İlkokul Öğrencilerinin Dijital Bağımlılık Düzeyleri Matematik Başarılarını Ne Kadar Etkiliyor?

Öz

Bu çalışma, ilkokul seviyesindeki öğrencilerin dijital bağımlılık eğilimleri ile matematik dersindeki akademik başarıları arasındaki korelasyonu ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırma, nicel desenlerden biri olan ilişkisel tarama modeline uygun olarak tasarlanmıştır. Çalışmanın evrenini 2022-2023 döneminde Hatay ili merkez ilçelerindeki resmi ilkokullarda eğitim gören 4. sınıf öğrencileri oluştururken; örneklem ise bu gruptan oranlı küme örnekleme yoluyla seçilen 918 katılımcıdan meydana gelmektedir. Verilerin elde edilmesinde "Çocuklar İçin Dijital Bağımlılık Ölçeği" ve araştırmacı tarafından hazırlanan "Matematik Başarı Testi" araç olarak kullanılmıştır. Analiz sonuçları, öğrencilerin matematik dersi başarılarının ortalamanın üzerinde, dijital bağımlılık seviyelerinin ise düşük olduğunu göstermiştir. Başarı puanları cinsiyete göre istatistiksel bir farklılık göstermezken; ailenin ekonomik durumu, ebeveynlerin öğrenim düzeyleri, okul öncesi eğitim geçmişi ve kardeş sayısı gibi faktörlerin başarı üzerinde belirleyici olduğu saptanmıştır. Benzer şekilde, dijital bağımlılığın da demografik değişkenlere göre anlamlı değişimler sergilediği görülmüştür. Araştırmanın temel bulgusu olarak, öğrencilerin dijital bağımlılıkları ile matematik başarıları arasında negatif yönlü, zayıf ve anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Son olarak gerçekleştirilen basit doğrusal regresyon analizi, oluşturulan modelin istatistiksel olarak anlamlı olduğunu doğrulamıştır.

Anahtar Kelimeler

• İlkokul
• teknoloji
• dijital bağımlılık
• bağımlılık
• matematik başarısı.

How Much Does Primary School Students' Digital Addiction Level Affect Their Mathematics Achievement?

Öz

This research intends to elucidate the correlation between digital addiction tendencies and academic achievement in mathematics among primary school students. The study was conducted using relational screening design, a quantitative research methodology. The research population consists of 4th-grade students attending public primary schools in the central districts of Hatay during the 2022-2023 academic year, while the sample includes 918 students selected through proportionate cluster sampling. To gather data, the "Digital Addiction Scale for Children" and a "Mathematics Achievement Test" developed by the researcher were employed. The findings indicated that while students' mathematics achievement was above average, their digital addiction levels remained low. It was observed that mathematics achievement did not vary significantly by gender; however, factors such as socio-economic status, parental education levels, pre-school education history, and the number of siblings were found to be influential. Similarly, digital addiction levels showed significant variations across various demographic variables. A key finding of the study is the identification of a weak, negative, and significant relationship between digital addiction and mathematics success. Furthermore, simple linear regression analysis confirmed the statistical significance of the proposed model.

