Araştırma Makalesi

Koronavirüs Pandemisinde Kaygı ve Stokçuluk: Sosyal Değer Yönelimi ve Sosyoekonomik Düzey Bakımından Bir İnceleme

Cilt: 5 Sayı: 2 31 Ekim 2022
PDF İndir
EN TR

Koronavirüs Pandemisinde Kaygı ve Stokçuluk: Sosyal Değer Yönelimi ve Sosyoekonomik Düzey Bakımından Bir İnceleme

Öz

Bu çalışmada Koronavirüs pandemisi sürecinde yaşanan kaygı düzeyi ile temel gıda ve hijyen ürünlerini stoklama davranışı arasındaki ilişkide sosyoekonomik durumun düzenleyici rolünün test edilmesi ile stokçuluk davranışının sosyal değer yönelimi açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada 349 kadın ve 189 erkek olmak üzere toplam 529 katılımcı yer almaktadır. Katılımcılardan Demografik Bilgi Formu ile Üç Baskın Toplumsal Değer Yönelimi Ölçeğini ve araştırmacılar tarafından hazırlanan kaygı ve stoklama düzeyini ölçen soruları çevrimiçi anket yöntemi ile yanıtlamaları istenmiştir. Verilerin analizinde bağımsız gruplar için t test ile Aiken ve West'in (1991) düzenleyici değişken analizi için önerdiği şekilde regresyon analizi kullanılmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre, bireylerin kaygı düzeyleri ile stokçuluk davranışları arasındaki ilişkide sosyoekonomik düzeyin düzenleyici etkisi olduğu görülmüştür. Yüksek sosyoekonomik düzeydeki bireylerin kaygı düzeyleri arttıkça stokçuluk davranışlarında da artış görüldüğü; ancak düşük sosyoekonomik düzeydeki bireylerin kaygı düzeyi ile stoklama davranışları arasında anlamlı bir ilişkinin olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca, stokçuluk davranışı sosyal değer yönelimi açısından incelendiğinde, kişiler arası ilişkilerinde iş birliği motivasyonuna sahip toplum yanlısı bireylerin, yarışmacı ya da bireyci motivasyona sahip kendine yanlı bireylerden daha az stoklama davranışı gösterdikleri bulunmuştur. Bireylerin yaşanan bu küresel kriz durumuna verdikleri tepkileri psikososyal değişkenler bakımından inceleyen bu çalışmanın bulgularının hem teorik alana hem de sosyal politikalarla ilgili uygulama alanına katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Aiken, L. S., West, S. G. (1991). Multiple regression: Testing and interpreting interactions. Sage Publications, Inc.
  2. Arafat, S.Y., Kar, S.K., Marthoenis, M., Sharma, P., Apu, E.H. , Kabir, R. (2020). Psychological underpinning of panic buying during pandemic (COVID-19). Psychiatry Research, 289. https://doi.org/10.1016/j.psychres.2020.113061
  3. Aydın, M. (2019). Milli Korunma Kanununun Yürürlüğe Getirilişi ve Tek Parti Dönemi Uygulamaları. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(1), 413-428. https://doi.org/10.18069/firatsbed.538755
  4. Baker, S. R., Farrokhnia, R. A., Meyer, S., Pagel, M., Yannelis, C. (2020). How does household spending respond to an epidemic? Consumption during the 2020 COVID-19 pandemic (NBER Working Paper No. w26949), National Bureau of Economic Research. https://doi.org/10.1093/rapstu/raaa009 Balliet, D., Parks, C., Joireman, J. (2009). Social value orientation and cooperation in social dilemmas: A meta-analysis. Group Processes & Intergroup Relations, 12(4), 533-547. https://doi.org/10.1177/1368430209105040
  5. Berkowitz, L., Daniels, L. R. (1964). Affecting the salience of the social responsibility norm: Effects of past help on the response to dependency relationships. Journal of Abnormal and Social Psychology, 68(3), 275-281. https://doi.org/10.1037/h0040164
  6. Bierhoff, H. W. (2000). Responsibility and altruism: The role of volunteerism. In A.E. Auhagen (Ed.), Responsibility: The many faces of a social phenomenon.London, UK: Routledge.
  7. Caballero-Anthony, M., Teng, P., Lassa, J., Nair, T., Shrestha, M. (2016). Public stockpiling of rice in Asia Pacific. NTS report No. 3, April 2016. Singapore: S. Rajaratnam School of International Studies, Nanyang Technological University.
  8. Clark, E., Fredricks, K., Woc-Colburn, L., Bottazzi, M. E., Weatherhead, J. (2020). Disproportionate impact of the COVID-19 pandemic on immigrant communities in the United States. PLoS Neglected Tropical Diseases, 14(7). https://doi.org/10.1371/journal.pntd.0008484

