Araştırma Makalesi

Afete Müdahale Personelinde Psikolojik Hazırlık ile Psikolojik Dayanıklılık Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Sayı: 23 15 Ekim 2026
PDF İndir
TR EN

Afete Müdahale Personelinde Psikolojik Hazırlık ile Psikolojik Dayanıklılık Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Öz

Afetler, fiziksel yıkımın yanı sıra bireylerin psikolojik bütünlüğünü de etkileyen karmaşık süreçlerdir. Afetlere müdahale eden profesyonellerin psikolojik dayanıklılık ve hazırlık düzeyi, afet yönetim sistemlerinin etkinliği açısından kritik öneme sahiptir. Bu araştırma, afet çalışanlarının psikolojik hazırlık ve dayanıklılık düzeyleri arasındaki ilişkiyi ve bu düzeylerin sosyodemografik, mesleki ve kurumsal değişkenlere göre farklılaşmasını incelemektedir. Araştırmada nicel ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Veriler Burdur ve Antalya’da görev yapan 138 Afet ve Acil Durum Müdürlüğü ve itfaiye personelinden toplanmıştır. Ölçme araçları olarak Afet Tehdidi İçin Psikolojik Hazırlık Ölçeği ve Yetişkinler İçin Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği uygulanmış, veriler parametrik yöntemlerle analiz edilmiştir. Psikolojik hazırlık ile dayanıklılık arasında anlamlı bir doğrusal ilişki bulunmamıştır. Psikolojik hazırlık puanlarında bazı afet deneyimi ve duygusal etkilenme göstergelerine göre farklılıklar gözlenmiş, ancak bu farklılıklar Holm düzeltmesi sonrasında istatistiksel anlamlılığını korumamıştır. Psikolojik dayanıklılık puanları eğitim düzeyi ve kuruma göre anlamlı biçimde farklılaşmıştır. ATPH’ye ilişkin sonuçların ölçüm sınırlılıkları ve çoklu karşılaştırma düzeltmesi nedeniyle ihtiyatla yorumlanması gerekmektedir. Kurumsal destek sistemleri, eğitim programları, psikososyal müdahaleler ve risk azaltma odaklı yaklaşımlar, afet çalışanlarının ruhsal dayanıklılığını güçlendirmede önem taşımaktadır. Afet müdahale kurumlarında eğitim, psikososyal izlem ve müdahale sonrası destek programlarının geliştirilmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

TÜBİTAK 2209-A Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı

Proje Numarası

Proje No: 1919B012416551 ve 1919B012415194

Etik Beyan

Bu araştırma, Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Girişimsel Olmayan Klinik Araştırmalar Etik Kurulu tarafından 07.05.2025 tarihli ve GO 2025/1598 sayılı karar ile etik açıdan uygun bulunmuştur. Araştırma süreci boyunca katılımcılardan Bilgilendirilmiş Gönüllü Olur Formu aracılığıyla onam alınmış ve gönüllülük esasına uyulmuştur. Araştırma, TÜBİTAK 2209-A Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı kapsamında desteklenmiştir.

Teşekkür

Bu çalışma, TÜBİTAK 2209-A Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı kapsamında desteklenen iki lisans araştırma projesinin (Proje No: 1919B012416551 ve 1919B012415194) verilerinden geliştirilmiştir. Araştırma sürecine gönüllü olarak katılım sağlayan AFAD ve İtfaiye personeline, ayrıca veri toplama sürecinde destek veren kurumlara teşekkür ederiz.

