Gastronomi ve Mutfak Sanatları Öğrencilerinin Etiket Okuma Tutumu: İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Örneği

Öz

Gıda güvenliği, tüketicilerin her geçen gün daha çok dikkat ettiği ve önem verdiği bir konu haline gelmektedir. Özellikle tüketiciler, gıdayı almadan önce ürünlerin etiketlerinde yer alan bilgileri inceleyerek satın alma kararlarını şekillendirmektedirler. Bu araştırma; gıda güvenliği, hijyen, mutfak uygulamaları ile ilgili dersler alan İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Gastronomi ve Mutfak Sanatları Bölümü öğrencilerinin gıda etiketlerini okuma tutumlarını belirlemek amacıyla planlanmış ve yürütülmüştür. Araştırmaya İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesinde öğrenim gören 164 gastronomi ve mutfak sanatları öğrencisi katılmıştır. Çalışma sonucunda öğrenciler, son kullanma tarihi bilgisini en fazla düzeyde, Tarım ve Orman Bakanlığı (Eski Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı) izinleri ve ürün üretici bilgilerini ise en az düzeyde okudukları belirlenmiştir. HACCP ve Alo174 kavramları öğrenciler tarafından bilinme düzeyi yüksekken, GMP ve GHP kavramları öğrenciler tarafından daha az bilinmektedir. Kadın katılımcıların son kullanma tarihi, lif içeriği ve alerjen madde içerme durumunu kontrol etme düzeylerinin erkek öğrencilere göre daha yüksek olduğu, erkek öğrencilerin ise ürünün net gramajını okuma düzeylerinin kadın öğrencilere göre daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Çalışmanın sonucunda öğrencilerin etiket okuma konusunda bilinçli olduğu fakat tutumlarında eksiklikler bulunduğu, bu sebeple eğitim programlarının geliştirilmesi, öğrencilerin teorik bilgilerini pratiğe dönüştürmede destek olunmasının yararlı olduğu düşünülmüştür.

Anahtar Kelimeler

• Beslenme
• gıda etiketi
• etiket okuma tutumu
• gıda güvenliği
• gastronomi

Gastronomy and Culinary Arts Students' Label Reading Attitude: The Case of Izmir Katip Çelebi University

Öz

Food safety is becoming an issue that consumers pay more attention to and attach importance to day by day. In particular, consumers shape their purchasing decisions by examining the information on the labels of the products before purchasing the food. This research; It was planned and carried out in order to determine the attitudes of the students of Izmir Katip Çelebi University Gastronomy and Culinary Arts Department, who take courses on food safety, hygiene and culinary practices, to read food labels. 164 gastronomy and culinary arts students studying at Izmir Katip Çelebi University participated in the study. As a result of the study, it was determined that the students read the expiry date information at the highest level, and the Ministry of Agriculture and Forestry (Former Ministry of Food, Agriculture and Livestock) permits and product manufacturer information at the least level. While the concepts of HACCP and Alo174 are known by the students at a high level, the concepts of GMP and GHP are less known by the students. It was determined that the level of checking the expiry date, fiber content and allergen content of the female participants was higher than the male students, while the level of reading the net weight of the product of the male students was higher than the female students. As a result of the study, it was thought that the students were conscious about reading labels, but there were deficiencies in their attitudes, so it was thought that it was useful to develop education programs and to support students in transforming their theoretical knowledge into practice.

Anahtar Kelimeler

• Nutrition
• food label
• label reading attitude
• food safety
• gastronomy

Kaynakça

1. Aksulu, İ. (2016). Tüketicide sağlığını koruma bilinci ve satın alma noktasında tüketici tutumları: Ambalajlı gıda ürünleri üzerine bir araştırma. Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 16 (1).
2. Alpuğuz, G., Erkoç, F., Mutluer, B., & Selvi, M. (2009). Gençlerin 14-24 yaş gıda hijyeni ve ambalajlı gıdaların tüketimi konusundaki bilgi ve davranışlarının incelenmesi. Türk Hijyen ve Deneysel Biyoloji Dergisi, 66 (3), 107-115.
3. Arslan, E., Özlü, T., & Garipoğlu, G. (2022). Üniversite öğrencilerinde besin etiketi okuma davranışının incelenmesi. Sağlık Bilimleri Dergisi, 31 (1), 71-78. https://doi.org/10.34108/eujhs.915320
4. Ayaz, N., & Acar, A. (2023). A Research on Food Safety Knowledge and Practices of Tourism Employees. Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 8(1), 552–568.
5. Cebeci, A., & Güneş, E. (2017). Türkiye ve Avrupa’daki tüketicilerin gıda etiketi okuma tutumlarını etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 6 (4), 261-267.
6. Cevizci, S., & Önal, A. (2009). Halk sağlığı açısından hijyen ve iyi üretim uygulamaları. Türk Hijyen ve Deneysel Biyoloji Dergisi, 66 (2), 73-82.
7. Cumhur, Ö. (2021). The Effect of Food Safety and Hygiene Education on The Knowledge Levels of Tourism Students in Turkey. Journal of Gastronomy and Travel Research, 5(3), 505-521.
8. Demirağ, K., & Yılmaz, H. (2014). Gıda güvenliği, sürdürülebilirliği ve yerel yönetimler. TMMOB İzmir Kent Sempozyumu Bildiriler Kitabı, 655-670.

9. Gözen, H. (2010). Seracılık üretimi faaliyetlerinde iyi tarım uygulamaları: Kıbrıs Magosa örneği (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Namık Kemal Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Tekirdağ.
10. Gülse Bal, H., Göktolga, Z., & Karkacıer, O. (2006). Gıda güvenliği konusunda tüketici bilincinin incelenmesi (Tokat ili örneği). Tarım Ekonomisi Dergisi, 12 (1-2), 9-18.
11. Karasar, N. (2013). Bilimsel araştırma yöntemi (25. baskı). Ankara: Nobel Yayıncılık.
12. Kurşun, Ö. (2004). Gıda işletmelerinde tehlike analizi ve kritik kontrol noktalarına göre gıda güvenliği. Akademik Gıda, 2 (5), 5-6.
13. Özdamar, K. (1999). Paket programları ile istatistiksel veri analizi-1. Eskişehir: Kaan Kitabevi.
14. Özveren, Y. S. (2010). Müşteri memnuniyeti ve hizmet kalitesi ilişkileri: Mersin ilindeki dört ve beş yıldızlı oteller örneği (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Mersin Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Mersin.
15. Sezgin, A. C., Ayyıldız, S., & Durmaz, N. E. (2020). Gastronomi ve mutfak sanatları öğrencilerinin gıda etiketlerini okuma düzeyleri. OPUS International Journal of Society Researches, 16 (29 Özel Sayı), 1234-1245.
16. Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics (6th ed.). Boston: Pearson Education.
17. Ural, A., & Kılıç, İ. (2006). Bilimsel araştırma süreci ve SPSS ile veri analizi. Ankara: Detay Yayıncılık.
18. Ünlüönen, K., & Cömert, M. (2013). Gastronomi Turizminde Hijyen ve Gıda Güvenliği. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 1(1), 23-34.