Özgürlükçülük (Libertaryanizm) ve Eğitim: Özgürlükçü Eğitimin Temel Varsayımlarına İlişkin Bir Eleştiri

Tuncer Fidan

doi:10.31592/aeusbed.809403

Özgürlükçülük (Libertaryanizm) ve Eğitim: Özgürlükçü Eğitimin Temel Varsayımlarına İlişkin Bir Eleştiri

Öz

Özgürlükçülük (libertaryanizm), özellikle 20. yüzyılın ikinci yarısından itibaren refah devletlerinin yaşadığı verimlilik sorunlarına çare olarak önerilen iktisadi ve felsefi yaklaşımlardan biridir. Kuramsal tarama modelinde desenlenen bu çalışmanın amacı özgürlükçülüğün eğitime ilişkin varsayımlarını betimlemek ve uygulama sonuçlarından hareketle bu varsayımların geçerliliğini tartışmaktır. Özgürlükçülüğün temel varsayımları, ağırlıklı olarak Hayek ve Friedman’ın çalışmalarına dayalı olarak şekillenmiştir. Özgürlükçülüğün eğitime ilişkin varsayımları ise çoğunlukla Friedman’ın öne sürdüğü devletin eğitime müdahalesini meşrulaştıran gerekçeler etrafında tartışılmaktadır. Bu gerekçelerden ilki etkili bir rekabeti olanaksız kılan yüksek altyapı maliyeti nedeniyle devletin doğal tekele dönüşmesi veya eğitim alanında piyasa aksaklıklarının ortaya çıkmasıdır. İkinci gerekçe komşuluk etkileri gibi dışsallıkların varlığı; üçüncü gerekçe ise eğitimin nihai hedeflerinin belirsizliğiyle ilgilidir. Sonuç olarak, Friedman’ın ortaya koyduğu devletin eğitime müdahalesini meşrulaştıran gerekçeler evrensel niteliklere sahip olmadıkları halde evrensel genellemelere dönüştürülmüştür. Bu genellemelerden hareketle evrensel sorunlara karşı önerdikleri çözümlerin ilk ve ortaöğretim düzeyinde öğrenciler arasındaki mevcut eşitsizliklerin derinleşmesi ve bütçe harcamalarının artması gibi etkilere, yükseköğretim düzeyinde ise ağır insani maliyetlerin yanında devletlerin iktisadi sistemleri için risk teşkil eden borç balonlarının ortaya çıkmasına yol açtığı söylenebilir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Adamson, M. (2009a). The financialization of student life: Five propositions on student debt. Polygraph, 21, 97-110.
Adamson, M. (2009b). The human capital strategy. Ephemera: Theory & Politics in Organization, 9(4), 271-284.
Akers, B., & Chingos, M. M. (2014). Is a student loan crisis on the horizon?. Brown Center on Education Policy at the Brookings Institution. New York, NY: Palgrave Macmillan.
Astîn, A. W. (1998). The changing American college student: Thirty-year trends, 1966-1996. The Review of Higher Education, 21(2), 115-135.
Bifulco, R., Ladd, H. F., & Ross, S. L. (2009). The effects of public school choice on those left behind: Evidence from Durham, North Carolina. Peabody Journal of Education, 84(2), 130-149.
Bloom, D. E., Hartley, M., & Rosovsky, H. (2007). Beyond private gain: The public benefits of higher education. In James J. F. Forest and Philip G. Altbach (Eds.) International handbook of higher education (pp. 293-308). Dordrecht: Springer Netherlands.
Brennan, J. (2012). Libertarianism: What everyone else needs to know. Oxford: Oxford University Press.
Briggs, A. (2006). The welfare state in historical perspective. In Cristopher Pierson ve Francis G. Castles (Ed.), The welfare state reader (2. Baskı) (pp. 9-39). Cambridge: Polity Press.

