Yıl 2019, Cilt 5 , Sayı 2, Sayfalar 177 - 197 2019-12-24

Kapsayıcı Eğitim Bağlamında Türkiye’de İlköğretim Programlarında Çokkültürlülüğün İzleri

Hüseyin ŞİMŞEK [1] , Aybike DAĞISTAN [2] , Cem ŞAHİN [3] , Elif KOÇYİĞİT [4] , Gülen DAĞISTAN YALÇINKAYA [5] , Mehmet KART [6] , Suna DAĞDELEN [7]


Kapsayıcı eğitim bağlamında, Türkiye’de ilköğretim programlarının çokkültürlülük açısından analizini amaçlayan çalışma kapsamında, Türkiye’de İlköğretim düzeyindeki öğretim programları incelenmiş; çokkültürlülük ve kapsayıcılığın programların felsefesi, amaçları, ilkeleri ve değerlerine ne ölçüde yansıdığı belirlenmeye çalışılmıştır. Nitel desende tasarlanmış olan çalışmada veriler, Ocak 2018 Talim Terbiye Kurulu Başkanlığını tarafından güncellenen ilköğretim 1-8 öğretim programlarından elde edilmiş ve içerik analizi kullanılarak tema ve alt temalar oluşturulmuştur. Analizler sonucunda, İlköğretim düzeyinde okutulan 16 dersin öğretim programında çokkültürlülük ile ilgili toplam 63 kazanım tespit edilmiştir. Kazanımların kodlanması sonucunda 38 alt tema belirlenmiştir. Alt temaların birbiriyle karşılaştırılması sonucunda, ilköğretim programlarında %41,3 ile farklılıkları tanımaya yönelik bir hassasiyetin olduğu görülmüştür. Çokkültürlülük ile ilgili kazanımların kodlanması sonucunda elde edilen alt temaların birbiriyle yakınlığı dikkate alınarak farklılıkları tanıma, değer verme ve etkileşim olmak üzere üç ana tema üretilmiştir. Her üç temaya ilişkin alt temalara bakıldığında ise düşük düzey öğrenim hedeflerini içerdiği anlaşılmıştır. Öğretim programlarının kapsayıcı olabilmesi için özellikle etkileşime ağırlık verecek şekilde düzenlenmesi ve daha üst düzey öğrenim hedeflerine sahip olması gerekmektedir. Buna ek olarak Türkiye’de ilköğretim programlarında kapsayıcı eğitim bağlamında çokkültürlü eğitim programlarının sahip olması gereken temel özelliklerin neler olabileceğine dair önerilerde bulunulmuştur. 

