Geleneksel Motiflerin Teknolojik Yeniden Üretiminde “Aura”nın Dönüşümü

Yıl 2026, Cilt: 12 Sayı: 1 , 260 - 279 , 31.03.2026

Duygu Aktaş Durmuş

https://doi.org/10.31592/aeusbed.1878421

https://izlik.org/JA66ZA64SG

Öz

Günümüzün hızla gelişen dijital teknolojileri, geleneksel motiflerin yaygın, hızlı ve çeşitli şekillerde yeniden üretilmesine imkân tanımakta; bu durum, orijinal eserlerin taşıdığı “aura” kavramının yeniden değerlendirilmesini gerektirmektedir. Bu makalenin amacı, Walter Benjamin’in mekanik yeniden üretim bağlamında tanımladığı aura kavramının, geleneksel motiflerin dijital ve teknolojik ortamlarda yeniden üretimi sürecinde nasıl dönüştüğünü kapsamlı bir biçimde analiz etmektir. Bu amaçla, çalışma kapsamında nitel bir araştırma yaklaşımı benimsenmiş; ilgili literatür taraması yapılmış ve artırılmış gerçeklik tabanlı sergilemeler ile yapay zekâ destekli motif üretimi gibi farklı teknolojik uygulamaların ele alındığı örnek olaylar incelenmiştir. Elde edilen bulgular, teknolojik yeniden üretimin geleneksel motifleri özgün bağlamlarından kopararak daha geniş kitlelere ulaştırdığını ve onlara yeni ifade ve etkileşim olanakları sağladığını açıkça göstermektedir. Bu durum, Benjamin’in mekanik yeniden üretim sonucunda aura’nın yitirildiği tezini dijital bağlamda kısmen doğrulamakla birlikte, dijital teknolojilerin motiflere yeni deneyim boyutları ve yorumlar kazandırdığını da ortaya koymaktadır. Ek olarak, blokzincir gibi dijital doğrulama teknolojilerinin, dijital kopyaların köken ve özgünlüğünü garanti altına alarak aura kaybını kısmen telafi edebileceği değerlendirilmektedir. Nitekim motiflerin orijinal tarihsel ve kültürel bağlamından ayrışması, bu eserlerin taşıdığı özgün manevi atmosferin (aura) belirli ölçüde zayıflamasına yol açmaktadır. Ancak, dijital mecralarda sağlanan erişilebilirlik ve etkileşim, aura kavramını tamamen ortadan kaldırmamakta, aksine farklı bir biçimde yeniden tanımlamaktadır. Sonuç olarak, dijitalleşme çağında geleneksel motiflerin aura’sı mutlak bir kayba uğramamakta, aksine yeni bir bağlam içinde evrilmektedir. Çalışma, kültürel miras unsurlarının teknolojik yeniden üretiminde yenilikçi sunum imkânları ile bu motiflerin özgün değerlerinin ve otantikliğinin korunması arasında dengeli bir yaklaşımın gerekliliğini vurgulamaktadır. Aynı zamanda aura kavramının dijital çağda kuramsal ve pratik açıdan yeniden ele alınması gerektiğine işaret edilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Geleneksel motifler , teknolojik yeniden üretim , aura kavramı , dijitalleşme , kültürel miras.

The Transformation of “Aura” in the Technological Reproduction of Traditional Motifs

https://izlik.org/JA66ZA64SG

Öz

Today's rapidly advancing digital technologies enable traditional motifs to be reproduced in widespread, fast, and varied ways; this situation necessitates a re-evaluation of the concept of “aura” carried by original works. The aim of this article is to comprehensively analyze how the concept of aura, defined by Walter Benjamin in the context of mechanical reproduction, is transformed in the process of reproducing traditional motifs in digital and technological environments. To this end, a qualitative research approach was adopted within the scope of the study; a review of the relevant literature was conducted, and case studies examining different technological applications, such as augmented reality-based exhibitions and artificial intelligence-supported motif production, were analyzed. The findings clearly show that technological reproduction detaches traditional motifs from their original contexts, making them accessible to wider audiences and providing them with new possibilities for expression and interaction. This situation partially confirms Benjamin's thesis that the aura is lost as a result of mechanical reproduction in the digital context, but it also reveals that digital technologies add new dimensions of experience and interpretations to motifs. Additionally, it is considered that digital verification technologies, such as blockchain, can partially compensate for the loss of aura by guaranteeing the origin and authenticity of digital copies. Indeed, the separation of motifs from their original historical and cultural context leads to a certain weakening of the unique spiritual atmosphere (aura) carried by these works. However, the accessibility and interactivity provided by digital media do not completely eliminate the concept of aura; rather, they redefine it in a different way. Consequently, in the age of digitalization, the aura of traditional motifs is not lost entirely, but rather evolves within a new context. The study emphasizes the need for a balanced approach between innovative presentation opportunities in the technological reproduction of cultural heritage elements and the preservation of the original values and authenticity of these motifs. At the same time, it points to the need to re-examine the concept of aura in the digital age from both theoretical and practical perspectives.