Bottery, M. (2003), The End of citizenship? the nation state, threats to its legitimacy, and citizenship education in the twenty-first century. Cambridge Journal of Education, 33(1), 101-122.
Bynner, J., & Egerton, M. (2000). The Social benefits of higher education: Insights using longitudinal data. Centre for Longitudinal Studies, Institute of Education, London.
Chapman, B., & Sinning, M. (2014). Student loan reforms for German higher education: financing tuition fees. Education Economics, 22(6), 569-588.
Coulson, A. (2006). A critique of pure Friedman: An empirical reassessment of ‘‘the role of government in education’’. In Robert C. Enlow & Lenore T. Ealy (Eds.), Liberty & learning: Milton Friedman’s voucher idea at fifty (pp. 103-124). Washington, D. C.: Cato Institute.
Davies, B., & Bansel, P. (2007). Neoliberalism and education. International Journal of Qualitative Studies in Education, 20(3), 247-259.
Dustmann, C. (2004). Parental background, secondary school track choice, and wages. Oxford Economic Papers, 56(2), 209-230.
Ebenstein, L. (2014). The increasingly libertarian Milton Friedman: an ideological profile. Econ Journal Watch, 11(1), 81-96.
Ebenstein W., & Ebenstein, A. (2000). Great Political Thinkers: Plato to the Present (6. Baskı). Orlando, FL: Harcourt College Publishers.
Elacqua, G. (2012). The impact of school choice and public policy on segregation: Evidence from Chile. International Journal of Educational Development, 32(3), 444-453.
Farber, D. (2010). The Rise and fall of modern american conservatism: A short history. Princeton, NJ: Princeton University Press.
Fiala, T. J., & Owens, D. D. (2010). Education policy and" Friedmanomics": Free market ideology and its impact on school reform. Paper presented at the 68th Annual National Conference of the Midwest Political Science Association Chicago, Illinois.
Fidan, T., Fidan, İ. Ö., & Öztürk, H. (2018). Meslek Yüksekokulu Öğrenci ve Mezunlarının Kariyer Seçimlerine Etki Eden Faktörler ile Kariyer Beklentileri: Öz Yeterliğin Aracı Rolü. Journal of Higher Education/Yüksekögretim Dergisi, 8(3), 249-263.
Friedman, M. (1955). The role of government in education. In Robert A. Solo (Ed.), Economics and the public interest (pp. 123-144). New Brunswick, NJ: Rutgers University Press.
Friedman, M., & Friedman, R. (1980). Free to choose: A personal statement. New York, NY: Harcourt Brace Jovanovich. Friedman, M. (1997). Public schools: Make them private. Education Economics, 5(3), 341-344.
Friedman, M. (1982). Capitalism and freedom. Chicago, Ill: University of Chicago Press.
Friedman, M. (2002a). Capitalism and freedom (3. Baskı). Chicago, Ill: The University of Chicago Press.
Friedman, M. (2002b). The market can transform our schools. New York Times, July 2, 2002. New York Times.
Habermas, J. (1975). Legitimation crisis (Çev. Thomas McCarthy). Boston: Beacon Press.
Hall, J. C. (2006). Positive externalities and government involvement in education. Journal of Private Enterprise, 21(2), 165-175.
Hanushek, E. A., Kain, J. F., Rivkin, S. G., & Branch, G. F. (2007). Charter school quality and parental decision making with school choice. Journal of Public Economics, 91(5), 823-848.
Hayek, F. A. (1937). Economics and knowledge. Economica IV, 33-54.
Hayek, F. A. (1995). The collected works of F. A. Hayek. Contra Keynes and Cambridge: Essays, correspondence (Ed.: Bruce Caldwell). London: Routledge.
Hayek, F. A. (2011). The collected works of F. A. Hayek. Vol: 17. The constitution of liberty (Ed.: Ronald Hamowy). Abingdon: Routledge.
Hoffower, H., & Akhtar, A. (2019). 11 mind-blowing facts that show just how dire the student-loan crisis in America is. https://www.businessinsider.com/student-loan-debt-crisis-college-cost-mind-blowing-facts-2019-7 adresinden 27.01.2020 tarihinde alınmıştır.
Holliday, S., & Gide, E. (2015). Moving towards market driven higher education in Australia: Is it time to look at economist Milton Friedman?. International Journal of Arts & Sciences, 8(5), 303-320.
Hoover-Dempsey, K. V., & Sandler, H. M. (1997). Why do parents become involved in their children’s education?. Review of Educational Research, 67(1), 3-42.