Çokkültürlülük, İlköğretim Programları
  • Adamou, T. M. (2003). Multicultural education and democratic enhancement. Paper presented in the Annual Meeting of the American Political Science Association. August 28-31, Philadelphia.
  • Ağır, Ö. ve Sezik, M. (2015). Suriye’den Türkiye’ye yaşanan göç dalgasından kaynaklanan güvenlik sorunları. Birey ve Toplum Sosyal Bilimler Dergisi, 5(1), 95-124.
  • Akınlar, A. (2018). Türkiye'de azınlık ve devlet liselerinde çokkültürlü eğitim anlayışının araştırılması: Çoklu durum çalışması. (Yayımlanmamış doktora tezi). Yıldız Teknik Üniversitesi/Sosyal Bilimler Enstitüsü/Eğitim Programları ve Öğretim Programı, İstanbul.
  • Apak, H. (2014). Suriyeli göçmenlerin kente uyumları: Mardin örneği. Mukaddime Dergisi, 5(2), 55-73.
  • Aydın, H. (2013). Dünyada ve Türkiye’de Çokkültürlü Eğitim Tartışmaları ve Uygulamaları. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
  • Banks, J. A. ve Banks, C. A. M. (Ed.). (2010). Multicultural education: Issues and perspectives. USA: John Wiley & Sons.
  • Başarır, F., Sarı, M., ve Çetin, A. (2014). Öğretmenlerin çokkültürlü eğitim algılarının incelenmesi. Pegem Eğitim ve Öğretim Dergisi, 4(2), 91-110.
  • Büyüköztürk Ş., Çakmak, E. K., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2013). Bilimsel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Pegem-A Yayıncılık.
  • Cırık, İ. (2008). Çok kültürlü eğitim ve yansımaları. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 34, 27- 40.
  • Cohen, L., Manion, L., ve Morrison, K. (2007). Research methods in education (6th ed.). New York, NY: Routledge.
  • Coşkun, H. (1997). Kültürlerarası eğitim: Türkiye ve Almanya örneği. Ankara: Tasarım&Baskı: OFSET FOTOMAT.
  • Cresswell, J. W. (2012). Educational research. Boston: Pearson Education.
  • Çelik, R. (2017). Adalet, Kapsayıcılık ve Eğitimde Hakkaniyetli Fırsat Eşitliği. Fe Dergi, 9(2), 17-29.
  • Çoban, A. E., Karaman, N. Güney ve Doğan, T. (2010). Öğretmen Adaylarının Kültürel Farklılıklara Yönelik Bakış Açılarının Çeşitli Demografik Değişkenlere Göre İncelenmesi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Dergisi, 10(1), 125-131.
  • Damgacı, F. ve Aydın, H. (2013). Akademisyenlerin çokkültürlü eğitme ilişkin tutumları, Electronic Journal Of Social Sciences, 12(45), 325-341.
  • Dreyer, L. M. (2017). Inculusive education. L. Ramrathan, L. Le. Grange ve P. Higgs (Ed.). Education Studies for Initial Teacher Development içinde (s.383-400). Lansdowne: Juta & Co.(PTY) LTD.
  • Ergin, H. (2016). Turkish university students' Perceptions towards their Syrian classmates. Eğitim ve Bilim, 41(184), 399-415.
  • Gay, G. (1994). A synthesis of scholarship in multicultural education. [Online] 13 Kasım 2006, URL http://www.ncrel.org/sdrs/areas/issues/educatrs/leadrshp/le0gay.htm
  • Gülbahar, Y. ve Alper, A. (2009). Öğretim teknolojileri alanında yapılan araştırmalar. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi 42-2, 93-111.
  • Güven, E. D. (2005). Eğitim Üzerine Yinelenen Eleştiriler, Alternatif Öneriler. Pivolka 4(17), 6- 8.
  • Koçak, Y. ve Terzi, E. (2012). Türkiye’de göç olgusu, göç edenlerin kentlere olan etkileri ve çözüm önerileri. Kafkas Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 3(3), 163-184.
  • Konda (2006). Biz kimiz? Toplumsal yapı araştırması. Konda Araştırma ve Danışmanlık. http://konda.com.tr/tr/rapor/biz-kimiz-toplumsal-yapi-arastirmasi internet adresinden 14.11.2018 tarihinde erişilmiştir.
  • Krumm, Hans- Jürgen (1995). Interkulturelles Lernen und interkulturelle Kommunikation, in: Bausch, Karl-Richard/ Christ, Herbert/ Krumm, Hans-Jürgen: Handbuch Fremdsprachenuntericht, 3. Auflage, Francke Verlag, Tübingen und Basel.
  • Manisa-MEM. (Eylül, 2018). “Kapsayıcı eğitim öğretmen eğitimi modülü geliştirilmesi” seminerleri devam ediyor. http://manisa.meb.gov.tr/www/quotkapsayici-egitim-ogretmen-egitimi-modulu-gelistirilmesi-seminerleri-devam-ediyor/icerik/5607 adresinden 16.11.2018 tarihinde erişilmiştir.
  • MEB. (2018). Beden Eğitimi Dersi Öğretim Programı. Ankara: Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı.
  • MEB. (2018). Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi Öğretim Programı. Ankara: Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı.
  • MEB. (2018). Halk Kültürü Dersi Öğretim Programı. Ankara: Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı.
  • MEB. (2018). Hayat Bilgisi Dersi Öğretim Programı. Ankara: Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı.
  • MEB. (2018). İletişim ve Sunum Becerileri Dersi Öğretim Programı. Ankara: Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı.
