Gayrimüslimlere Uygulanan Ağır Ceza Türleri: 37 Numaralı Kalebent Defteri Örneği

Özlem Poyraz; Merve Öner; Seyfettin Övünç

doi:10.31592/aeusbed.816588

Gayrimüslimlere Uygulanan Ağır Ceza Türleri: 37 Numaralı Kalebent Defteri Örneği

Öz

Çok geniş bir coğrafyada hüküm süren Osmanlı Devleti’nin farklı din, dil ve millet unsurlarını tek bir çatı altında asırlarca yönettiği bilinmektedir. II. Mahmut döneminde ise siyasi, sosyal ve iktisadi anlamda çalkantılı bir süreçten geçilmiştir. Buna rağmen devlet-toplum ilişkisinin korunmasına ehemmiyet verilmiştir. Bu ilişkinin korunmasına yönelik kanunnameler oluşturulmuş; usûl ve kaidelerin ihlal edildiği durumlarda ise suçlular millet ayrımına gidilmeksizin cezalandırılmıştır. Bu araştırmanın amacı, 37 Numaralı Kalebent Defteri’nin gayrimüslimlere yönelik hükümlerinden yola çıkarak uygulanan ağır ceza türlerinin tespitini yapmak ve dönemin ağır ceza anlayışına dair sistemi ortaya çıkarmaktır. Suç ile suçlu profilinin ortaya çıkarılmasında, gayrimüslimler arasındaki suç eğiliminin aydınlatılmasında kalebent defterleri ayrı bir önemi bulunmaktadır. Araştırma, 1823-1826 yılları arasında sınırlandırılmıştır. Gayrimüslimlere yönelik uygulanan cezalar sürgün, ikamet, kalebent, manastırbent, palankabent ve kürek cezaları olarak tasniflenmiştir. Cemaat liderlerinin cezalandırmalardaki etkisi ve Müslim-gayrimüslim suçluluk oranları da incelenmeye tabi tutulan sorulardan olmuştur. Gayrimüslimlerin yoğunluklu olarak ayinlere mugayir hareket suç çeşidini işlediği bulgusuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

BOA (T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi), A.DVNS.KLB.D., nr. 37 (Divan-ı Hümayun Defterleri Kataloğu, Kalebend Defterleri)
Acehan, A. (2008). Osmanlı Devleti’nin sürgün politikası ve sürgün yerleri. Uluslararası Sosyal Arastırmalar Dergisi(1/5), 12-29.
Akgündüz, A. (2006). Osmanlı kanunnameleri ve hukukî tahlilleri / osmanlı hukukuna giriş ve fatih devri kanunnameleri (Cilt 1). İstanbul: OSAV.
Akgündüz, A. (1991). Osmanlı kanunnameleri ve hukuki tahlilleri / yavuz sultan selim devri kanunnameleri (Cilt III). İstanbul: OSAV.
Avcı, M. (2002, Mayıs-Haziran). Osmanlı uygulamasında infazı özellik gösteren hapis türleri: kalebentlik, kürek ve prangabentlik. Yeni Türkiye Dergisi Türkoloji ve Türk Tarihi Araştırmaları Özel Sayısı III(45).
Baytimur, S. O. (2011). Osmanlı Devleti'nde hapis ve sürgün cezaları (1791-1808). Elazığ: Fırat Üniversitesi SBE Basılmamış Doktora Tezi.
Çeribaş, V. (2018). 33 numaralı kalebend defteri (s.1-133/H-1227-1229/M-1812-1814), , İstanbul 2018. İstanbul: Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Basılmamış Yüksek Lisans Tezi.
Ergin, K. (2016, Aralık). Osmanlı Devleti'nde kanunnamelerden nizamnamelere geçiş. SDÜ FEF Sosyal Bilimler Dergisi(39).

