Derleme

Afet Direnci Kavramını Anlamak: Direnç Göstergeleri Üzerine PRISMA Yöntemiyle Sistematik Bir İnceleme

Sayı: 21 25 Mart 2026
PDF İndir
EN TR

Afet Direnci Kavramını Anlamak: Direnç Göstergeleri Üzerine PRISMA Yöntemiyle Sistematik Bir İnceleme

Öz

Doğal ve beşerî faktörlerin bir araya gelmesiyle oluşan afetler, toplumların güvenliği, sürdürülebilir kalkınması ve yaşam kalitesi üzerinde ciddi tehditler oluşturmaktadır. Afetlerin önlenebilmesi veya etkilerinin azaltılabilmesi, toplumların ve kurumların afet direncinin artırılmasıyla doğrudan ilişkilidir. Afetlere dirençli toplumlar, afetlerle karşı karşıya kaldıklarında daha az kayıp yaşamakta, daha hızlı toparlanabilmekte ve yeniden işlevsel hale gelebilmektedir. Afetlerin etkilerinin azaltılması ve toplumsal hazırlığın artırılması amacıyla toplumsal afet direnci kavramına literatürde yer verilmiş olmasına rağmen bu kavrama ilişkin teorik çerçeve sınırlıdır. Kavramın tanımlanması, etkileyen faktörlerin belirlenmesi, hangi yöntemlerle değerlendirilebileceği açık değildir. Bu çalışma, söz konusu kavramsal boşluğu doldurmak amacıyla PRISMA yöntemi kullanılarak kapsamlı bir literatür analizi gerçekleştirmekte ve toplumsal afet direncine dair metodolojik bir çerçeve sunmaktadır. Analiz sonucunda, afetlere karşı kırılganlığın azaltılması için dirençlilikle ilişkili mevcut çalışmalar sistematik biçimde değerlendirilmiş, ayrıca bu kavramın ölçülebilmesi için kullanılabilecek bir dizi ilke ve gösterge sunulmuştur. Sonuç olarak çalışma, afetlere karşı kırılganlığı azaltmaya ve sürdürülebilir bir afet yönetimi yaklaşımı geliştirmeye katkı sunacak kavramsal ve pratik öneriler ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Abedini, A., Aram, F., Khalili, A., & Mirzaei, E. (2022). Recognition and evaluating the indicators of urban resilient by using the network analysis process. Urban Science, 6(2), 31.
  2. Adger, W. N., Hughes, T. P., Folke, C., Carpenter, S. R., & Rockstrom, J. (2005). Social-ecological resilience to coastal disasters. Science, 309(5737), 1036-1039.
  3. Afet Verileri – EM-DAT (CRED) Centre for Research on the Epidemiology of Disasters (CRED). (2023). EM-DAT: The international disaster database. Université catholique de Louvain. https://www.emdat.be
  4. Agustianingsih, D. P., & Shaw, R. (2023). Community disaster resilience using multi-hazard assessment during Covid-19: The case of Denpasar, Indonesia. Natural Hazards Research, 3(3), 572-582.
  5. Alaeie, S., Tavakolan, A., & Sarvar, R. (2022). Analysis of Economic-Physical Resilience of Cities: Islamshahr City, Iran. Tehnički glasnik, 16(3), 362-3
  6. Aroca-Jiménez, E., Bodoque, J. M., García, J. A., & Figueroa-García, J. E. (2022). Holistic characterization of flash flood vulnerability: Construction and validation of an integrated multidimensional vulnerability index. Journal of Hydrology, 612, 128083.
  7. Barasa, E., Mbau, R., & Gilson, L. (2018). What Is Resilience and How Can It Be Nurtured? A Systematic Review of Empirical Literature on Organizational Resilience. International Journal of Health Policy and Management, 7(491–503).
  8. Birkmann, J., Cardona, O. D., Carreño, M. L., Barbat, A. H., Pelling, M., Schneiderbauer, S., ... & Welle, T. (2013). Framing vulnerability, risk and societal responses: the MOVE framework. Natural hazards, 67(2), 193-211.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Afet ve Acil Durum Yönetimi

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

25 Mart 2026

Gönderilme Tarihi

8 Ağustos 2025

Kabul Tarihi

3 Şubat 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 21

Kaynak Göster

APA
Özbey, S., & Peker, İ. (2026). Afet Direnci Kavramını Anlamak: Direnç Göstergeleri Üzerine PRISMA Yöntemiyle Sistematik Bir İnceleme. Afet ve Risk Dergisi, 21. https://doi.org/10.35341/afet.1758802
AMA
1.Özbey S, Peker İ. Afet Direnci Kavramını Anlamak: Direnç Göstergeleri Üzerine PRISMA Yöntemiyle Sistematik Bir İnceleme. Afet ve Risk Dergisi. 2026;(21). doi:10.35341/afet.1758802
Chicago
Özbey, Sümeyye, ve İskender Peker. 2026. “Afet Direnci Kavramını Anlamak: Direnç Göstergeleri Üzerine PRISMA Yöntemiyle Sistematik Bir İnceleme”. Afet ve Risk Dergisi, sy 21. https://doi.org/10.35341/afet.1758802.
EndNote
Özbey S, Peker İ (01 Mart 2026) Afet Direnci Kavramını Anlamak: Direnç Göstergeleri Üzerine PRISMA Yöntemiyle Sistematik Bir İnceleme. Afet ve Risk Dergisi 21
IEEE
[1]S. Özbey ve İ. Peker, “Afet Direnci Kavramını Anlamak: Direnç Göstergeleri Üzerine PRISMA Yöntemiyle Sistematik Bir İnceleme”, Afet ve Risk Dergisi, sy 21, Mar. 2026, doi: 10.35341/afet.1758802.
ISNAD
Özbey, Sümeyye - Peker, İskender. “Afet Direnci Kavramını Anlamak: Direnç Göstergeleri Üzerine PRISMA Yöntemiyle Sistematik Bir İnceleme”. Afet ve Risk Dergisi. 21 (01 Mart 2026). https://doi.org/10.35341/afet.1758802.
JAMA
1.Özbey S, Peker İ. Afet Direnci Kavramını Anlamak: Direnç Göstergeleri Üzerine PRISMA Yöntemiyle Sistematik Bir İnceleme. Afet ve Risk Dergisi. 2026. doi:10.35341/afet.1758802.
MLA
Özbey, Sümeyye, ve İskender Peker. “Afet Direnci Kavramını Anlamak: Direnç Göstergeleri Üzerine PRISMA Yöntemiyle Sistematik Bir İnceleme”. Afet ve Risk Dergisi, sy 21, Mart 2026, doi:10.35341/afet.1758802.
Vancouver
1.Sümeyye Özbey, İskender Peker. Afet Direnci Kavramını Anlamak: Direnç Göstergeleri Üzerine PRISMA Yöntemiyle Sistematik Bir İnceleme. Afet ve Risk Dergisi. 01 Mart 2026;(21). doi:10.35341/afet.1758802