  • MEB. (2018). İngilizce Dersi Öğretim Programı. Ankara: Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı.
  • MEB. (2018). İnsan Hakları, Yurttaşlık ve Demokrasi Dersi Öğretim Programı. Ankara: Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı.
  • MEB. (2018). Müzik Dersi Öğretim Programı. Ankara: Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı.
  • MEB. (2018). Oyun ve Fiziki Etkinlikler Dersi Öğretim Programı. Ankara: Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı.
  • MEB. (2018). Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı. Ankara: Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı.
  • MEB. (2015). MEB stratejik plan (2015-2019). https://sgb.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2013_09/20035209_meb_20152019_stratejik_plan_hazirlik_programi.pdf 16.11.2018 tarihinde erişilmiştir.
  • MEB. (Ekim, 2018). Güçlü yarınlar için 2023 eğitim vizyonu. http://2023vizyonu.meb.gov.tr/doc/2023_EGITIM_VIZYONU.pdf internet adresinden 06.11.2018 tarihinde erişilmiştir.
  • Miles, M. B., ve Huberman, A. B. (1994). Qualitative data analysis (2nd Ed.). Thousand Oaks, CA: Sage Publications, Inc.
  • Millî Eğitim Bakanlığı (MEB). (2014). Yabancılara Yönelik Eğitim-Öğretim Hizmetleri. http://mevzuat.meb.gov.tr/html/yabyonegiogr_1/yabyonegiogr_1.html internet adresinden 12.11.2018 tarihinde erişilmiştir.
  • Özdemir, M., Dil, K. (2013). Teachers’ Attitudes toward Multicultural Education: Case of Çankırı Province. Ankara University, Journal of Faculty of Educational Sciences, 46(2), 215-232.
  • Öztürk, M., Tepetaş-Cengiz, Ş. G., Köksal, H., İrez, S. ve Aktekin, S. (Ed.). (2017). Sınıfında yabancı uyruklu öğrenci bulunan öğretmenler için el kitabı. Ankara: Öğretmen Yetiştirme ve Geliştirme Genel Müdürlüğü.
  • PICTES. (Ekim, 2017). Proje Hakkında, amacı ve çıktıları. Erişim adresi: https://pictes.meb.gov.tr/izleme/Home/ProjeninAmaci.
  • Polat, Ö ve Özkabak-Yıldız, T. (2018). 5-6 Yaş Grubu İçin Geliştirilen Aile Katılımlı Farklılıklara Saygı Programı’nın Çocukların Farklılıklara Saygı Düzeyine Etkisinin İncelenmesi. Eğitimde Kuram ve Uygulama, 14(4), 389-403.
  • Professional Standards for the Accreditation of Teacher Preparation Institutions (2008). National Council for Accreditation of Teacher Education/NCATE, Website: www.ncate.org.
  • Ramsey, P. G. (1987). Teaching and learning in a diverse world-multicultural education for young children. New York: Teachers College Pres.
  • Rhoads, R. A. (1995). Multiculturalism and the community college: a case study of an immigrant education program. Symposium on Organizational Frameworks and Strategies for Multicultural Campuses. Annual Meeting of the American Educational Researchers Associations, San Francisco, CA.
  • Santrock, J. W. (2001). Educational Psychology. New York: McGraw Hill.
  • Shaw, B. (1988). The incoherence of multicultural education. British Journal of Educational Studies, 36(3), 250-259.
  • Şimşek, H., Kula, S. S. (2018). Türkiye’nin göçmen politikasında ihmal edilen boyut: eğitsel uyum programı, Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 2(2), 5-21.
  • Şimşir, Z. ve Dilmaç, B. (2018). Yabancı uyruklu öğrencilerin eğitim gördüğü okullarda öğretmenlerin karşılaştığı sorunlar ve çözüm önerileri. İlköğretim Online, 2018; 17(2), 1116-1134.
  • Terzi, L. (2014). Reframing inclusive education: educational equality as capability equality. Cambridge Journal of Education, 44(4), 479-493.
  • UNESCO. (2005). Guidelines for inclusion. ensuring access to education for all. Paris: United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization.
  • UNESCO. (2009). Defining an inclusive education agenda: Reflections around the 48th session of the international conference on education. Geneva: UNESCO International Bureau of Education.
  • UNICEF. (Ocak, 2017). Türkiye’deki Suriyeli çocuklar. http://www.unicef.org.tr/files/bilgimerkezi/doc/Children%20of%20Syria_01.2007_TR.pdf internet adresinden 07.11.2018 tarihinde erişilmiştir.
  • Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2013). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
  • Yükseköğretim Kurulu (YÖK). (2018). Almanca öğretmenliği lisans programı. http://www.yok.gov.tr/documents/10279/41805112/Almanca_Ogretmenligi_Lisans_Programi.pdf adresinden 12.11.2018 tarihinde erişilmiştir.
  • Yükseköğretim Kurulu (YÖK). (2017). Öğretmen yetiştirme lisans programları. http://www.yok.gov.tr/documents/10279/41805112/AA_Sunus_+Onsoz_Uygulama_Yonergesi.pdf adresinden 05.11.2018 tarihinde erişilmiştir.
Birincil Dil tr
Konular Sosyal
Bölüm Makaleler
Yazarlar

