Turizm Muhasebesi Eğitiminde Sektör–Müfredat Uyumsuzluğu: Belge Analizine Dayalı Karşılaştırmalı Bir İnceleme

Öz

Muhasebe bilgi sistemlerinin en önemli unsuru sistemin kullanıcısı olan muhasebe çalışanlarıdır. Muhasebe çalışanlarının mesleğin gereksinimlerini en iyi şekilde yerine getirebilmeleri için nitelikli bir eğitime ihtiyaç duyulmaktadır. Turizm işletmelerinin ticari faaliyetlerinin diğer işletmelerden farklı olması, muhasebe departmanı çalışanlarının turizm işletmelerinin günlük ticari etkinlerini de tanımalarını zorunlu kılmaktadır. Bu çalışma, turizm muhasebesi kapsamında değerlendirilebilecek finansal etkinliklerin tespit edilmesi ve alandaki mevcut bilgi birikiminin sistematik biçimde ortaya konulmasını amaçlamaktadır. Araştırmada ilk olarak Türkiye’de turizm muhasebesi alanında yayımlanmış akademik ve profesyonel çalışmalar Google ve Google Scholar üzerinden taranmıştır. Amaçlı örnekleme yöntemiyle seçilen kaynaklar, belge analizi ile finansal etkinlikler, kullanılan muhasebe hesapları, kaydı girilen evraklar, ödeme yöntemleri, gelir ve gider kalemleri açısından incelenmiştir. Elde edilen finansal etkinliklerin turizm işletmeciliği öğrencilerine muhasebe derslerinde ne ölçüde örneklendiğinin tespiti için öğrenci ders notları temin edilmiştir. MAXQDA 24 kullanılarak yapılan incelemede, turizm sektörüne yönelik yayınlarda rezervasyon, malzeme alımları, bilet, paket tur ve günlük tur işlemlerinin muhasebesine yönelik örneklere yer verilmektedir. Ancak, turizm işletmeciliği öğrencileri için hazırlanan ders notlarında, ticari mallar, hisse senetleri ve tahvil işlemlerinin muhasebeleştirilmesine yönelik örnekler yer almaktadır. Çalışma turizm işletmeciliği öğrencilerine yönelik muhasebe derslerinde örneklenebilecek finansal etkinliklerin genel bir çerçevesini sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Turizm muhasebesi
• Turizm ve muhasebe
• Muhasebe eğitimi
• Muhasebe programları

Industry–Curriculum Misalignment in Tourism Accounting Education: A Comparative Study Based on Document Analysis

Öz

Accounting information systems rely fundamentally on their users, namely accounting personnel. To enable accounting employees to fulfill the professional requirements effectively, a well-structured and qualified educational background is essential. The distinct commercial activities of tourism enterprises necessitate that accounting staff also understand the sector’s daily operational practices. This study aims to identify financial activities that fall within the scope of tourism accounting and to systematically present the existing body of knowledge in the field. In the first stage of the research, academic and professional publications on tourism accounting in Türkiye were reviewed through Google and Google Scholar. Using purposive sampling, selected sources were examined through document analysis in terms of financial activities, accounting accounts used, recorded documents, payment methods, and income–expense items. To determine the extent to which the identified financial activities are exemplified in accounting courses offered to tourism management students, course notes were collected. The analysis conducted with MAXQDA 24 reveals that publications on the tourism sector include examples related to the accounting of reservations, material purchases, tickets, package tours, and daily tour operations. However, course materials prepared for tourism management students predominantly feature examples concerning the accounting of merchandise, stocks, and bond transactions. The study presents a comprehensive framework of financial activities that can be incorporated as examples in accounting courses designed for tourism management students.

Anahtar Kelimeler

• Tourism accounting
• Tourism and accounting
• Accounting education
• Accounting software