Anahtar Kelimeler

Traditional motifs , technological reproduction , concept of aura , digitalization , cultural heritage.

Kaynakça

• Arslan, C. (2018). Dijital yeniden üretim çağında sanat eseri: “Aura” kavramının dijital sanat bağlamında yeniden değerlendirilmesi. Art-Sanat, (9), 405-417.
• Anna Laudel Gallery. (2024). All the good memories are stored (Exhibition text). Retrieved from https://annalaudel.gallery/exhibitions/ramazan-can-cem-sonelall-the-good-memories-are-stored-november-15-january-12-2024-istanbul/#:~:text=From%20November%2015%2C%202024%2C%20to,merging%20tradition%20with%20contemporary%20expression in 01.11.2025.
• Bar-Gil, O. (2025). The transformation of artistic creation: from Benjamin’s reproduction to AI generation. AI and Society, 40(6), 6439–6453. doi: 10.1007/s00146-025-02432-5.
• Benjamin, W. (1936). The work of art in the age of mechanical reproduction (translated. Zohn, H.) New York: Schocken Books, 1969.
• Benjamin, W. (2008). The work of art in the age of mechanical reproduction. Second Edition. (translated. Jephcott, E. ve Zohn, H.) Cambridge, Massachusetts: Harvard Unıversıty Press.
• Benjamin, W. (2015). Teknik olarak yeniden-üretilebilirlik çağında sanat yapıtı (çev. A. C. Altunkanat). İstanbul: Zeplin Kitap. (Orijinal çalışma 1936’da yayınlanmıştır).
• Betancourt, M., (2006 Sep. 5). The aura of the digital. Retrieved from https://journals.uvic.ca/index.php/ctheory/issue/view/853 in 30.10.2025.
• Bulat, F., ve Bozacı, İ. (2025). Kültürel mirasa dayalı tasarımda yapay zekânın kullanımı: Midjourney örneği. Journal of Social, Humanities and Administrative Sciences, 11(4), 318-327.
• Bursa Ticaret ve Sanayi Odası (BTSO) Ekonomi Dergisi. (2025). Anadolu motiflerini yapay zeka ile buluşturan sergi HOMETEX’te. https://www.btsoekonomi.com/haber-detay/anadolu-motiflerini-yapay-zeka-ile-bulusturan-sergi-hometex-te adresinden 30.10.2025 tarihinde erişilmiştir.
• Chen, J. (2025). Cultural heritage and artistic ınnovation of decorative patterns: A case study of contemporary fiber art. Mediterranean Archaeology and Archaeometry, 25(3), 256-266.
• Chen, Y., Peng, Y., Tan, Y., Luo, G., and Wang, M. (2025). Achieving cultural heritage sustainability through digital technology: Public aesthetic perception of digital dunhuang murals. Sustainability, 17(17), 7887. doi: 10.3390/su17177887.
• Cornucopia Magazine. (2025). All the good memories are stored (Exhibition review/diary entry). Retrieved from https://www.cornucopia.net/events/all-the-good-memories-are-stored/#:~:text=As%20if%20it%E2%80%99s%20not%20your,works%20are%20at%20times%20fragmented in 01.11.2025.
• Digital Art Awards. (2025). Cem Sonel and Ramazan Can – Artist Statement. Retrieved from https://digitalartawards.io/artists/56-cem-sonel-and-ramazan-can/ in 01.11.2025.
• Güner, A. (2024). Glocal touches in digital art. Art and Interpretation, 44, 13-21.
• Huang, W., Xiang, H., Liang, W., Li, X., and Lai, G. (2018). The design of visual communication for ıntangible cultural heritage in product form. Advances in Social Science, Education and Humanities Research, 275, 294-298.
• Huyssen, A. (1995). Twilight memories: Marking time in a culture of amnesia (1st ed.). Routledge. doi: 10.4324/9780203610213.
• Janok N., (2022, 10 Şubat). Gelenekselden dijitale Anadolu motifleri: Hagia. (Sedat Boynueğri’nin projesini anlatan söyleşi). https://kaosgl.org/haber/gelenekselden-dijitale-anadolu-motifleri-hagia adresinden 25.10.2025 tarihinde erişilmiştir.
• Kızılaslan, N., ve İsmailoğlu, D. K. (2021). Teknolojinin ve dijitalleşmenin geleneksel türk sanatlarına yansımaları. Medeniyet Sanat-İMÜ Sanat Tasarım ve Mimarlık Fakültesi Dergisi, 7(1), 105-126.