Hoxby, C. M. (1996). Are efficiency and equity in school finance substitutes or complements?. The Journal of Economic Perspectives, 10(4), 51-72.
Hsieh, C. T., & Urquıola, M. (2006). The effects of generalized school choice on achievement and stratification: Evidence from Chile's voucher program. Journal of Public Economics, 90(8), 1477-1503.
Klein, N. (2007). The shock doctrine: The rise of disaster capitalism. New York, NY: Metropolitan Books.
Lehmann, W. (2012). Working-class students, habitus, and the development of student roles: a Canadian case study. British Journal of Sociology of Education, 33(4), 527-546.
Levıin, H. M. (1987). Education as a public and private good. Journal of Policy Analysis and Management, 6(4), 628-641.
Levin, H. M. (1998). Educational vouchers: Effectiveness, choice, and costs. Journal of Policy Analysis and Management, 17(3), 373-392.
Marx, K. (2000). Karl Marx: selected writings (Ed. David McLellan). Oxford: Oxford University Press.
McMahon, W. W. (2004). The social and external benefits of education. In Geraith Johnes & Jill Johnes (Eds.), International handbook on the economics of education (pp. 211-259). Cheltenham, UK: Edward Elgar Publishing Ltd.
Micklewrıght, J. (1999). Education, inequality and transition. Economics of Transition, 7(2), 343-376.
Moon, J. D. (1988). The moral basis of the democratic welfare state. In Amy Gutmann (Ed), Democracy and the welfare state (pp. 27-52). Princeton, NJ: Princeton University Press.
O’Connor, J. (2006). The fiscal crisis of the state. In Cristopher Pierson ve Francis G. Castles (Eds.), The welfare state reader (2. Baskı) (pp. 62-65). Cambridge: Polity Press.
Palacios, M. (2002). Human capital contracts: "Equity-like" instruments for financing higher education. Policy Analysis, 462, 2-13.
Patrinos, H. A. (2000). Market forces in education. European Journal of Education, 35(1), 61-80.
Poenitzsch, J. (2016). The role of the state: The question of fair access to higher education (master’s thesis). Universidade Católica Portuguesa- Instituto de Estudos Políticos, Lisboa, Portugal.
Psacharopoulos, G. (1986). Welfare effects of government intervention in education. Contemporary Economic Policy, 4(3), 51-62.
Psacharopoulos, G., & Patrinos, H. A. (2004). Returns to investment in education: a further update. Education Economics, 12(2), 111-134.
Rocco, T. S., & Plakhotnik, M. S. (2009). Literature reviews, conceptual frameworks, and theoretical frameworks: Terms, functions, and distinctions. Human Resource Development Review, 8(1), 120-130.
Rothbard, M. N. (2006). For a new liberty: The libertarian manifesto (2. Baskı). Auburn, AL: Ludwig von Mises Institute Press.
Sciabarra, C. M. (1995). Marx, Hayek and utopia. Albany: State University of New York Press.
Stiglitz, E. J. (2019). After neoliberalism. Project Syndicate. https://www.project-syndicate.org/commentary/after-neoliberalism-progressive-capitalism-by-joseph-e-stiglitz-2019-05?barrier=accesspaylog adresinden 12.06.2020 tarihinde alınmıştır.
Torres, C. A. (1995). Chapter 6: State and education revisited: Why educational researchers should think politically about education. Review of Research in Education, 21(1), 255-331.
Vandenberghe, V., & Debande, O. (2007). Deferred and income contingent tuition fees: An empirical assessment using Belgian, German and UK data. Education Economics, 15(4), 421-440.
West, M. R., & Woessmann, L. (2008). Every Catholic child in a Catholic School: Historical resistance to state schooling, contemporary private competition, and student achievement across countries. CESifo working paper, No. 2332.
Whetten, D. A. (1989). What constitutes a theoretical contribution?. Academy of Management Review, 14(4), 490-495.
Wolf, C. (1987). Market and non-market failures: Comparison and assessment. Journal of Public Policy, 7(1), 43-70.
Viner, J. (1960). The intellectual history of laissez faire. The Journal of Law and Economics, 3, 45-69.
Yager, E. M. (2006). Ronald Reagan’s journey: Democrat to Republican. Lanham, MD: Rowman & Littlefield Publishers, Inc.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Derleme

