EVALUATION OF THE PROVISIONS REGARDING THE CHOICE OF APPLICABLE LAW IN FOREIGN LABOR CONTRACTS AFTER THE ANNULMENT DECISION OF THE CONSTITUTIONAL COURT

Yıl 2025, Cilt: 29 Sayı: 3, 1091 - 1148, 29.07.2025

Ali Uçar

https://doi.org/10.34246/ahbvuhfd.1676271

Cited By: 1

Öz

In Turkish labor law, the provisions regarding the choice of applicable law in labor contracts with a foreign element have long occupied the judiciary and the doctrine. With the recent annulment of Article 27/1 of the Law on Private International Law and Procedural Law by the Constitutional Court, the choice of law provisions will need to be re-evaluated in the context of the current legal situation. In this study, the annulment decision of the Constitutional Court and the grounds of the decision are analyzed, the relevant provisions in the Rome I Regulation and the views on the subject in German law are also included in a comparative manner, and evaluations are made within the scope of the provisions of the choice of law to be applied after the annulment and solutions are presented. At the same time, the control of general terms and conditions applicable to choice of law provisions has been evaluated in two separate periods: before and after the annulment decision of the Constitutional Court.

Anahtar Kelimeler

Labor contract , Choice of law , Constitutional Court , Closely related law , Control of general terms and conditions

Anayasa Mahkemesi’nin İptal Kararı Sonrasında Yurt Dışı İş Sözleşmelerinde Uygulanacak Hukuk Seçimine İlişkin Hükümlerin İş Hukuku Perspektifinden Değerlendirilmesi

Öz

Türk iş hukukunda yabancı unsurlu iş sözleşmelerinde uygulanacak hukuk seçimine ilişkin hükümler uzun süredir yargıyı ve öğretiyi oldukça meşgul etmektedir. Yakın dönemde Anayasa Mahkemesi’nin Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’un madde 27/1 hükmünü iptal etmesiyle birlikte, hukuk seçimi hükümlerinin güncel hukukî durum kapsamında yeniden değerlendirilmesi gerekecektir. Bu çalışmada, Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararı ve kararın gerekçeleri incelenmiş, Roma I Tüzüğü’ndeki ilgili hükümlere ve Alman hukukundaki konuya ilişkin görüşlere de karşılaştırmalı olarak yer vermek suretiyle iptal sonrası uygulanacak hukuk seçimi hükümleri kapsamında değerlendirmeler yapılmış ve çözüm önerileri sunulmuştur. Aynı zamanda hukuk seçimi hükümlerine uygulanacak genel işlem koşulları denetimi, Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararı öncesi ve sonrası şeklinde iki ayrı dönem olarak değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

İş sözleşmesi , Hukuk seçimi , Anayasa Mahkemesi , Sıkı ilişkili hukuk , Genel işlem koşulları denetimi

