Araştırma Makalesi

Afet Riski Altındaki Kentsel Alanlarda Yönetişim Kaynaklı Kırılganlık

Sayı: 22 17 Haziran 2026
PDF İndir
EN TR

Afet Riski Altındaki Kentsel Alanlarda Yönetişim Kaynaklı Kırılganlık

Öz

Afet riski altındaki kent parçalarında yürütülen planlama süreçlerinin etkinliği, teknik yeterliliğin ötesinde kurumsal uyum, yönetişim yapısı ve yargı denetimiyle doğrudan ilişkilidir. Bu çalışma, 6306 sayılı Kanun kapsamında riskli alan ilan edilen İzmir Karabağlar ilçesindeki yaklaşık 101 hektarlık dönüşüm alanında, 2015–2022 yılları arasında onaylanan imar planları ve parselasyon işlemlerinin tekrar eden biçimde dava konusu edilmesi üzerinden planlama istikrarını değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Çalışma, nitel araştırma yaklaşımıyla yapılandırılmış; plan belgeleri, mahkeme kararları, bilirkişi raporları, plan açıklama raporları ve resmî yazışmalara dayalı doküman analizi yöntemiyle yürütülmüştür. Bu kapsamda, 2015–2022 dönemindeki planlar; onay tarihleri, askı süreci, dava ilişkileri ve revizyon aşamaları bakımından kronolojik bir planlama matrisi üzerinden izlenmiş; yargı kararları ise iptal gerekçeleri ve planlama sorunları temelinde tematik içerik analizi yoluyla sınıflandırılmıştır. Elde edilen bulgular, plan içeriklerinde yapılan teknik düzenlemelere rağmen, katılım eksiklikleri ve karar süreçlerine yönelik güvensizlik ortamının dönüşüm sürecini kesintiye uğrattığını göstermektedir. Ayrıca planların sürekli yargı denetimine tabi olması, uygulama zemininin zayıflamasına ve afet riski altındaki alanlarda kamu yararı odaklı dönüşüm hedeflerinin gecikmesine yol açmaktadır. Bu bağlamda, afet riski altındaki alanlarda planlama sürekliliğinin sağlanabilmesi için, merkezi idare ile yerel yönetim arasında plan kararlarını yargısal gecikme ve iptal döngüsüne sürüklemeden uzlaştıracak kurumsal eşgüdüm mekanizmalarının kurulması, katılımın güçlendirilmesi ve uygulama araçlarının hukuki istikrar sağlandıktan sonra işletilmesi temel bir gereklilik olarak öne çıkmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Proje Numarası

Bu makale, Konya Teknik Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalında, ikinci yazar danışmanlığında yürütülen birinci yazarın yüksek lisans tezine dayalı olarak hazırlanmıştır.

Etik Beyan

Derginizde yayınlanmak üzere iletilen, başlık ve yazar bilgisi verilen çalışmada insan katılımcılardan veri toplanmadığı ve deneysel bir uygulama yapılmadığı için etik kurul izni ve/veya yasal/özel izin gerektirmeyen bir çalışma olduğunu beyan ederim.