• Keskin, Y. (2025, 23 Mayıs). ‘Anadolu Motifleri’ dijital sanat sergisi HOMETEX’te yoğun ilgi gördü. Demirören Haber Ajansı (DHA). https://www.dha.com.tr/yerel-haberler/bursa/osmangazi/anadolu-motifleri-dijital-sanat-sergisi-homet-2645030#:~:text=Serginin%20temel%20yapısına%20ilişkin%20bilgi,ilgili%20döneme%20referans%20veren%20bir adresinden 30.10.2025 tarihinde erişilmiştir.
• Kryvuts, S., Gonchar, O., Skorokhodova, A., and Radomskyi, M. (2021). The phenomenon of digital art as a means of preservation of cultural heritage works. Muzeológia a Kultúrne Dedičstvo, 9(1), 145-156.
• Kunt, S. (2023). Dijitalleşme çağında kültürel mirası yeniden yorumlamak. Kültürel Miras Araştırmaları Dergisi, 4(2), 49-60.
• Kutucu, A. (2024). Geleneksel sanatların kripto NFT ile değerlendirilmesi. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Latour, B., and Lowe, A. (2010). The migration of the aura or how to explore the original through its facsimiles. In T. Bartscherer (Ed.), Switching Codes: Thinking Through Digital Technology in the Humanities and the Arts (pp. 275-297). Chicago: University of Chicago Press.
• Lian, Y., and Xie, J. (2024). The evolution of digital cultural heritage research: Identifying key trends, hotspots, and challenges through bibliometric analysis. Sustainability, 16(16), 7125. doi: 10.3390/su16167125.
• Portalés, C., Rodrigues, J. M. F., Gonçalves, A. R., Alba, E., and Sebastián, J. (2018). Digital cultural heritage. Multimodal Technologies and Interaction, 2(3), 58. doi: 10.3390/mti2030058.
• Rialti, R., Zollo, L., Ciappei, C., and Laudano, M. (2016). Digital cultural heritage marketing: The role of digital technologies in cultural heritage valorization. 2016 Global Marketing Conference Proceedings, 1062-1063.
• Sankey, M. (2016 Aug. 16). Walter Benjamin on ınstagram in the age of digital reproduction. Michael Sankey: Thoughts – ıdeas – ımages. Retrieved from https://michaelsankey.com/2024/09/02/walter-benjamin-on-instagram-in-the-age-of-digital-reproduction/ DOI:10.13140/RG.2.1.1806.6169 in 01.20.2025.
• Sayın, E., ve Özacar, İ. U. (2021, 29 Nisan). Geleneksel motifler NFT’yle hayat buluyor. TRT Haber Kültür-Sanat. (Sedat Boynueğri’nin projesini anlatan haber metni). https://www.trthaber.com/haber/kultur-sanat/geleneksel-motifler-nftyle-hayat-buluyor-576791.html#:~:text=Image%3A%20Dijital%20Sanat%C3%A7%C4%B1%20Sedat%20Boynue%C4%9Fri,Sanat%C3%A7%C4%B1%20Sedat%20Boynue%C4%9Fri adresinden 25.10.2025 tarihinde erişilmiştir.
• Sevim, B. A. (2010). Kitle iletişim araçları bağlamında modern kültür ve Walter Benjamin’in aura kavramı. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi (The Journal of International Social Research), 3(11), 507-519.
• Sudheshna, A. A., and Babel, R. (2019). Digitalization of motifs: Traditional to contemporary through CAD. Asian Journal of Home Science, 14(2), 436-438.
• Wood, S. (2015 May 7). Art in the age of digital production. Retrieved from https://medium.com/@samwooddoowmas/the-work-of-art-in-the-age-of-digital-production-90edab080e33 in 01.11.2025.
• Vacchio, E. D., and Bifulco, F. (2022). Blockchain in cultural heritage: Insights from literature review. Sustainability, 14(4), 2324. doi: 10.3390/su14042324.
• Ye, X., Ruan, Y., Xia, S., and Gu, L. (2025). Adoption of digital ıntangible cultural heritage: a configurational study ıntegrating UTAUT2 and ımmersion theory. Humanities and Social Sciences Communications, 12(1), 23. doi: 10.1057/s41599-024-04222-8.
• Zhang, B., Cheng, P., Deng, L., Romainoor, N. H., Han, J., and Luo, G. (2023). Can AI-generated art stimulate the sustainability of ıntangible cultural heritage? A quantitative research on cultural and creative products of new year prints generated by aı. Heliyon, 9, e20477. doi: 10.1016/j.heliyon.2023.e20477.
• Zeng, Y. X., and Gu, L. (2022, July). A study of traditional motifs in the context of digitalization. In 2022 3rd International Conference on Language, Art and Cultural Exchange (ICLACE 2022) (pp. 687-690). Atlantis Press.