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Psikoloji

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Ekim 2022

Gönderilme Tarihi

20 Mart 2022

Kabul Tarihi

10 Ekim 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 5 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Ünal, Ö., & Kiremitçi Canıöz, E. (2022). Koronavirüs Pandemisinde Kaygı ve Stokçuluk: Sosyal Değer Yönelimi ve Sosyoekonomik Düzey Bakımından Bir İnceleme. Afet ve Risk Dergisi, 5(2), 581-590. https://doi.org/10.35341/afet.1090586
AMA
1.Ünal Ö, Kiremitçi Canıöz E. Koronavirüs Pandemisinde Kaygı ve Stokçuluk: Sosyal Değer Yönelimi ve Sosyoekonomik Düzey Bakımından Bir İnceleme. Afet ve Risk Dergisi. 2022;5(2):581-590. doi:10.35341/afet.1090586
Chicago
Ünal, Özge, ve Elvan Kiremitçi Canıöz. 2022. “Koronavirüs Pandemisinde Kaygı ve Stokçuluk: Sosyal Değer Yönelimi ve Sosyoekonomik Düzey Bakımından Bir İnceleme”. Afet ve Risk Dergisi 5 (2): 581-90. https://doi.org/10.35341/afet.1090586.
EndNote
Ünal Ö, Kiremitçi Canıöz E (01 Ekim 2022) Koronavirüs Pandemisinde Kaygı ve Stokçuluk: Sosyal Değer Yönelimi ve Sosyoekonomik Düzey Bakımından Bir İnceleme. Afet ve Risk Dergisi 5 2 581–590.
IEEE
[1]Ö. Ünal ve E. Kiremitçi Canıöz, “Koronavirüs Pandemisinde Kaygı ve Stokçuluk: Sosyal Değer Yönelimi ve Sosyoekonomik Düzey Bakımından Bir İnceleme”, Afet ve Risk Dergisi, c. 5, sy 2, ss. 581–590, Eki. 2022, doi: 10.35341/afet.1090586.
ISNAD
Ünal, Özge - Kiremitçi Canıöz, Elvan. “Koronavirüs Pandemisinde Kaygı ve Stokçuluk: Sosyal Değer Yönelimi ve Sosyoekonomik Düzey Bakımından Bir İnceleme”. Afet ve Risk Dergisi 5/2 (01 Ekim 2022): 581-590. https://doi.org/10.35341/afet.1090586.
JAMA
1.Ünal Ö, Kiremitçi Canıöz E. Koronavirüs Pandemisinde Kaygı ve Stokçuluk: Sosyal Değer Yönelimi ve Sosyoekonomik Düzey Bakımından Bir İnceleme. Afet ve Risk Dergisi. 2022;5:581–590.
MLA
Ünal, Özge, ve Elvan Kiremitçi Canıöz. “Koronavirüs Pandemisinde Kaygı ve Stokçuluk: Sosyal Değer Yönelimi ve Sosyoekonomik Düzey Bakımından Bir İnceleme”. Afet ve Risk Dergisi, c. 5, sy 2, Ekim 2022, ss. 581-90, doi:10.35341/afet.1090586.
Vancouver
1.Özge Ünal, Elvan Kiremitçi Canıöz. Koronavirüs Pandemisinde Kaygı ve Stokçuluk: Sosyal Değer Yönelimi ve Sosyoekonomik Düzey Bakımından Bir İnceleme. Afet ve Risk Dergisi. 01 Ekim 2022;5(2):581-90. doi:10.35341/afet.1090586