Kaynakça

  1. AFAD. (2022). Açıklamalı afet yönetimi terimleri sözlüğü. https://www.afad.gov.tr/aciklamali-afet-yonetimi-terimleri-sozlugu (Son Erişim: 02.07.2025)
  2. Ahrens, J., Rudolph, P. M. (2006). The importance of governance in risk reduction and disaster management. Journal of Contingencies and Crisis Management, 14(4), 207-220. https://doi.org/10.1111/j.1468-5973.2006.00497.x Aitsi-Selmi, A., Egawa, S., Sasaki, H., Wannous, C., Murray, V. (2015). The Sendai framework for disaster risk reduction: Renewing the global commitment to people’s resilience, health, and well-being. International Journal of Disaster Risk Science, 6(2), 164-176. https://doi.org/10.1007/s13753-015-0050-9
  3. Ansell, C., Gash, A. (2008). Collaborative governance in theory and practice. Journal of Public Administration Research and Theory, 18(4), 543-571. https://doi.org/10.1093/jopart/mum032
  4. Bankoff, G. (2003). Vulnerability as a measure of change in society. International Journal of Mass Emergencies & Disasters, 21(2), 5-30. https://doi.org/10.1177/028072700302100201
  5. Benouar, D., Benmokhtar, A. (2025). Risk governance for the implementation of the Sendai Framework for disaster risk reduction in Algeria. International Journal of Disaster Risk Science, 16(1), 58-70. https://doi:10.1007/s13753-025-00619-4
  6. Britton, N. R. (1986). Developing an understanding of disaster. The Australian and New Zealand Journal of Sociology, 22(2), 254-271. https://doi.org/10.1177/144078338602200206
  7. Burby, R. J., Deyle, R. E., Godschalk, D. R., Olshansky, R. B. (2000). Creating hazard resilient communities through land-use planning. Natural Hazards Review, 1(2), 99-106. https://doi.org/10.1061/(ASCE)1527-6988(2000)1:2(99)
  8. Cannon, T. (2008). Reducing people's vulnerability to natural hazards communities and resilience, WIDER Research Paper, No. 2008/34, ISBN 978-92-9230-080-7, The United Nations University World Institute for Development Economics Research (UNU-WIDER), Helsinki. https://hdl.handle.net/10419/45089

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Strateji, Yönetim ve Örgütsel Davranış (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

17 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

5 Ağustos 2025

Kabul Tarihi

31 Mart 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 22

Kaynak Göster

APA
Çiğdem, S., & Sağ, M. A. (2026). Afet Riski Altındaki Kentsel Alanlarda Yönetişim Kaynaklı Kırılganlık. Afet ve Risk Dergisi, 22. https://doi.org/10.35341/afet.1759149
AMA
1.Çiğdem S, Sağ MA. Afet Riski Altındaki Kentsel Alanlarda Yönetişim Kaynaklı Kırılganlık. Afet ve Risk Dergisi. 2026;(22). doi:10.35341/afet.1759149
Chicago
Çiğdem, Sümeyye, ve Mehmet Akif Sağ. 2026. “Afet Riski Altındaki Kentsel Alanlarda Yönetişim Kaynaklı Kırılganlık”. Afet ve Risk Dergisi, sy 22. https://doi.org/10.35341/afet.1759149.
EndNote
Çiğdem S, Sağ MA (01 Haziran 2026) Afet Riski Altındaki Kentsel Alanlarda Yönetişim Kaynaklı Kırılganlık. Afet ve Risk Dergisi 22
IEEE
[1]S. Çiğdem ve M. A. Sağ, “Afet Riski Altındaki Kentsel Alanlarda Yönetişim Kaynaklı Kırılganlık”, Afet ve Risk Dergisi, sy 22, Haz. 2026, doi: 10.35341/afet.1759149.
ISNAD
Çiğdem, Sümeyye - Sağ, Mehmet Akif. “Afet Riski Altındaki Kentsel Alanlarda Yönetişim Kaynaklı Kırılganlık”. Afet ve Risk Dergisi. 22 (01 Haziran 2026). https://doi.org/10.35341/afet.1759149.
JAMA
1.Çiğdem S, Sağ MA. Afet Riski Altındaki Kentsel Alanlarda Yönetişim Kaynaklı Kırılganlık. Afet ve Risk Dergisi. 2026. doi:10.35341/afet.1759149.
MLA
Çiğdem, Sümeyye, ve Mehmet Akif Sağ. “Afet Riski Altındaki Kentsel Alanlarda Yönetişim Kaynaklı Kırılganlık”. Afet ve Risk Dergisi, sy 22, Haziran 2026, doi:10.35341/afet.1759149.
Vancouver
1.Sümeyye Çiğdem, Mehmet Akif Sağ. Afet Riski Altındaki Kentsel Alanlarda Yönetişim Kaynaklı Kırılganlık. Afet ve Risk Dergisi. 01 Haziran 2026;(22). doi:10.35341/afet.1759149