Disaster Risk Perception of University Students: A Study on Awareness, Preparation and Behavioural Responses

Yıl 2025, Cilt: 8 Sayı: 2, 598 - 612, 31.07.2025

Murat Tatoğlu

https://doi.org/10.35341/afet.1679395

Öz

This study aims to examine the disaster risk perception levels of university students, their preparedness, and the influence of demographic variables on these perceptions. Data were collected from 301 students studying at Burdur Mehmet Akif Ersoy University using a validated and reliable scale composed of four subdimensions: exposure, anxiety, perceived impact, and uncontrollability. The findings indicate that students generally possess a moderate level of disaster risk perception. Female students reported significantly higher exposure and uncontrollability scores compared to their male counterparts, suggesting a heightened sense of vulnerability among women. Additionally, students who were present in disaster-affected regions during the February 6, 2023 Kahramanmaraş earthquakes exhibited significantly higher levels of uncontrollability perception, indicating a lack of confidence in disaster management mechanisms. However, prior disaster experience and disaster-related education did not lead to statistically significant differences in anxiety or perceived impact levels. Approximately half of the participants (49.8%) reported feeling unprotected against disasters within the campus environment, and a substantial majority (71.6%) expressed a lack of trust in the university's disaster management capacity. Moreover, 22% of students expressed concerns about the structural safety of their academic buildings, while 55.5% were undecided on the matter. The study underscores the necessity for structured disaster education programs in higher education institutions, transparent and inclusive disaster response planning at the campus level, and the development of policies aimed at fostering students’ trust and preparedness in the face of potential disasters.

Anahtar Kelimeler

Disaster , Disaster Management , Risk Management , Risk Perception

Üniversite Öğrencilerinin Afet Risk Algısı: Farkındalık, Hazırlık ve Davranışsal Tepkiler Üzerine Bir Araştırma

Öz

Bu çalışma, üniversite öğrencilerinin afet risk algısı düzeylerini, hazırlık durumlarını ve demografik değişkenlerin bu algı üzerindeki etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi’nde öğrenim gören 301 öğrenciden elde edilen veriler, dört alt boyuttan (maruziyet, anksiyete, etki, yönetilemezlik) oluşan geçerliliği ve güvenirliği sağlanmış bir ölçek aracılığıyla analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, katılımcıların genel olarak orta düzeyde bir afet risk algısına sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Kadın öğrenciler, erkek öğrencilere kıyasla anlamlı düzeyde daha yüksek maruziyet ve yönetilemezlik puanlarına sahiptir; bu durum, kadınların afetlere karşı daha fazla kırılganlık hissi geliştirdiğini göstermektedir. Ayrıca, 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş merkezli depremler sırasında afet bölgesinde bulunan öğrencilerin yönetilemezlik algısı daha yüksek bulunmuş, bu durum afet yönetim mekanizmalarına duyulan güvenin zayıf olduğunu işaret etmiştir. Bununla birlikte, afet eğitimi almış olmak ve geçmiş afet deneyimine sahip olmak, anksiyete ya da etki düzeylerinde anlamlı bir fark yaratmamıştır. Katılımcıların yaklaşık yarısı (%49,8) kampüs içinde kendisini afete karşı yeterince koruyamayacağını düşünürken, %71,6’sı üniversite yönetimine afet yönetimi konusunda güvenmediğini belirtmiştir. Ayrıca öğrencilerin %22’si öğrenim gördükleri binanın sağlamlığı konusunda olumsuz görüş bildirirken, %55,5’i bu konuda kararsız olduğunu ifade etmiştir. Araştırma bulguları, üniversitelerde afet risk algısını artırmaya yönelik yapılandırılmış eğitim programlarına, kampüs düzeyinde afet müdahale planlarının geliştirilmesine ve öğrenci güveninin tesis edilmesine yönelik kapsamlı politika geliştirme ihtiyacına işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler

Afet , Afet Yönetimi , Risk Algısı , Risk Yönetimi

Etik Beyan

Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Etik Kurul Komisyonundan Etik İzin Alınmıştır