Kaynakça

1. Akgül, F. (2023). Üniversite öğrencilerinin dijital bağımlılık ve sosyal beceri düzeylerinin sportif etkinliklere katılım durumlarına göre incelenmesi (Yozgat Bozok Üniversitesi örneği). Doktora Tezi, Selçuk Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Konya.
2. Altınok, M. (2021). Lise öğrencilerinin dijital bağımlılık ve yaşam doyumunun incelenmesi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 19(1), 262-291. https://doi.org/10.37217/tebd.689774
3. Altun, M. (2018). İlkokullarda matematik öğretimi (21. baskı). Bursa: Alfa Aktüel Yayınları.
4. Arseven, İ. (2020). Lise öğrencilerinin dijital bağımlılık düzeyleri ile öz-düzenlemeli öğrenme becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Ekev Akademi Dergisi, 82, 173- 196.
5. Arslan, A. (2020a). Üniversite öğrencilerinin dijital bağımlılık düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. International e-Journal of Educational Studies (IEJES), 4(7), 27-41. https://doi.org/10.31458/iejes.600483
6. Arslan, A. (2020b). Ortaöğretim öğrencilerinin dijital bağımlılık düzeyleri ve şiddet eğilimlerinin belirlenmesi. Journal of Computer and Education Research, 8(15), 86-113. https://doi.org/10.18009/jcer.652390
7. Arslan, A. ve Bardakçı, S. (2020). Üniversite öğrencilerinin dijital bağımlılık düzeylerinin iletişim becerileri üzerindeki etkisinin incelenmesi. Gençlik Araştırmaları Dergisi, 8(20), 36-70.
8. Arslan, A. Kırık, A. M., Karaman, M. ve Çetinkaya, A. (2015). Lise ve üniversite öğrencilerinde dijital bağımlılık. Uluslararası Hakemli İletişim ve Beşeri Bilimler Araştırmaları Dergisi, 8(8), 34-58.