Orcid: 0000-0001-7455-3706
Yazar: Hüseyin ŞİMŞEK (Sorumlu Yazar)
Kurum: AHİ EVRAN ÜNİVERSİTESİ, EĞİTİM FAKÜLTESİ, EĞİTİM BİLİMLERİ BÖLÜMÜ
Ülke: Turkey


Orcid: 0000-0001-8022-8942
Yazar: Aybike DAĞISTAN
Kurum: AHİ EVRAN ÜNİVERSİTESİ, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, EĞİTİM PROGRAMLARI VE ÖĞRETİM (DR)
Ülke: Turkey


Orcid: 0000-0002-7940-0968
Yazar: Cem ŞAHİN
Kurum: AHİ EVRAN ÜNİVERSİTESİ, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, EĞİTİM PROGRAMLARI VE ÖĞRETİM (DR)
Ülke: Turkey


Orcid: 0000-0002-0542-9901
Yazar: Elif KOÇYİĞİT
Kurum: AHİ EVRAN ÜNİVERSİTESİ, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, EĞİTİM PROGRAMLARI VE ÖĞRETİM (DR)
Ülke: Turkey


Orcid: 0000-0002-6989-3981
Yazar: Gülen DAĞISTAN YALÇINKAYA
Kurum: AHİ EVRAN ÜNİVERSİTESİ, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, EĞİTİM PROGRAMLARI VE ÖĞRETİM (DR)
Ülke: Turkey


Orcid: 0000-0003-1790-1270
Yazar: Mehmet KART
Kurum: AHİ EVRAN ÜNİVERSİTESİ, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, EĞİTİM PROGRAMLARI VE ÖĞRETİM (DR)
Ülke: Turkey


Orcid: 0000-0002-7738-0975
Yazar: Suna DAĞDELEN
Kurum: AHİ EVRAN ÜNİVERSİTESİ, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, EĞİTİM PROGRAMLARI VE ÖĞRETİM (DR)
Ülke: Turkey