Destekleyen Kurum

destekleyen kurum bulunmamaktadır

Kaynakça

• Akbaş, Ferdi. (20020). Coğrafya Perspektifinden Göçler ve Göç Kuramları. Gazi Kitabevi. Ankara.
• AFAD. (2014). Açıklamalı afet yönetimi terimleri sözlüğü̈. T.C. Başbakanlık Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı.
• Akdur, R. (2001). Afetlere hazırlık ve afet yönetimi. T.C. Sağlık Bakanlığı Sağlık Projesi Genel Koordinatörlüğü Afetlerde Sağlık Hizmetleri Yönetimi, sy, 1-61.
• Akın, H., & Aktaş, B. (2024). Hemşirelik Öğrencilerinin Afet Risk Algıları ve Genel Afete Hazırlıklı Olma İnanç Durumlarının İncelenmesi.
• Ayvazoğlu, G., Çekiç, M., & Yücel, H. (2020). Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Öğrencilerinin Afet Risk Algısı ve Afete Hazırlık Durumlarının Değerlendirilmesi. Sosyal Bilimler Elektronik Dergisi/Electronic Journal of Social Sciences, (7), 85-96.
• Balamir, M. (2002). Painful steps of progress from crisis planning to contingency planning: Changes for disaster preparedness in Turkey. Journal of Contingencies and Crisis Management, 10(1), 39-49.
• Bubeck, P., Botzen, W. J. W. ve Aerts, J. C. J. H. (2012). A review of risk perceptions and other factors that ınfluence flood mitigation behavior. Risk Analysis, 32(9), 1481–1495. doi:10.1111/j.1539- 6924.2011.01783.x
• Cochran, W. G. (1977). Sampling Techniques (3rd ed.). Wiley.
• Coppola, D. (2006). Introduction to international disaster management. Elsevier. Çağlar, T. Ü. R. K. E. N. (2020). Afet Yönetiminin Temel İlkeleri. Farklı Boyutlarıyla Afet Yönetimi. (Ed. M. Yaman ve E. Çakır), Ankara, Nobel Yayıncılık.
• Çelik, İ. H. (2020). Afet risk algısının kültür ve kişilikle ilişkisi.
• Doğru, S., & Coşkun, Z. (2023). Sağlık Bilimleri Fakültesi Öğrencilerinin Afet Risk Algısı ve Afete Hazırlıklı Olma İnanç Durumları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Afet ve Risk Dergisi, 6(4), 1299-1311.
• Ergünay, O. (2007). Türkiye’nin afet profili. TMMOB Afet Sempozyumu, 5(7), 1-14. Ertuğrul, B., & Ünal, S. D. (2020). Bir vakıf üniversitesi sağlık hizmetleri meslek yüksekokulunda öğrenim gören öğrencilerin genel afete hazırlıklı olma inanç durumlarının belirlenmesi. Afet ve Risk Dergisi, 3(1), 31-45.
• Fernandez, G., Tun, A. M., Okazaki, K., Zaw, S. H., & Kyaw, K. (2018). Factors influencing fire, earthquake, and cyclone risk perception in Yangon, Myanmar. International journal of disaster risk reduction, 28, 140-149.
• Genç, F. N. (2007). Türkiye’de doğal afetler ve doğal afetlerde risk yönetimi. Stratejik Araştırmalar Dergisi, 9(5), 201-226.
• Gierlach, E., Belsher, B. E., & Beutler, L. E. (2010). Cross‐cultural differences in risk perceptions of disasters. Risk Analysis: An International Journal, 30(10), 1539-1549. Kadıoğlu, M. (2008). Modern, bütünleşik afet yönetimin temel ilkeleri. Afet Zararlarini Azaltmanin Temel İlkelerİ, 1.
• Kahraman, S., Polat, E., & Korkmazyürek, B. (2021). Afet yönetim döngüsündeki ana terimler. Avrasya Terim Dergisi, 9(3), 7-14.
• Karasar, N. (1991). Bilimsel Araştırma Yöntemi, Ankara: Nobel Yayınları.
• Keleş R. (1998) Kentbilim Terimleri Sözlüğü 2.Baskı, Ankara, İmge Kitabevi.
• Kızılayı, T. (2008). Afetlerde psikososyal destek uygulama rehberi. Ankara: Yorum Basın Yayın.
• Li, Y., Chen, Y.-F., Wang, Z., & Han, Z. (2024). Risk perception, efficacies and disaster preparedness: A comparison between people with and without disability. Journal of Contingencies and Crisis Management, 32, e12597
• McEntire, D. A. (2001). Triggering agents, vulnerabilities and disaster reduction: towards a holistic paradigm. Disaster Prevention and Management: An International Journal, 10(3), 189-196.
• Mızrak, S. (2021). Afet yönetimi sürecinde risk algısı çalışmalarının katkısı. Afet ve Risk Dergisi, 4(2), 291-299.
• Mızrak, S., & Aslan, R. (2020). Disaster risk perception of university students. Risk, Hazards & Crisis in Public Policy, 11(4), 411-433.
• Memiş, L., & Babaoğlu, C. (2020). Afet yönetimi ve teknoloji. Farklı Boyutlarıyla Afet Yönetimi İçinde,(Yaman M., Çakır E., Ed.), Nobel, Ankara, 163-174.
• Özdemir, A. (2018). Toplumun afet risk algısı ve afete hazırlıklı olma durumu: Kocaeli ili örneği (Master's thesis, Gümüşhane Üniversitesi).
• Özkul, B., & Karaman, E. (2007). Doğal afetler için risk yönetimi. TMMOB Afet Sempozyumu, 5(7), 251-260.
• Özmen, B., Gerdan, S., & Ergünay, O. (2015). Okullar için afet ve acil durum yönetimi planları. Elektronik Mesleki Gelişim ve Araştırmalar Dergisi, 3(1), 37-52.
• P. Gülkan, O. Ergünay; “The 1992 Erzincan Earthqukae: a Case Study”
• Parker, R., Parker, R. S., Kreimer, A., & Munasinghe, M. (Eds.). (1995). Informal settlements, environmental degradation, and disaster vulnerability: The Turkey case study (Vol. 97). World Bank Publications.
• Tuladhar, G., Yatabe, R., Dahal, R. K., & Bhandary, N. P. (2015). Disaster risk reduction knowledge of local people in Nepal. Geoenvironmental Disasters, 2, 1-12.
• Türkçe Sözlük 1 A-J, Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu, Türk Dil Kurumu, Yeni Baskı, İstanbul, Milliyet, 1992, s.18
• Vasvári, T. (2015). Risk, risk perception, risk management–a review of the literature. Public Finance Quarterly= Pénzügyi Szemle, 60(1), 29-48.
• Victor, M., Silvia, M. S., Luciana R. L., Fernanda, D., Libera, D.,(2025). Implementation challenges of disaster risk management policies: The organizational capacities of municipal civil defense units. International Journal of Disaster Risk Reduction,119,
• Wachinger, G., Renn, O., Bianchizza, C., Coates, T., De Marchi, B., Domènech, L., ... & Pellizzoni, L. (2010). Risk perception and natural hazards. WP3-Report of the CapHaz-Net Projekt. URL: http://www. caphaz-net.org. Synergien zwischen Naturschutz und Klimaschutz– Wasser/Gewässer (-Management).
• Yılmaz, A. (2003). Türk kamu yönetiminin sorun alanlarından biri olarak afet yönetimi. Pegem A Yayıncılık.