Kaynakça

1. Ağ, A. ve Taşkesenlioğlu, D. (2024). Konaklama işletmelerindeki maliyet muhasebesi uygulamalarının örneklerle incelenmesi. Paradigma: İktisadi ve İdari Araştırmalar Dergisi, 13(1), 42-55.
2. Akgün, A. (2025). Sejour V29: Karşılayıcı Seyahat Acentası Programı. Detay Yayıncılık
3. Aktürk, A., Akcanlı, F., Şenol, H. ve Akyüz, Y. (2012). Muhasebe standartları bağlamında otel işletmelerinde çevre muhasebesi. Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8(8), 87-108.
4. Azaltun, M. (2003). Bilgisayarlı otel yönetim sistemlerinde muhasebe paket programının yeri ve gelirler için uygulama örneği. Anadolu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 19(1), 161-174.
5. Bekçi, İ., Altunay, M. A. ve Köse, E. (2022). Disiplinlerarası boyutlarıyla turizm. İ. İlhan ve A. G. Özkoç (Ed.), Muhasebe ve finans perspektifinden turizm. İstanbul: Değişim Yayınları.
6. Büyükarıkan, U. (2021). Teknolojik gelişmelerin muhasebe mesleği üzerindeki etkilerinin incelenmesi. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (52), 269-288.
7. Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, (2), 27-40.
8. Coşkun, A. ve Çetiner, H. (2022). Konaklama işletmelerinde güncel maliyet yönetimi yaklaşımlar. Sonçağ Akademi Yayınları

