ve ulusçuluk sürecinde eğitim. Osmanlı Geçmişi ve Bugünün Türkiye’si içinde, 73-242.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Eğitim Politikası

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Mart 2026

Gönderilme Tarihi

27 Nisan 2025

Kabul Tarihi

18 Mart 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 12 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Arslan, L. (2026). Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Türkiye’de Kırsal Eğitim Politikalarının Evrimi (1846-1954). Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 12(1), 449-468. https://doi.org/10.31592/aeusbed.1684986
AMA
1.Arslan L. Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Türkiye’de Kırsal Eğitim Politikalarının Evrimi (1846-1954). Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026;12(1):449-468. doi:10.31592/aeusbed.1684986
Chicago
Arslan, Lütfi. 2026. “Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Türkiye’de Kırsal Eğitim Politikalarının Evrimi (1846-1954)”. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 12 (1): 449-68. https://doi.org/10.31592/aeusbed.1684986.
EndNote
Arslan L (01 Mart 2026) Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Türkiye’de Kırsal Eğitim Politikalarının Evrimi (1846-1954). Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 12 1 449–468.
IEEE
[1]L. Arslan, “Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Türkiye’de Kırsal Eğitim Politikalarının Evrimi (1846-1954)”, Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 12, sy 1, ss. 449–468, Mar. 2026, doi: 10.31592/aeusbed.1684986.
ISNAD
Arslan, Lütfi. “Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Türkiye’de Kırsal Eğitim Politikalarının Evrimi (1846-1954)”. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 12/1 (01 Mart 2026): 449-468. https://doi.org/10.31592/aeusbed.1684986.
JAMA
1.Arslan L. Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Türkiye’de Kırsal Eğitim Politikalarının Evrimi (1846-1954). Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026;12:449–468.
MLA
Arslan, Lütfi. “Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Türkiye’de Kırsal Eğitim Politikalarının Evrimi (1846-1954)”. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 12, sy 1, Mart 2026, ss. 449-68, doi:10.31592/aeusbed.1684986.
Vancouver
1.Lütfi Arslan. Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Türkiye’de Kırsal Eğitim Politikalarının Evrimi (1846-1954). Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 01 Mart 2026;12(1):449-68. doi:10.31592/aeusbed.1684986