Yazarlar

Tuncer Fidan ^*
0000-0002-9954-1004
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

29 Mart 2022

Gönderilme Tarihi

12 Ekim 2020

Kabul Tarihi

8 Mart 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 8 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.31592/aeusbed.809403

IZ

https://izlik.org/JA57UL53FK

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Fidan, T. (2022). Özgürlükçülük (Libertaryanizm) ve Eğitim: Özgürlükçü Eğitimin Temel Varsayımlarına İlişkin Bir Eleştiri. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(1), 1-20. https://doi.org/10.31592/aeusbed.809403

AMA

1.Fidan T. Özgürlükçülük (Libertaryanizm) ve Eğitim: Özgürlükçü Eğitimin Temel Varsayımlarına İlişkin Bir Eleştiri. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2022;8(1):1-20. doi:10.31592/aeusbed.809403

Chicago

Fidan, Tuncer. 2022. “Özgürlükçülük (Libertaryanizm) ve Eğitim: Özgürlükçü Eğitimin Temel Varsayımlarına İlişkin Bir Eleştiri”. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 8 (1): 1-20. https://doi.org/10.31592/aeusbed.809403.

EndNote

Fidan T (01 Mart 2022) Özgürlükçülük (Libertaryanizm) ve Eğitim: Özgürlükçü Eğitimin Temel Varsayımlarına İlişkin Bir Eleştiri. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 8 1 1–20.

IEEE

[1]T. Fidan, “Özgürlükçülük (Libertaryanizm) ve Eğitim: Özgürlükçü Eğitimin Temel Varsayımlarına İlişkin Bir Eleştiri”, Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 8, sy 1, ss. 1–20, Mar. 2022, doi: 10.31592/aeusbed.809403.

ISNAD

Fidan, Tuncer. “Özgürlükçülük (Libertaryanizm) ve Eğitim: Özgürlükçü Eğitimin Temel Varsayımlarına İlişkin Bir Eleştiri”. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 8/1 (01 Mart 2022): 1-20. https://doi.org/10.31592/aeusbed.809403.

JAMA

1.Fidan T. Özgürlükçülük (Libertaryanizm) ve Eğitim: Özgürlükçü Eğitimin Temel Varsayımlarına İlişkin Bir Eleştiri. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2022;8:1–20.

MLA

Fidan, Tuncer. “Özgürlükçülük (Libertaryanizm) ve Eğitim: Özgürlükçü Eğitimin Temel Varsayımlarına İlişkin Bir Eleştiri”. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 8, sy 1, Mart 2022, ss. 1-20, doi:10.31592/aeusbed.809403.

Vancouver

1.Tuncer Fidan. Özgürlükçülük (Libertaryanizm) ve Eğitim: Özgürlükçü Eğitimin Temel Varsayımlarına İlişkin Bir Eleştiri. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 01 Mart 2022;8(1):1-20. doi:10.31592/aeusbed.809403