9. Ayhan, B. ve Köseliören, M. (2019). İnternet, online oyun ve bağımlılık. Online Journal of Technology Addiction and Cyberbullying, 6(1), 1-30.
10. Bachman, L. F. (2004). Statistical analyses for language assessment. Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9780511667350
11. Bağcı, H. (2019). Analyzing the digital addiction of university students through diverse variables: Example of vocational school. International Journal of Contemporary Educational Research, 6(1), 100-109. https://doi.org/10.33200/ijcer.546326
12. Baltan, M. (2020). Ortaokul öğrencilerinin dijital bağımlılığı ile dinlemeye yönelik tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Sivas.
13. Barlett, C. P., Anderson, C. A. ve Swing, E. L. (2009). Video game effects-confirmed, suspected, and speculative: A review of the evidence. Simulation and Gaming, 40(3), 377–403. https://doi.org/10.1177/1046878108327539
14. Başol, G. (2019). Eğitimde ölçme ve değerlendirme (6. Baskı). Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.
15. Baykul, Y. (2020). İlkokulda matematik öğretimi (14. baskı). Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.
16. Behera, R. K., Nanda, A., Rath, S., Pradhan, M. ve Dalai, M. (2023). Internet addiction and academic performance of university students. International Journal of Academic Multidisciplinary Research (IJAMR), 7(5), 118-128.
17. Bertocchi, F. M., De Oliveira, A. C., Lucchetti, G. ve Lucchetti, A. L. G. (2022). Smartphone use, digital addiction and physical and mental health in community dwelling older adults: A population-based survey. Journal of Medical Systems, 46(8), 1-10. https://doi.org/10.1007/s10916-022-01839-7
18. Chang, M. K. ve Law, S. P. M. (2008). Factor structure for Young’s ınternet addiction test: A confirmatory study. Computers in Human Behavior, 24(6), 2597-2619. https://doi.org/10.1016/j.chb.2008.03.001
19. Çeliker, V. B. (2020). 6. ve 7. sınıf öğrencilerinin internet bağımlılığı ile sosyal beceri düzeyleri arasındaki ilişki. Yüksek Lisans Tezi, Maltepe Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İstanbul.
20. Delebe, A. ve Hazar, Z. (2022). Ortaokul öğrencilerinin dijital oyun bağımlılığı düzeyinin bazı fiziksel parametrelere ve akademik başarıya göre incelenmesi. Spormetre Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 20(3), 55-68. https://doi.org/10.33689/spormetre.1061035
21. Deng, Y. X., Hu, M., Hu, G. Q., Wang, L. S. ve Sun, Z. Q. (2007). An investigation on the prevalence of internet addiction disorder in middle school students of Hunan province. Zhonghua Liu Xing Bing Xue Za Zhi, 28(5), 445-448.
22. Deveci Topal, A. ve Çolak, S. (2021). Investigation of digital addiction levels, digital games playing status and ınterpersonal problem solving skills of university students. Pamukkale University Journal of Education, 52, 326-359. https://doi.org/10.9779/pauefd.743418
23. Dilci, T., Arslan, A. ve Ersoy, M. (2019). 0-12 yaş aralığındaki çocukların dijital bağımlılık düzeylerinin çeşitli değişkenlere göre belirlenmesi (Sivas ili örneklemi). Tarih Okulu Dergisi, 12(38), 122-142. https://doi.org/10.14225/JOH1514
24. Ding, K. ve Li, H. (2023). Digital addiction intervention for children and adolescents: A scoping review. International Journal of Environmental Research and Public Health, 20(6), 4777. https://doi.org/10.3390/ijerph20064777
25. Domlu, E. (2022). Çocuklar için dijital bağımlılık ölçeği geçerlik güvenirlik çalışması. Yüksek Lisans Tezi, Kırıkkale Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Kırıkkale.
26. Durmaz, Ö. (2023). İlkokul 4. Sınıf öğrencilerinin dijital bağımlılık düzeyleri ile sosyal beceri düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Mersin Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Mersin.
27. Dursun, Ş. ve Dede, Y. (2004). Öğrencilerin matematikte başarısını etkileyen faktörler: matematik öğretmenlerinin görüşleri bakımından. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 24(2), 217-230.
28. Egger, O. ve Rauterberg, M. (1996). Internet behaviour and addiction (Semester thesis). Swiss Federal Institute of Technology, Zurich.
29. El-Sayed Borham, Y., Ahmed, A. I. ve Gad, R. M. (2022). Assessment of internet addiction among adolescents in Mansoura City. Mansoura Nursing Journal, 9(1), 124-132. https://doi.org/10.21608/MNJ.2022.259010
30. Erkan, A. M. (2025). İlkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin dijital bağımlılıkları ile matematik kaygıları ve matematik akademik başarıları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Sivas.
