The Impact of the February 6, 2023 Earthquakes on Intra-Urban Population Mobility: The Case of Adana

Öz

The earthquakes centered in Kahramanmaraş on 6 February 2023 caused widespread destruction across the southern and southeastern regions of Türkiye, profoundly affecting social, economic, and spatial balances. This study aims to spatially analyze the transformations experienced in the city of Adana, which was directly affected by the earthquakes, by examining the changes that emerged in the real estate market and human mobility during the post-disaster period. In particular, the sudden increase in housing demand, fluctuations observed in real estate prices, and the redistribution of the urban population constitute the main focus areas of the research. Neighborhood-scale population data and real estate index indicators were evaluated using statistical methods. In this context, demographic and economic differentiations among neighborhoods were revealed through the application of Getis-Ord Gi* hot spot analysis, Pearson correlation analysis, Principal Component Analysis (PCA), and K-Means clustering methods. The findings indicate that urban growth in Adana has concentrated particularly along the western and northeastern axes, and that this trend accelerated significantly after the earthquake. Moreover, the results demonstrate that there is no strong linear relationship between population size and the real estate index; instead, housing prices are shaped more by spatial location, investment expectations, and market dynamics. Therefore, the spatial mobility observed in the post-disaster period can be interpreted as a process leading not only to short-term reactions but also to long-term structural transformations. In this regard, it has become critically important for local governments to redesign infrastructure, housing, and social service policies by taking post-disaster demographic changes into consideration.

Anahtar Kelimeler

• Adana
• Kahramanmaraş earthquakes
• Post-Disaster mobility
• Real estate sector
• Residential mobility

6 Şubat 2023 Depremlerinin Kent İçi Nüfus Hareketliliğine Etkisi: Adana Örneği

Öz

6 Şubat 2023 tarihinde Kahramanmaraş merkezli olarak meydana gelen depremler, Türkiye’nin güney ve güneydoğu bölgelerinde geniş çaplı yıkıma neden olmuş, sosyal, ekonomik ve mekânsal dengeleri derinden etkilemiştir. Bu çalışma, depremlerden doğrudan etkilenen Adana kentinde yaşanan dönüşümleri inceleyerek, afet sonrası dönemde gayrimenkul piyasasında ve insan hareketliliğinde ortaya çıkan değişimleri mekânsal açıdan analiz etmeyi amaçlamaktadır. Özellikle konut talebindeki ani artış, gayrimenkul fiyatlarında gözlenen dalgalanmalar ve kent içindeki nüfusun yeniden dağılımı araştırmanın temel inceleme alanlarını oluşturmaktadır. Mahalle ölçeğindeki nüfus verileri ve emlak endeksi göstergeleri istatistiksel yöntemlerle değerlendirilmiştir. Bu kapsamda Getis-Ord Gi sıcak nokta analizi, Pearson korelasyon analizi, Temel Bileşenler Analizi (PCA) ve K-Means kümeleme yöntemleri kullanılarak mahallelerin demografik ve ekonomik farklılaşmaları ortaya konmuştur. Bulgular, Adana’da kentsel büyümenin özellikle batı ve kuzeydoğu akslarında yoğunlaştığını ve bu eğilimin deprem sonrasında belirgin biçimde hızlandığını göstermektedir. Ayrıca bulgular, nüfus büyüklüğü ile emlak endeksi arasında güçlü bir doğrusal ilişki bulunmadığını; konut fiyatlarının daha çok mekânsal konum, yatırım beklentileri ve piyasa dinamikleri tarafından şekillendiğini ortaya koymaktadır. Dolayısıyla afet sonrası dönemde gözlemlenen mekânsal hareketliliklerin kısa vadeli bir tepkinin ötesine geçerek kalıcı yapısal dönüşümlere zemin hazırladığı söylenebilir. Bu kapsamda, yerel yönetimlerin afet sonrası demografik değişimleri dikkate alarak altyapı, konut ve sosyal hizmet politikalarını yeniden şekillendirmesi kritik bir gereklilik haline gelmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Adana
• Afet sonrası hareketlilik
• Gayrimenkul sektörü
• İkametgâh hareketliliği
• Kahramanmaraş depremleri

Etik Beyan

Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Etik Kurulu'na başvuru sonucu bu çalışma etik açıdan uygun bulunmuştur.