Erim, N. (1984). Osmanlı imparatorluğunda kalebentlik cezası ve suçların sınıflandırılması üzerine bir deneme. Osmanlı Araştırmaları, IV, 79-88.
Gökçen, A. (1987). Tanzimat dönemi osmanlı ceza kanunları ve bu kanunlardaki ceza müeyyideleri. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Esntitüsü Basılmamış Yüksek Lisans Tezi.
Güneş, G. A. (2015). Osmanlı Devleti'nin gayrimüslimlere bakışı ve klasik dönem millet sistemi. Sosyal ve Kültürel Araştırmalar Dergisi, I(2).
Halaçoğlu, Y. (2014). XVIII. Yüzyılda Osmanlı İmparatorluğunda iskan siyaseti ve aşiretlerin yerleştirilmesi. Ankara: TTK Yayınları.
Heyd, U. (1984). Osmanlı ceza hukukunda kanun ve şeriat. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi(26), 633-652.
Koç, Y., & Tuğluca, M. (2006). Klasik dönem Osmanlı ceza hukukunda yargılama ve toplumsal yapı. Türk Hukuk Tarihi Araştırmaları(2), 7-24.
Köksal, O. (2006). Osmanlı hukukunda bir ceza olarak sürgün ve iki Osmanlı sultanının sürgünle ilgili Hatt-ı Hümayunları. Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi(19).
Poyraz, Ö. (2017). Abdülmecid Döneminde Gayrimüslimlere Verilen Bireysel Nefy (Sürgün) Cezaları. O. Köse (Dü.) içinde, Geçmişten Günümüze Göç (Cilt 1). Samsun: Canik Belediyesi Kültür Yayınları.
Poyraz, Ö. (2020). Abdülmecid Dönemi Hürriyet Bağlayıcı ve Kısıtlayıcı Ceza Uygulamalarına Dair Bir İnceleme. Sefad (43), 497-518.
Sami, Ş. (2012). Kamus-i Türki. Balıkesir: Altınpost Yayınevi.
Saydam, A. (1999). Osmanlı Medeniyeti Tarihi. Tabzon: Derya Kitabevi.
Taner, T. (1940). Tanzimat Devrinde Ceza Hukuku. Tanzimat 1 (s. 221-232). içinde İstanbul: Maarif Matbaası.
Tellan, E. B. (2019). Osmanlı Araştırmalarında Yeni Kaynakların Tarih Yazımına Katkıları: Manastırbend Örneği. Tarih Yayımı Dergisi, 1(2), 171-190.
Uz, R. (2018). Osmanlı Tarih Çalışmalarında Kalebent Defterlerinin Rolü. H. A.-Ö.-Z.-M. Kılıç içinde, Tarihin Peşinde Bir Ömür (s. 447-464). İstanbul.
Ünal, M. A. (2011) Osmanlı Tarihi Sözlüğü, Paradigma Yayınları, İstanbul.
Yakut, E. (2006). Tanzimat Dönemi'ne Kadar Osmanlı Hukukunda Ta'ziri Gerektiren Suçlar ve Cezaları. Türk Hukuk Tarihi Araştırmaları(2).
Yurtseven, Y. (2001). Klasik Dönem Osmanlı Ceza Hukukunda Ta'zir Suç ve Cezaları. Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, IV(3-4).

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Özlem Poyraz ^*
0000-0003-2721-2401
Türkiye

Merve Öner
0000-0002-9900-7442
Türkiye

Seyfettin Övünç Bu kişi benim
0000-0002-2482-1730
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

31 Mart 2021

Gönderilme Tarihi

27 Ekim 2020

Kabul Tarihi

9 Mart 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 7 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.31592/aeusbed.816588

IZ

https://izlik.org/JA84GA56UM

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Poyraz, Ö., Öner, M., & Övünç, S. (2021). Gayrimüslimlere Uygulanan Ağır Ceza Türleri: 37 Numaralı Kalebent Defteri Örneği. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(1), 272-286. https://doi.org/10.31592/aeusbed.816588

AMA

1.Poyraz Ö, Öner M, Övünç S. Gayrimüslimlere Uygulanan Ağır Ceza Türleri: 37 Numaralı Kalebent Defteri Örneği. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2021;7(1):272-286. doi:10.31592/aeusbed.816588

Chicago

Poyraz, Özlem, Merve Öner, ve Seyfettin Övünç. 2021. “Gayrimüslimlere Uygulanan Ağır Ceza Türleri: 37 Numaralı Kalebent Defteri Örneği”. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 7 (1): 272-86. https://doi.org/10.31592/aeusbed.816588.

EndNote

Poyraz Ö, Öner M, Övünç S (01 Mart 2021) Gayrimüslimlere Uygulanan Ağır Ceza Türleri: 37 Numaralı Kalebent Defteri Örneği. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 7 1 272–286.

IEEE

[1]Ö. Poyraz, M. Öner, ve S. Övünç, “Gayrimüslimlere Uygulanan Ağır Ceza Türleri: 37 Numaralı Kalebent Defteri Örneği”, Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 7, sy 1, ss. 272–286, Mar. 2021, doi: 10.31592/aeusbed.816588.

ISNAD

Poyraz, Özlem - Öner, Merve - Övünç, Seyfettin. “Gayrimüslimlere Uygulanan Ağır Ceza Türleri: 37 Numaralı Kalebent Defteri Örneği”. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 7/1 (01 Mart 2021): 272-286. https://doi.org/10.31592/aeusbed.816588.

JAMA

1.Poyraz Ö, Öner M, Övünç S. Gayrimüslimlere Uygulanan Ağır Ceza Türleri: 37 Numaralı Kalebent Defteri Örneği. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2021;7:272–286.

MLA

Poyraz, Özlem, vd. “Gayrimüslimlere Uygulanan Ağır Ceza Türleri: 37 Numaralı Kalebent Defteri Örneği”. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 7, sy 1, Mart 2021, ss. 272-86, doi:10.31592/aeusbed.816588.

Vancouver

1.Özlem Poyraz, Merve Öner, Seyfettin Övünç. Gayrimüslimlere Uygulanan Ağır Ceza Türleri: 37 Numaralı Kalebent Defteri Örneği. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 01 Mart 2021;7(1):272-86. doi:10.31592/aeusbed.816588

Cited By

276 NUMARALI MÜHİMME-İ MEKTUM DEFTERİNİN İNCELENMESİ VE DEĞERLENDİRİLMESİ

Vakanüvis - Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi

https://doi.org/10.24186/vakanuvis.1024020

An Examination of the Criminal Reasons That Required Severe Punishments in the Ottoman Empire (1839-1861)

Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi

https://doi.org/10.18026/cbayarsos.1100661