31. Eryılmaz, S. ve Çukurluöz, Ö. (2018). Lise öğrencilerinin dijital bağımlılıklarının incelenmesi: Ankara ili, Çankaya ilçesi örneği. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 17(67), 889-912. https://doi.org/10.17755/esosder.311314
32. Fernández Martínez, E., Sutil Rodríguez, E. ve Liébana Presa, C. (2023). Internet addiction and emotional ıntelligence in university nursing students: A cross-sectional study. Heliyon, 9(9). https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2023.e19482
33. Gökçearslan, Ş. ve Durakoğlu, A. (2014). Ortaokul öğrencilerinin bilgisayar oyunu bağımlılık düzeylerinin çeşitli değişkenlere göre incelenmesi. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, (23), 419-435.
34. Griffiths, M. (1999). Internet addiction: Fact or fiction? The psychologist, 12(5), 246-250.
35. Günüç, S. ve Doğan, A. (2013). The relationships between Turkish adolescents’ Internet addiction, their perceived social support and family activities. Computers in Human Behavior, 29(6), 2197-2207. https://doi.org/10.1016/j.chb.2013.04.011
36. Harmancı, H. (2020). Yeni medya ve bağımlılık. E. S. Albayrak (Ed.). Dijiçocuk içinde (ss. 199-217). Ankara: Gazi Kitabevi.
37. Hawi, N. S., Samaha, M. ve Griffiths, M. D. (2018). Internet gaming disorder in Lebanon: Relationships with age, sleep habits, and academic achievement. Journal of Behavioral Addictions, 7(1), 70–78. https://doi.org/10.1556/2006.7.2018.16
38. Hawi, N. S., Samaha, M. ve Griffiths, M. D. (2019). The digital addiction scale for children: Development and validation. Cyberpsychology, Behavior and Social Networking, 22(12), 771-778. https://doi.org/10.1089/cyber.2019.0132
39. Jiang, Y., Joshi, D. R. ve Khanal, J. (2024). From clicks to credits: examining the influence of online engagement and internet addiction on academic performance in Chinese universities. International Journal of Educational Technology in Higher Education, 21(1), 41. https://doi.org/10.1186/s41239-024-00473-2
40. Jun, W. (2017). An analysis work on correlation of internet addiction and school age groups. Cluster Computing, 20(1), 879-882. https://doi.org/10.1007/s10586-016-0693-3
41. Karadağ, E. ve Kılıç, B. (2019). Öğretmen görüşlerine göre öğrencilerdeki teknoloji bağımlılığı. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 11(1), 101-117. https://doi.org/10.18863/pgy.556689
42. Karagün, E., Ekiz, Z. D. ve Sarper Kahveci, M. (2018). An ınvestigation on the digital addiction of the students of Faculty of Sports of Kocaeli University. SHS Web of Conferences, 48, 01057. https://doi.org/10.1051/shsconf/20184801057
43. Karasar, N. (2020). Bilimsel araştırma yöntemleri (35. baskı). Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
44. Kan, A. (2020). Ölçme aracı geliştirme. S. Tekindal (Ed.). Eğitimde ölçme ve değerlendirme içinde (ss. 241-277) 6. Baskı. Ankara. Pegem Akademi Yayıncılık.
45. Kaya, Z., Vangölü, M. S., Marufoğlu, M. ve Özdemir, M. (2023). Lise öğrencilerinin dijital bağımlılık ve iyi oluş düzeylerinin bazı değişkenlere göre incelenmesi. E-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 14(1), 117-138. https://doi.org/10.19160/e-ijer.1173642
46. Kaymal, B. (2020). Okul öncesi öğretmenlerinin dijital bağımlılıklarının incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Yıldız Teknik Üniversitesi ve İstanbul Aydın Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim ve Sosyal Bilimler Enstitüleri, İstanbul.
47. Koç, M. ve Yıldız, A. (2021). Öğretmen adaylarının dijital bağımlılığı ile akademik başarıları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Cumhuriyet Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 45(2), 147-176.
48. Köyceğiz, E. (2020). Erzurum il merkezinde öğrenim gören ortaöğretim öğrencilerinde internet bağımlılığı prevalansı ve etkili faktörler. Uzmanlık Tezi, Atatürk Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Erzurum.
49. Kurt Topraklı, C. (2020). Lise öğrencilerinde internet bağımlılığının sosyalleşme ve yabancılaşma bağlamında incelenmesi: Kırıkkale ili örneği. Doktora Tezi, Kırıkkale Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kırıkkale.
50. Kuzlu Ayyıldız, T., Harkın Gemicioğlu, Ş., Topçu, F., Demir, A. ve Kaya, K. N. (2023). Ortaokul düzeyindeki çocuklarda internet bağımlılığının sosyal beceri düzeyi ile ilişkisi. Bağımlılık Dergisi, 24(1), 73-84. https://doi.org/10.51982/bagimli.1102609
