Krizden Dayanıklılığa: Afet Sonrası Kamu Kurumlarında Aile Dostu İnsan Kaynakları Politikaları

Öz

Bu çalışma, afet sonrası kamu kurumlarında geliştirilen aile dostu insan kaynakları politikalarının yönetsel, sosyal ve örgütsel boyutlarını incelemeyi amaçlamaktadır. Afetler yalnızca fiziksel ve ekonomik yıkıma neden olan olaylar değil, aynı zamanda kamu kurumlarının işleyiş biçimlerini, yönetim anlayışlarını ve insan kaynağına bakışlarını köklü biçimde dönüştüren çok boyutlu kriz süreçleridir. Bu bağlamda araştırma, Türkiye’de 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş merkezli depremlerinin ardından kamu yönetimi sisteminin yeniden yapılanma sürecinde “aile” kavramının nasıl temsil edildiğini ortaya koymayı hedeflemektedir. Çalışma, kamu kurumlarının 2023–2024 dönemine ait stratejik plan, faaliyet raporu ve eylem planlarını nitel doküman analizi yöntemiyle incelemiştir. Araştırmada Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (ASHB), Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD), Sağlık Bakanlığı, Millî Eğitim Bakanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Cumhurbaşkanlığı İnsan Kaynakları Ofisi (CBİKO) ve İçişleri Bakanlığı gibi kurumların belgeleri analiz edilmiştir. Veriler üç aşamada toplanmıştır: belge seçimi, tematik kodlama ve içerik sınıflandırması. Kodlama sürecinde “aile”, “refah”, “psikososyal destek”, “dayanıklılık” ve “çalışan refahı” gibi temalar öne çıkmıştır. Bulgular, afet sonrası dönemde “aile” temasının stratejik belgelerde yalnızca sosyal politika kapsamında değil, kurumsal dayanıklılığın inşasında da merkezi bir unsur olarak ele alındığını göstermektedir. Elde edilen sonuçlara göre, kamu kurumlarının aile dostu politikaları; esnek çalışma modelleri, psikososyal destek programları, barınma ve çocuk bakım hizmetleri, personel motivasyon sistemleri ve iş–aile dengesi düzenlemeleri gibi çok boyutlu uygulamaları içermektedir. Bu politikalar, afet sonrası kamu çalışanlarının psikolojik iyilik hâlini destekleyerek örgütsel bağlılık, performans ve hizmet sürekliliği üzerinde olumlu etkiler yaratmaktadır. Çalışma ayrıca, afet sonrası kamu yönetiminin geleneksel kriz tepkisinden uzaklaşarak insan odaklı ve sosyal refah temelli bir yönetişim anlayışına evrildiğini ortaya koymaktadır. Bu yönüyle araştırma, afet sonrası dönemde kamu kurumlarının sosyal politika perspektifinin aile merkezli bir yapıya dönüştüğünü vurgulamakta ve kamu yönetimi literatürüne insan kaynakları odaklı özgün bir katkı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• İnsan Kaynakları
• Kurumsal Dayanıklılık
• Afet Yönetimi
• Kamu Kurumları
• Aile Dostu Politikalar.

From Crisis to Resilience: Family-Friendly Human Resource Policies in Post-Disaster Public Institutions

Öz

This study aims to examine the managerial, social, and organizational dimensions of family-friendly human resource policies developed in public institutions following disasters. Disasters are not only events that cause physical and economic destruction but also complex crisis processes that profoundly transform the functioning, management approaches, and human resource perspectives of public institutions. In this context, the research seeks to reveal how the concept of “family” is represented in the reconstruction of the public administration system in Türkiye after the Kahramanmaraş-centered earthquakes of February 6, 2023. The study employed a qualitative document analysis method, examining the strategic plans, activity reports, and action plans of public institutions for the 2023–2024 period. The documents of the Ministry of Family and Social Services (ASHB), Disaster and Emergency Management Authority (AFAD), Ministry of Health, Ministry of National Education (MEB), Ministry of Labour and Social Security (ÇSGB), Presidency of Human Resources Office (CBİKO), and Ministry of Interior were analyzed. Data collection was conducted in three stages: document selection, thematic coding, and content categorization. During the coding process, themes such as “family,” “welfare,” “psychosocial support,” “resilience,” and “employee well-being” emerged prominently. The findings indicate that in the post-disaster period, the concept of “family” in strategic documents is treated not only as a social policy element but also as a central component in building institutional resilience. According to the results, the family-friendly policies of public institutions include multidimensional practices such as flexible work arrangements, psychosocial support programs, housing and childcare services, motivation systems, and work–family balance mechanisms. These policies enhance the psychological well-being of public employees after disasters, thereby improving organizational commitment, performance, and service continuity. The study also reveals that post-disaster public administration in Türkiye has evolved from traditional crisis response toward a human-centered and welfare-oriented governance model. In this respect, the research highlights that the social policy perspective of public institutions in the post-disaster period has transformed into a family-centered structure, offering an original contribution to the public administration literature through its focus on human resource–based resilience.