9. Çomaklı, Ş.E. ve Baki, Ü. (2010). Konaklama işletmeleri muhasebesinin ticari işletmeler muhasebesinden ayrılan yönleri. Vergi Raporu, 132, 44-61.
10. Dalahmetoğlu, K. B. (2023). Muhasebe eğitimi alan bireylerin muhasebe mesleğine yönelik turizm sektöründe çalışma niyetleri. Quantrade Journal of Complex Systems in Social Sciences, 5(2), 129-137. http://dx.doi.org/10.5281/zenodo.10257068
11. Doğan, Ö. (2023). The role of accounting package programs in the digitalization process, Journal of Current Researches on Business and Economics, 13(2), 151-170.
12. Doğan, Ö. ve Altınkaynak, F. (2019). Turizm şirketlerinde hizmet üretim maliyetlerini raporlama sorunları. Business and Management Studies: An International Journal, 7(4), 1888-1904. http://dx.doi.org/10.15295/bmij.v7i4.1253
13. Durmuş, M. A. ve İçerli, M. Y. (2023). Görsel materyal kullanımının muhasebe eğitimi alan öğrencilerin başarı düzeyine etkisi: Aksaray Üniversitesi'nde bir uygulama. İşletme, 4(1), 57-84.
14. Ektik, D. ve Ünkaya, G. (2023). Muhasebe eğitiminde temel kavramların algılanmasında yaşanan zorluklar: yüz yüze eğitim-çevrimiçi eğitim karşılaştırması. Muhasebe ve Finansman Dergisi, (97), 1-12. http://dx.doi.org/10.25095/mufad.1182328
15. Ergüden, E., Kaya, C. T. ve Sayar, A. Z. (2016). Muhasebe eğitiminin yeniden şekillendirilmesine bütünsel bir bakış. Journal of Accounting, Finance and Auditing Studies, 2(1), 124-135.
16. Eskin, İ. ve Sarısoy, Ö. (2023). Muhasebe eğitiminde dijital yetkinlikler: türk muhasebe müfredatı üzerine bir inceleme. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (58), 169-192. http://dx.doi.org/10.30794/pausbed.1228489
17. Goh, E. and Scerri, M. (2016). “I study accounting because I have to”: an exploratory study of hospitality students’ attitudes toward accounting education. Journal of Hospitality and Tourism Education, 28(2), 85-94. http://dx.doi.org/10.1080/10963758.2016.1163498
18. Güven, M. (1999). Turizm İşletmeleri ve Muhasebe Uygulamaları. TÜRMOB Yayınları
19. Kandemir, T. ve Kardeş, Z. (2023). Muhasebe eğitiminde verilen bilgi teknolojileri odaklı dersler: Amerika Birleşik Devletleri ve Türkiye muhasebe bölümlerinin karşılaştırılması. Pamukkale Üniversitesi İşletme Araştırmaları Dergisi, 10(1-Prof. Dr. Feyzullah EROĞLU Armağan Sayısı), 275-293. https://doi.org/10.47097/piar.1279208
20. Karahan, M., Sürme, M. ve Gül, M. (2017). Konaklama ve yiyecek-içecek işletmeleri muhasebe çalışanlarının yeterliliklerini belirlemeye yönelik görgül bir araştırma. Akademik Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi (AKAD), 9(17), 205-214.
21. Karasioğlu, F. ve Duman, H. (2011). Meslek yüksekokullarında muhasebe eğitimi ve kalitesi üzerine bir not. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(1), 165 – 180.
22. Kaya, A. (2023). Muhasebe iş ilanları bize ne anlatıyor?, Öneri Dergisi, 18(60), 492-511.
23. Kırlıoğlu, H. ve Doğan, Ö. (2016). Konaklama işletmeleri yönetim muhasebesi'nin 2000-2014 yılları arası akademik gelişim süreci. Journal of Accounting, Finance and Auditing Studies, 2(1), 136-161.
24. Kısacık, H. ve Çakar, R. (2023). Muhasebe eğitiminde hikâyeleştirme (storytelling) ve uygulama önerileri. Journal of Accounting and Taxation Studies, 16(1), 109-123. https://doi.org/10.29067/muvu.1191428
25. Koşan, L. (2011). Muhasebe bilgi sisteminin konaklama işletmeleri açısından önemi: Bir olay çalışması. Çağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(2), 119-133.
26. Köroğlu, Ç., Karadağ, L. ve Biçici, F. (2014). Turizm sektöründe faaliyet gösteren aile işletmelerinde muhasebe sisteminin incelenmesi: Marmaris örneği. Niğde Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 7(2), 113-126.
27. Kurtlu, A. (2022). A’dan Z’ye turizm. N. Ayaz (Ed.), Turizm muhasebesi. Ankara: Detay Yayıncılık
28. Meriç, E. (2022). Konaklama işletmelerinde yönetsel amaçlı gelir hesap planlarının oluşturulması ve gelirlerin muhasebeleştirilmesine yönelik bir uygulama. Mali Çözüm Dergisi, 32, 89-112.
29. Meriç, E. (2023). Konaklama işletmelerinde departman bazında maliyetlerin hesaplanması ve muhasebeleştirilmesine yönelik bir yöntem önerisi. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, (64), 7-19. https://doi.org/10.18070/erciyesiibd.1173195
30. Oğuz, Y. E. (2023). Turizm lisans eğitim ve öğretiminde muhasebe derslerine yönelik bir içerik analizi. Journal of Gastronomy, Hospitality and Travel, 6(3), 1406-1414. https://doi.org/10.33083/joghat.2023.344
31. Özdemir, G. (2009). Seyahat acentalarında muhasebe sistemi. Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
32. Rädiker, S. and Kuckartz,U. (2020). Focused Analysis of Qualitative Interviews with MAXQDA. MAXQDA Publications
33. Süklüm, N. (2017). Turizm eğitimi veren meslek yüksekokulları ders programlarının muhasebe dersleri açısından incelenmesi. İşletme Bilimi Dergisi, 5(1), 71-87. https://doi.org/10.22139/jobs.298605
34. Sürmen, Y. ve Daştan, A. (2007). Muhasebe bürolarında ‘Bilgisayarlı Muhasebe Paket Programı’ kullanımına yönelik doğu karadeniz bölgesi analizi. Muhasebe ve Denetime Bakış, (22), 1-26.
35. Şengel, S. (2018). Konaklama işletmeleri muhasebesi (Üçüncü Baskı). Detay Yayıncılık
36. Uyar, S. ve Yelgen, E. (2012). Konaklama işletmelerinin muhasebe eğitiminden beklentileri. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 14(2), 327-348.
37. Uzun, E. (2022). Muhasebe biliminde bilgi teknolojilerinin etkinliği avantaj ve dezavantajlar. Finans Ekonomi ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 7(4), 588-599. https://doi.org/10.29106/fesa.1098163
38. Yalın, Ş. ve Aktaş, R. (2023). Eğitimde kalite arayışları ve akreditasyon: Muhasebe eğitimi üzerine bir çalışma. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21(2), https://doi.org/157-182. 10.18026/cbayarsos.1169650
39. Yücel, S. ve Bağdat, A. (2023). Üniversitelerde muhasebe eğitiminde akademisyenlerin paket program tercihini etkileyen faktörlerin incelenmesi. Muhasebe ve Finans İncelemeleri Dergisi, 6(2), 169-187. https://doi.org/10.32951/mufider.1344078
40. Yücel, H. (2006). Turizm işletmelerinde kombine hizmet muhasebesi. Yüksek Lisans Tezi, Kırıkkale Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kırıkkale.
41. Yürekli, E. ve Şahiner, A. (2024). Muhasebe eğitiminde video oyun kullanımına yönelik öğrenci görüşleri ve öğrencilerin motivasyonu ile öğrenme çıktıları üzerine etkilerinin araştırılması. İnternet Uygulamaları ve Yönetimi Dergisi, 15(1), 39-52. https://doi.org/10.34231/iuyd.1364947