Kaynakça

  1. AFAD. (2024). AFAD 2024–2028 stratejik planı. T.C. İçişleri Bakanlığı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı. https://www.afad.gov.tr/stratejik-planlar
  2. AFAD. (2024). AFAD 2024–2028 stratejik planı. T.C. İçişleri Bakanlığı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı. https://www.afad.gov.tr/stratejik-planlar
  3. Alameddine, M., Bou-Karroum, K., Ghalayini, W., Abiad, F. (2021). Resilience of nurses at the epicenter of the COVID-19 pandemic in Lebanon. International Journal of Nursing Sciences, 8(4), 432–438. https://doi.org/10.1016/j.ijnss.2021.08.002
  4. Alameddine, M., Bou-Karroum, K., Ghalayini, W., Abiad, F. (2021). Resilience of nurses at the epicenter of the COVID-19 pandemic in Lebanon. International Journal of Nursing Sciences, 8(4), 432–438. https://doi.org/10.1016/j.ijnss.2021.08.002
  5. Alan, H., Eskici, G. T., Sen, H. T., Bacaksiz, F. E. (2022). Nurses’ disaster core competencies and resilience during the COVID-19 pandemic: A cross-sectional study from Turkey. Journal of Nursing Management, 30(3), 622–632. https://doi.org/10.1111/jonm.13552
  6. Alan, H., Eskici, G. T., Sen, H. T., Bacaksiz, F. E. (2022). Nurses’ disaster core competencies and resilience during the COVID-19 pandemic: A cross-sectional study from Turkey. Journal of Nursing Management, 30(3), 622–632. https://doi.org/10.1111/jonm.13552
  7. Atalay, E. (2024). Afet tehdidi için psikolojik hazırlığın değerlendirilmesi, Bolu ili örneği. İnönü Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 13(2) 289-306. https://doi.org/10.54282/inijoss.1515191
  8. Atalay, E. (2024). Afet tehdidi için psikolojik hazırlığın değerlendirilmesi, Bolu ili örneği. İnönü Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 13(2) 289-306. https://doi.org/10.54282/inijoss.1515191

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Afet ve Acil Durum Yönetimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

15 Ekim 2026

Gönderilme Tarihi

10 Kasım 2025

Kabul Tarihi

7 Temmuz 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 23

Kaynak Göster

APA
Şen, G., Bağlamış, C., & Kurt, H. (2026). Afete Müdahale Personelinde Psikolojik Hazırlık ile Psikolojik Dayanıklılık Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Afet ve Risk Dergisi, 23. https://doi.org/10.35341/afet.1820718
AMA
1.Şen G, Bağlamış C, Kurt H. Afete Müdahale Personelinde Psikolojik Hazırlık ile Psikolojik Dayanıklılık Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Afet ve Risk Dergisi. 2026;(23). doi:10.35341/afet.1820718
Chicago
Şen, Gülhan, Ceren Bağlamış, ve Haktan Kurt. 2026. “Afete Müdahale Personelinde Psikolojik Hazırlık ile Psikolojik Dayanıklılık Arasındaki İlişkinin İncelenmesi”. Afet ve Risk Dergisi, sy 23. https://doi.org/10.35341/afet.1820718.
EndNote
Şen G, Bağlamış C, Kurt H (01 Ekim 2026) Afete Müdahale Personelinde Psikolojik Hazırlık ile Psikolojik Dayanıklılık Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Afet ve Risk Dergisi 23
IEEE
[1]G. Şen, C. Bağlamış, ve H. Kurt, “Afete Müdahale Personelinde Psikolojik Hazırlık ile Psikolojik Dayanıklılık Arasındaki İlişkinin İncelenmesi”, Afet ve Risk Dergisi, sy 23, Eki. 2026, doi: 10.35341/afet.1820718.
ISNAD
Şen, Gülhan - Bağlamış, Ceren - Kurt, Haktan. “Afete Müdahale Personelinde Psikolojik Hazırlık ile Psikolojik Dayanıklılık Arasındaki İlişkinin İncelenmesi”. Afet ve Risk Dergisi. 23 (01 Ekim 2026). https://doi.org/10.35341/afet.1820718.
JAMA
1.Şen G, Bağlamış C, Kurt H. Afete Müdahale Personelinde Psikolojik Hazırlık ile Psikolojik Dayanıklılık Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Afet ve Risk Dergisi. 2026. doi:10.35341/afet.1820718.
MLA
Şen, Gülhan, vd. “Afete Müdahale Personelinde Psikolojik Hazırlık ile Psikolojik Dayanıklılık Arasındaki İlişkinin İncelenmesi”. Afet ve Risk Dergisi, sy 23, Ekim 2026, doi:10.35341/afet.1820718.
Vancouver
1.Gülhan Şen, Ceren Bağlamış, Haktan Kurt. Afete Müdahale Personelinde Psikolojik Hazırlık ile Psikolojik Dayanıklılık Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Afet ve Risk Dergisi. 01 Ekim 2026;(23). doi:10.35341/afet.1820718