51. Medikoğlu, O. (2018). İlkokul 4. sınıf öğrencilerinin internet bağımlılığı düzeylerinin belirlenmesi ve akademik başarıları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Necmettin Erbakan Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Konya.
52. Meng, S. Q., Cheng, J. L., Li, Y. Y., Yang, X. Q., Zheng, J. W., Chang, X. W., Shi, Y., Chen, Y., Lu, L., Sun, Y., Bao, Y. P. ve Shi, J. (2022). Global prevalence of digital addiction in general population: A systematic review and meta-analysis. Clinical Psychology Review, 92, 1-12. https://doi.org/10.1016/j.cpr.2022.102128
53. Mutimmatul, F., Wibawa, S. C. ve Ekawati, R. (2018). Digital Addiction in Indonesian Adolescent. Advances in Intelligent Systems Research (AISR), 274–277. https://doi.org/10.2991/miseic-18.2018.66
54. Öztop, F. (2022). Matematik öğretiminde mobil teknoloji kullanımının akademik başarı üzerindeki etkisi: Bir meta-analiz çalışması. Muş Alparslan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2(1), 66-81.
55. Paş, B. (2023). Ergenlerin dijital bağımlılık düzeyleri ile özsaygıları ve etkileşim kaygıları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, İnönü Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Malatya.
56. Peper, E. ve Harvey, R. (2018). Digital addiction: Increased loneliness, anxiety, and depression. NeuroRegulation, 5(1), 3–8. https://doi.org/10.15540/nr.5.1.3
57. Sanal, E. M. (2024). Ortaokul öğrencilerinin matematik dersi başarısı ile sanal oyun bağımlılığı arasındaki ilişki. Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İstanbul.
58. Savaş, E., Taş, S. ve Duru, A. (2010). Matematikte öğrenci başarısını etkileyen faktörler. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 11(1), 113-132.
59. Sayılı, U. (2019). İstanbul ili Silivri ilçesi lise öğrencilerinde internet bağımlılığı düzeyinin ve ilişkili faktörlerin değerlendirilmesi. Halk Sağlığı Uzmanlık Tezi, İstanbul Üniversitesi, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, İstanbul.
60. Şahin, M. C. (2009). Yeni binyılın öğrencilerinin özellikleri. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9(2), 155-172.
61. Tekin, O. (2020). Lise öğrencilerinin internet bağımlılık seviyelerinin genel akademik başarıları ve devamsızlık durumları ile ilişkisi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 18(1), 36-56. https://doi.org/10.37217/tebd.641182
62. Temur, İ. ve Özçakır Sümen, Ö. (2025). İlkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin dijital oyun bağımlılığı ile matematiksel problem çözme ve matematik başarıları arasındaki ilişkilerin incelenmesi. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 15(2), 1138-1156. https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.1521272
63. Thenu, C. T. ve Keerthi, S. (2013). Prevalence of digital addiction and use of digital devices by students. EXCEL International Journal of Multidisciplinary Management Studies, 3(7), 118-128.
64. Tutak, T. ve Güder, Y. (2014). Matematiksel modellemenin tanımı, kapsamı ve önemi. Turkish Journal of Educational Studies, 1(1), 173-190.
65. Uğurlu, D. (2023). Ortaöğretim öğrencilerinin dijital bağımlılık düzeyleri ile beden eğitimi ve spora yönelik eğilimlerinin karşılaştırılması. Doktora Tezi, Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
66. Xin, M., Xing, J., Pengfei, W., Houru, L., Mengcheng, W. ve Hong, Z. (2018). Online activities, prevalence of internet addiction and risk factors related to family and school among adolescents in China. Addictive behaviors reports, 7, 14-18. https://doi.org/10.1016/j.abrep.2017.10.003
67. Yavuz, O. (2018). Ergenlik döneminde internet bağımlılığının okul başarısı üzerinde etkileri. Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 8(15), 1056-1080. https://doi.org/10.26466/opus.426914
68. Yengin, D. (2019). Teknoloji bağımlılığı olarak dijital bağımlılık. The Turkish Online Journal of Design, Art and Communication, 9(2), 130-144. https://doi.org/10.7456/10902100/007
69. Yıldırım, M. ve Baydan, S. (2022). Sosyal Bilimler Lisesi öğrencilerinin internet bağımlılık düzeylerinin incelenmesi Siirt il örneği. Fikriyat Sosyal Bilimler Araştırmalar Dergisi, 2(2), 153-167.
70. Yılmaz, B. (2019). Ortaöğretim kurumlarındaki öğretmen ve yöneticilerin dijital bağımlılık düzeylerinin incelenmesi: Ankara ili Çankaya ilçesi örneği. Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
71. Zhang, Q., Ran, G. ve Ren, J. (2022). Parental psychological control and addiction behaviors in smartphone and ınternet: The mediating role of shyness among adolescents. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(24), 16702. https://doi.org/10.3390/ijerph192416702