Anahtar Kelimeler

• Human Resources
• Organizational Resilience
• Disaster Management
• Public Institutions
• Family-Friendly Policies

Kaynakça

1. Acar, S. (2019). İşletmelerin vizyon bildirimlerinin stratejik yönden incelenmesi: BİST sürdürülebilirlik endeksinde yer alan firmalara yönelik bir içerik analizi. İşletme Araştırmaları Dergisi, 11(1), 202-215.
2. Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı. (2024). 2024-2028 stratejik plan. https://www.afad.gov.tr/stratejik-planlar adresinden 20.10.2025 tarihinde erişilmiştir.
3. Allen, T. D., French, K. A. and Poteet, M. L. (2021). Family-supportive work environments: A review and future research agenda. Annual Review of Organizational Psychology and Organizational Behavior, 8(1), 517-542. https://doi.org/10.1146/annurev-orgpsych-012420-091208.
4. Armstrong, M. and Taylor, S. (2020). Armstrong’s handbook of human resource management practice (16th Ed.). London: Kogan Page.
5. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. (2024). 2024-2028 stratejik plan. https://www.aile.gov.tr/media/157370/stratejik-plan-2024.pdf adresinden 20.10.2025 tarihinde erişildi.
6. Boin, A. and Van Eeten, M. J. G. (2013). The resilient organization: How adaptive cultures thrive in a changing world. Public Management Review, 15(3), 429-445. https://doi.org/10.1080/14719037.2013.769856.
7. Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27-40. https://doi.org/10.3316/QRJ0902027.
8. Comfort, L. K. (2007). Crisis management in hindsight: Cognition, communication, coordination, and control. Public Administration Review, 67(1), 189-197. https://doi.org/10.1111/j.1540-6210.2006.00673.x.

9. Duchek, S. (2020). Organizational resilience: A capability-based conceptualization. Business Research, 13(1), 215-246. https://doi.org/10.1007/s40685-019-0085-7.
10. Elo, S. and Kyngäs, H. (2008). The qualitative content analysis process. Journal of Advanced Nursing, 62(1), 107-115. https://doi.org/10.1111/j.1365-2648.2007.04569.x.
11. Greenhaus, J. H. and Powell, G. N. (2006). When work and family are allies: A theory of work–family enrichment. Academy of Management Review, 31(1), 72-92. https://doi.org/10.5465/amr.2006.19379625.
12. Güler, B. A. (2021). Refah devletinden refah yönetimine geçiş: Türkiye’de sosyal politikaların dönüşümü. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, 76(3), 401-420. https://doi.org/10.33630/ausbf.887621.
13. Kossek, E. E., Baltes, B. B. and Matthews, R. A. (2011). How work-family research can finally have an impact in organizations. Industrial and Organizational Psychology, 4(3), 293-316. https://doi.org/10.1111/j.1754-9434.2011.01353.x.
14. Lengnick-Hall, C. A., Beck, T. E. and Lengnick-Hall, M. L. (2011). Developing a capacity for organizational resilience through strategic human resource management. Human Resource Management Review, 21(3), 243-255. https://doi.org/10.1016/j.hrmr.2010.07.002.
15. Voydanoff, P. (2005). Work demands and work-to-family and family-to-work conflict: Direct and indirect relationships. Journal of Family Issues, 26(6), 707-726. https://doi.org/10.1177/0192513X05277516.
16. Yıldız, S. and Karakaya, A. (2022). Kamu yönetiminde insan odaklı dönüşüm: Aile dostu politikaların yükselişi. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, 77(2), 61-79.