Spatial Structures Forming the Turkish Urban Culture in Anatolia (From the 11th Century to the End of the 13th Century)
Abstract
From the 11th century onward, Turks began migrating from Turkestan and Iran to Anatolia, and in the second half of the same century, they started to establish this region as their homeland. As a political-administrative outcome of this migration movement, Turkish principalities such as the Danishmendids, Saltuqids, Mengujekids, and Artuqids, as well as the Anatolian Seljuk State, were founded in Byzantine-controlled Anatolia. During this period, Turks followed three different approaches in shaping the cities they inherited from the Byzantines. The first approach was to preserve and utilize the existing urban structures. The second was to build new cities either near or directly on the ruins of cities that had been used during the Byzantine era but had suffered destruction. The third approach involved establishing entirely new cities. Through these processes, the spatial reorganization of cities was achieved. The aim of this study is to observe how the spatial elements of Turkish urbanization and urban culture, which emerged in Turkestan, were blended with local elements in Iran along the migration routes and how they were reflected in the cities inherited from Byzantium or newly established in Anatolia. Within the scope of this study, the components that shaped cities during the periods of the first Turkish principalities and the Anatolian Seljuk State—such as security systems, neighborhood structures, public squares, palace structures, and transportation networks—have been examined.
Keywords
Anadolu’da Türk Kent Kültürünü Oluşturan Mekânsal Yapılanmalar (XI. Yüzyıldan XIII. Yüzyılın Sonuna Kadar)
Öz
XI. yüzyıldan itibaren Türkistan ve İran’dan Anadolu’ya göç etmeye başlayan Türkler, aynı yüzyılın ikinci yarısında bu coğrafyayı kendilerine yurt edinmeye başlamışlardır. Bu göç hareketinin siyasal-yönetimsel ürünü olarak Bizans egemenliğindeki Anadolu’da, Danişmendliler, Saltuklular, Mengücekliler, Artuklular gibi Türk Beylikleri ve Anadolu Selçuklu Devleti kurulmuştur. Bu dönemde Türkler, Bizans’tan devraldıkları kentleri oluştururken üç farklı yol takip etmiştir. Bunlardan ilki kentlerdeki mevcut durumu koruyarak kullanmaktır. İkincisi, Bizans devrinde kullanılan ancak tahrip olan kentlerin yakınlarına veya hemen üzerlerine yeni kentlerin inşa edilmesidir. Üçüncüsü ise Türkler tarafından yeni kentlerin kurulmasıdır. Bu sayede kentlerin mekânsal olarak yeniden teşkilatlanması sağlanmıştır. Bu araştırmanın amacı; Türkistan’da ortaya çıkan Türk kentleşmesinin ve kent kültürünün mekânsal ögelerinin, göç yolları üzerinde bulunan İran’daki yerel unsurlarla harmanlanarak Anadolu’da Bizans’tan devralınan ya da yeniden kurulan kentlerde gözlemlenmesidir. Çalışma kapsamında, Anadolu’da ilk Türk Beylikleri ve Anadolu Selçuklu Devleti devirlerinde teşkilatlanan güvenlik sistemleri, mahalle yapısı, meydan yapısı, saray yapıları ve ulaşım sistemi gibi kenti oluşturan unsurlar değerlendirilmiştir
Anahtar Kelimeler
