Amatör Futbolcuların Penaltı Atışlarında Destek Ayağı Yönelimi İle Vuruş Yönü Arasındaki İlişki
Öz
Futbol, sadece fiziksel güç ve atletik yetenek değil, aynı zamanda hareketin biyomekanik hassasiyeti ve teknik uygulama kalitesini gerektiren bir spor dalıdır. Futbolda maç sonucunu doğrudan belirleme potansiyeline sahip olan penaltı atışları, üst düzey teknik beceri gerektiren karmaşık bir motor görevdir. Literatürde profesyonel düzeydeki sporcuların vuruş mekanikleri geniş yer bulsa da, amatör futbolcuların vuruş yönünü deşifre eden biyomekanik ipuçları üzerindeki veriler sınırlıdır. Bu çalışmada, amatör futbolcuların penaltı atışlarındaki destek ayağı yönelimi ile topun gidiş yönü arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma kapsamında, 2025-2026 sezonu Afyonkarahisar Süper Amatör Ligi’nde oynayan 20 erkek amatör futbolcu katılmıştır. Her sporcudan 10’ar atış alınmış, teknik aksaklık veya kuralsızlık nedeniyle elenen atışlar sonrası toplam 180 geçerli penaltı atışı analize dahil edilmiştir. Atışlar yüksek hızlı kameralarla kaydedilmiş ve Kinovea görüntü işleme programı kullanılarak dijital analize tabi tutulmuştur. Çalışmada "isabet/uyum" kavramı; destek ayağının topuk-burun eksen doğrultusunun işaret ettiği köşe ile topun kale çizgisini geçtiği hedefin (sağ, sol veya orta) birebir örtüşmesi durumu olarak tanımlanmıştır. Doğal vuruş mekaniklerinin korunması amacıyla katılımcılara hipotez hakkında bilgi verilmemiş; vuruş yönü takibi için sahada penaltı noktasının her iki yanına kaleye dikey referans bantları yerleştirilmiştir. Analizler sonucunda, katılımcıların %78,9 (n=143) oranında destek ayağının baktığı yöne vuruş yaptıkları (uyum sağladıkları) saptanmıştır. Cohen's Kappa istatistiği κ = 0,52 (p<0.001) olarak tespit edilmiştir. Bu veriler, amatör düzeyde destek ayağı yöneliminin, vuruş köşesini belirlemede ve kaleciler için vuruş yönünü tahmin etmede istatistiksel olarak anlamlı bir biyomekanik gösterge olduğunu ortaya koymaktadır
Anahtar Kelimeler
Futbol, Penaltı, Biyomekanik, Destek Ayağı Yönelimi, Vuruş Yönü
Etik Beyan
Bu çalışma, Helsinki Deklarasyonu ilkelerine uygun olarak yürütülmüştür. Çalışmanın protokolü Afyon Kocatepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu tarafından incelenmiş ve onaylanmıştır.
Kaynakça
- Aslan, C. S., Eyuboğlu, E., Karakulak, İ., & Pak, A. A. (2025). Üç farklı lig seviyesinde yer alan amatör futbolcuların fiziksel ve motorik özelliklerinin karşılaştırılması. Kocatepe Futbol Bilimleri Dergisi, 1(1), 13-20.
- Bar-Eli, M., Azar, O. H., Ritov, I., Keidar-Levin, Y., & Schein, G. (2007). Action bias among elite soccer goalkeepers: The case of penalty kicks. Journal of Economic Psychology, 28(5), 606-621. https://doi.org/10.1016/j.joep.2006.12.001
- Diaz, G. J., Fajen, B. R., & Phillips, F. (2012). The use of body cues in predicting the direction of soccer penalty kicks. Journal of Sport and Exercise Psychology, 34(3), 361-381.
- Dicks, M., Button, C., & Davids, K. (2010). Examination of gaze behaviors when visual abundance is varied: A comparison of skilled and less skilled soccer goalkeepers. Attention, Perception, & Psychophysics, 72(4), 1144-1155.
- Fariña, R. A., Fábrica, G., Tambusso, P. S., & Alonso, R. (2013). Taking the goalkeeper’s side in association football penalty kicks. Scientific Reports, 3, 1-6.
- Fédération Internationale de Football Association [FIFA]. (2012). Fédération Internationale de Football Association. Laws of the Game 2012/2013.
- Fédération Internationale de Football Association [FIFA]. (2016). Statistical Analysis of the FIFA World Cup. FIFA Quality Programme.
- Franks, I. M., & Hanvey, T. (1997). Cues for predictors of penalty kicks: A look at the goalkeeper’s task. Soccer Journal, 42(5), 24-27.
- Goktepe, A., Karabork, H., Ak, E., Cicek, S., & Korkusuz, F. (2005). Kinematic analysis of penalty kick in soccer. International Journal of Sport Science, 1(1), 1-10.
- Kuhn, W. (1988). Penalty-kick strategies for shooters and goalkeepers. Science and Football, 489-492.