Tarihler

Yayımlanma Tarihi : 24 Aralık 2019

Bibtex @araştırma makalesi { aeusbed563388, journal = {Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi}, issn = {2149-0767}, address = {}, publisher = {Ahi Evran Üniversitesi}, year = {2019}, volume = {5}, pages = {177 - 197}, doi = {10.31592/aeusbed.563388}, title = {Kapsayıcı Eğitim Bağlamında Türkiye’de İlköğretim Programlarında Çokkültürlülüğün İzleri}, key = {cite}, author = {ŞİMŞEK, Hüseyin and DAĞISTAN, Aybike and ŞAHİN, Cem and KOÇYİĞİT, Elif and DAĞISTAN YALÇINKAYA, Gülen and KART, Mehmet and DAĞDELEN, Suna} }
APA ŞİMŞEK, H , DAĞISTAN, A , ŞAHİN, C , KOÇYİĞİT, E , DAĞISTAN YALÇINKAYA, G , KART, M , DAĞDELEN, S . (2019). Kapsayıcı Eğitim Bağlamında Türkiye’de İlköğretim Programlarında Çokkültürlülüğün İzleri. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi , 5 (2) , 177-197 . DOI: 10.31592/aeusbed.563388
MLA ŞİMŞEK, H , DAĞISTAN, A , ŞAHİN, C , KOÇYİĞİT, E , DAĞISTAN YALÇINKAYA, G , KART, M , DAĞDELEN, S . "Kapsayıcı Eğitim Bağlamında Türkiye’de İlköğretim Programlarında Çokkültürlülüğün İzleri". Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 5 (2019 ): 177-197 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/aeusbed/issue/50899/563388>
Chicago ŞİMŞEK, H , DAĞISTAN, A , ŞAHİN, C , KOÇYİĞİT, E , DAĞISTAN YALÇINKAYA, G , KART, M , DAĞDELEN, S . "Kapsayıcı Eğitim Bağlamında Türkiye’de İlköğretim Programlarında Çokkültürlülüğün İzleri". Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 5 (2019 ): 177-197
RIS TY - JOUR T1 - Kapsayıcı Eğitim Bağlamında Türkiye’de İlköğretim Programlarında Çokkültürlülüğün İzleri AU - Hüseyin ŞİMŞEK , Aybike DAĞISTAN , Cem ŞAHİN , Elif KOÇYİĞİT , Gülen DAĞISTAN YALÇINKAYA , Mehmet KART , Suna DAĞDELEN Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - doi: 10.31592/aeusbed.563388 DO - 10.31592/aeusbed.563388 T2 - Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 177 EP - 197 VL - 5 IS - 2 SN - 2149-0767- M3 - doi: 10.31592/aeusbed.563388 UR - https://doi.org/10.31592/aeusbed.563388 Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Kapsayıcı Eğitim Bağlamında Türkiye’de İlköğretim Programlarında Çokkültürlülüğün İzleri %A Hüseyin ŞİMŞEK , Aybike DAĞISTAN , Cem ŞAHİN , Elif KOÇYİĞİT , Gülen DAĞISTAN YALÇINKAYA , Mehmet KART , Suna DAĞDELEN %T Kapsayıcı Eğitim Bağlamında Türkiye’de İlköğretim Programlarında Çokkültürlülüğün İzleri %D 2019 %J Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi %P 2149-0767- %V 5 %N 2 %R doi: 10.31592/aeusbed.563388 %U 10.31592/aeusbed.563388
ISNAD ŞİMŞEK, Hüseyin , DAĞISTAN, Aybike , ŞAHİN, Cem , KOÇYİĞİT, Elif , DAĞISTAN YALÇINKAYA, Gülen , KART, Mehmet , DAĞDELEN, Suna . "Kapsayıcı Eğitim Bağlamında Türkiye’de İlköğretim Programlarında Çokkültürlülüğün İzleri". Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 5 / 2 (Aralık 2019): 177-197 . https://doi.org/10.31592/aeusbed.563388
AMA ŞİMŞEK H , DAĞISTAN A , ŞAHİN C , KOÇYİĞİT E , DAĞISTAN YALÇINKAYA G , KART M , DAĞDELEN S . Kapsayıcı Eğitim Bağlamında Türkiye’de İlköğretim Programlarında Çokkültürlülüğün İzleri. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2019; 5(2): 177-197.
Vancouver ŞİMŞEK H , DAĞISTAN A , ŞAHİN C , KOÇYİĞİT E , DAĞISTAN YALÇINKAYA G , KART M , DAĞDELEN S . Kapsayıcı Eğitim Bağlamında Türkiye’de İlköğretim Programlarında Çokkültürlülüğün İzleri. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2019; 5(2): 197-177.