Kaynakça

1. Akçapar, Ş. (2024). Deprem sonrası yerinden edilenler ve geri dönüşler. In A. Akay, Ş. Akçapar (Eds.), 6 Şubat Kahramanmaraş ve Hatay depremleri ardından afet yönetimi, kentsel dönüşüm ve yerinden olma (pp. 25-32). ASBÜ Yayınları.
2. Arslan, O., Erdoğdu, C. (2019, Ekim 4-5). Konut satın alma ve kiralamasında pazarlık marjı: İstanbul için bir araştırma [Bildiri sunumu]. Gayrimenkul Araştırmaları Ulusal Konferansı, İstanbul Teknik Üniversitesi, İstanbul, Türkiye.
3. Atay, S. (2025). Deprem sonrası kent hakkı savunusunu eleştirel planlama yaklaşımı üzerinden düşünmek. Bursa Uludağ Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 43(2), 158-180.
4. Bostenaru Dan, M., Armaş, I., Goretti, A. (2014). Earthquake hazard impact and urban planning. Springer. https://doi.org/10.1007/978-94-007-7981-5
5. Çağatay, İ. H., Yıldız, A., Demir, A., Bağrıaçık, B., Emirler, B., Bayramtan, M., Aslan, T. A., Akkaya, A., Sivri, B., Özbahçeci, İ., Türkmen, S., Çetin, H. (2023). Adana'da yıkılan binaların zemin ve jeolojik açıdan incelenmesi. In 6 Şubat 2023 Pazarcık ve Elbistan (Kahramanmaraş) depremleri (Mw 7,8-Mw 7,6) sonrası Adana ilinde yıkılan binaları zemin ve yapı olarak inceleme ön raporu. Çukurova Üniversitesi, İnşaat ve Jeoloji Mühendisliği Bölümleri.
6. Çelik, M. A. (2026). Agro-climatic classification of Türkiye's agricultural basins using long-term ERA5-Land temperature data. Physics and Chemistry of the Earth, Parts A/B/C, 104307.
7. ESRI. (2021a). How hot spot analysis (Getis-Ord Gi*) works. https://pro.arcgis.com/en/pro-app/latest/tool-reference/spatial-statistics/h-how-hot-spot-analysis-getis-ord-gi-spatial-st.htm
8. ESRI. (2021b). How zonal statistics works. https://desktop.arcgis.com/en/arcmap/latest/tools/spatial-analyst-toolbox/how-zonal-statistics-works.htm

9. Gözükızıl, C. A., Tezcan, S. (2023). Cumhuriyet'in yüzüncü yılında Türkiye'de afetler: 06 Şubat 2023 Kahramanmaraş depremleri. Kent Akademisi Dergisi, 16, 97-114. https://doi.org/10.35674/kent.1353445
10. Kawawaki, Y., Ota, M. (1996). The influence of the Great Hanshin‐Awaji earthquake on the local housing market. Review of Urban & Regional Development Studies, 8(2), 220-233. https://doi.org/10.1111/j.1467-940x.1996.tb00119.x
11. Kimura, S. (2024). 6 Şubat depremi üzerine saha raporu. Kalkınma Atölyesi.
12. Konuş, M. (2024). Kahramanmaraş depremi sonrası oluşturulan kent yerleşiminin kent kültürüne etkisi üzerine bir araştırma. Türk Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 5(1), 68-81.
13. Mitchell, A. (2005). The ESRI guide to GIS analysis volume 2: spatial measurements and statistics. ESRI Press.
14. Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü (NVİGM). (2024). Adrese dayalı nüfus kayıt sistemi (ADNKS) verileri. https://www.nvi.gov.tr/
15. Ord, J. K., Getis, A. (1995). Local spatial autocorrelation statistics: distributional issues and an application. Geographical Analysis, 27(4), 286-306. https://doi.org/10.1111/j.1538-4632.1995.tb00912.x
16. Ökde, F., Ekinci, E. (2022). Depremlerin kentsel dönüşüm uygulamalarına etkisi: 2020 Elazığ depremi örneği. Kent Akademisi, 15(3), 1223-1245.
17. Özmen, B. (2023). Adana ilinin deprem tehlikesinin güncellenen deprem bölgeleri haritalarına göre değişimi. Resilience, 7(2), 339-356.
18. Sağıroğlu, A. Z., Ünsal, R., Özenci, F. (2023). Deprem sonrası göç ve insan hareketlilikleri durum değerlendirme raporu (AYBÜ-GPM Rapor Serisi-15, Güncellenmiş 2. Baskı). Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Göç Politikaları Uygulama ve Araştırma Merkezi.
19. Sengezer, B., Koç, E. (2005). A critical analysis of earthquakes and urban planning in Turkey. Disasters, 29(2), 171-194.
20. Sibson, R. H. (2011). The scope of earthquake geology. Geological Society, London, Special Publications. https://doi.org/10.1144/SP359.18
21. Şıkoğlu, E., Güney, Y. (2020). 24 Ocak 2020 Sivrice (Elazığ) depremi'nin kent merkezindeki yansıması üzerine coğrafi bir değerlendirme. Resilience, 4(2), 275-292.
22. T.C. İçişleri Bakanlığı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD). (2023). 06 Şubat 2023 Pazarcık (Kahramanmaraş) Mw 7.7 – Elbistan (Kahramanmaraş) Mw 7.6 depremlerine ilişkin ön değerlendirme raporu. https://deprem.afad.gov.tr/assets/pdf/Kahramanmaras%20%20Depremleri\_%20On%20Degerlendirme%20Raporu.pdf (Son Erişim Tarihi: 09 Şubat 2023)
23. Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı. (2023). Kahramanmaraş ve Hatay depremleri raporu. Ankara.
24. Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı. (2025). Kahramanmaraş ve Hatay depremleri yeniden imar ve gelişme raporu. Ankara.
25. Uzuner, E. (2020). Deprem sonrası kentsel yayılma sürecine dair bir değerlendirme: Kocaeli/Gölcük örneği. Resilience, 4(1), 65-75. https://doi.org/10.32569/resilience.617946
26. Yenilmez, D. T. (2023). Deprem ve göç ilişkisi üzerine bir değerlendirme. Akademik Düşünce Dergisi, (7), 39-52.
27. Yılmaz, M., Altundal Öncü, M., Güney, İ., Ateş, E., Dağlı, D. (2023). 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depremlerinde ortaya çıkan molozların yönetimi için CBS ile uygun arazilerin tespit edilmesi: Hatay ili örneği. Türk Coğrafya Dergisi, (83), 179-193. https://doi.org/10.17211/tcd.1361036