Kaynakça

• Ahrendt, Martina, “§ 7. Internationales Arbeitsrecht”, in Schaub Arbeitsrechts-Handbuch, 20. Auflage, C.H.Beck Verlag, 2023.
• Akdeniz, Ayşe Ledün, “Yurt Dışına Götürülen İşçilerin İş Sözleşmelerine Uygulanacak Hukuk Konusuna İnterdisipliner Bir Yaklaşım”, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2024, C. 73, S. 2, s. 925-977.
• Akyiğit, Ercan, “Türk İşverenlerin Yabancı Ülkelerdeki İşlerinde Türk İşçisi Çalıştırmalarının İş Hukuku ve MÖHUK Açısından Değerlendirilmesi”, Elli İkinci Çözüm Arama Konferansı, Yurt Dışı Hizmet Sözleşmelerinde Milletlerarası Özel Hukuk Uygulaması İş Hukuku Sorunları, İNTES Yayınları, Ankara 2017, s. 88-103.
• Alp, Mustafa, “İş İlişkisinin Kurulması, Hükümleri ve İşin Düzenlenmesi”, Yargıtay ve Bölge Adliye Mahkemeleri’nin İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Hukuku Kararlarının Değerlendirilmesi Semineri 2019-2020, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul 2022, s. 11-146.
• Altıntaş, Volkan, “Yabancılık Unsuru Taşıyan İş Sözleşmelerine Uygulanacak Hukukun Genel İşlem Koşulları Bağlamında Değerlendirilmesi”, Sicil İş Hukuku Dergisi, 2023, S. 50, s. 175-206.
• Antalya, Osman Gökhan/Topuz, Murat, Medeni Hukuk, Giriş, Temel Kavramlar, Başlangıç Hükümleri, 4. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2021.
• Atamer, Yeşim M., Sözleşme Özgürlüğünün Sınırlandırılması Sorunu Çerçevesinde Genel İşlem Şartlarının Denetlenmesi, 2. Bası, Beta Yayıncılık, İstanbul 2001.
• Aygül, Musa/Erdoğan, Canan, “Türkiye İş Kurumu Tarafından Hazırlanan Yurt Dışı Hizmet Akitlerindeki Hukuk Seçimine Dair Kayıtların Geçerliliği”, Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Prof. Dr. M. Fatih Uşan’a Dekanlıkta 10. Yıl Anısına Teşekkür Armağanı, Y. 7, S. 2022/2, s. 753-788.
• Baycık, Gaye, “Yurt Dışı Hizmet Akdine İlişkin İstinaf ve Yargıtay Kararları Arasındaki Farklılık”, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2023, C. 14, S. 2, s. 55-69.
• Baycık, Gaye, “Çalıştırılmak Üzere Yurt Dışına Götürülen Türk İşçilerin Açtıkları Davalarda Uygulanacak Hukuk”, Elli İkinci Çözüm Arama Konferansı, Yurt Dışı Hizmet Sözleşmelerinde Milletlerarası Özel Hukuk Uygulaması İş Hukuku Sorunları, İNTES Yayınları, Ankara 2017, s. 104-123.
• Benecke, Martina, “Eingriffsnormen und Revisibilität ausländischen Rechts–Bekanntes und Neues zum Internationalen Arbeitsrecht und Arbeitsprozessrecht in BAG 7.5.2020–2 AZR 692/19”, Recht der Arbeit, 2020, Heft 6, s. 366-370.
• Civan, Orhan Ersun, Genel İş Koşulları, Beta Yayıncılık, İstanbul 2015.
• Däubler, Wolfgang, “Kommentierung Rom I Verordnung und Einführungsgesetz zum Bürgerlichen Gesetzbuche”, in Nomos Kommentar-Arbeitsrecht, Herausgegeben von Wolfgang Däubler/Jens Peter Hjort/Michael Schubert/Martin Wolmerath, 5. Auflage, Nomos Verlagsgesellschaft, Baden-Baden 2022. Deinert, Olaf, “Neues Internationales Arbeitsvertragsrecht”, Recht der Arbeit, 2009, Heft 3, s. 144-154.
• Demir Gökyayla, Cemile/Soysal Tetikol, Çiğdem, “Milletlerarası Özel Hukukta İş Uyuşmazlıklarında Kamu Düzeni”, Çalıştırılmak Üzere Yurt Dışına Götürülen İşçilerin Bireysel İş Sözleşmelerinden Doğan Uyuşmazlıklar, Yetkin Yayınları, Ankara 2023, s. 209-232, (Editör: Doğan, Vahit).
• Doğan, Vahit, “5718 Sayılı Kanununa Göre İş Akdine Uygulanacak Hukukun Tespiti”, Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2007, C. XI, S. 1-2, s. 147-163.
• Doğan, Vahit, “Bireysel İş Sözleşmelerine Uygulanacak Hukukun Tesbiti”, Çalıştırılmak Üzere Yurt Dışına Götürülen İşçilerin Bireysel İş Sözleşmelerinden Doğan Uyuşmazlıklar, Yetkin Yayınları, Ankara 2023, s. 47-90, (Editör: Doğan, Vahit).
• Elçin, Doğa, “Bireysel İş Sözleşmelerinden Doğan Uyuşmazlıklarda Zamanaşımı”, Çalıştırılmak Üzere Yurt Dışına Götürülen İşçilerin Bireysel İş Sözleşmelerinden Doğan Uyuşmazlıklar, Yetkin Yayınları, Ankara 2023, s. 193-208, (Editör: Doğan, Vahit).
• Erten, Rıfat, “Yurt Dışında Çalışan Türk Vatandaşı İşçilerin Türkiye’de Açtıkları İşçi Alacaklarına Dair Davalarda Milletlerarası Yetki ve Uygulanacak Hukuk Meseleleri”, Prof. Dr. Rıza Ayhan’a Armağan, Cilt I, Yetkin Yayınları, Ankara 2022, s. 213-262.
• Erten, Rıfat, “İşkur Tarafından Hazırlanan Yurt Dışı Hizmet Akdinin Değerlendirilmesi”, Çalıştırılmak Üzere Yurt Dışına Götürülen İşçilerin Bireysel İş Sözleşmelerinden Doğan Uyuşmazlıklar, Yetkin Yayınları, Ankara 2023, s. 91-114, (Editör: Doğan, Vahit).
• Günther, Jens/Pfister, Sina, “Arbeitsverträge mit internationalen Bezügen–Teil 1: Rechtswahl und Gerichtsstandsvereinbarungen”, Arbeitsrecht Aktuell, 2014, Heft 9, s. 215-218.
• Gürsel, İlke, “Milletlerarası Özel Hukukta İş Sözleşmelerinden Kaynaklanan Uyuşmazlıklara Uygulanacak Hukuk–Yargıtay Karar İncelemesi”, Sicil İş Hukuku Dergisi, 2021, S. 46, s. 155-187.
• Kar, Bektaş, Sözlü Tebliğ, Elli İkinci Çözüm Arama Konferansı, Yurt Dışı Hizmet Sözleşmelerinde Milletlerarası Özel Hukuk Uygulaması İş Hukuku Sorunları, İNTES Yayınları, Ankara 2017, s. 42-46.
• Lakies, Thomas, Vertragsgestaltung und AGB im Arbeitsrecht, 2. Auflage, C. F. Müller Verlag, 2011.
• Mollamahmutoğlu, Hamdi/Astarlı, Muhittin/Baysal, Ulaş, İş Hukuku, Güncellenmiş 7. Baskı, Lykeion Yayınevi, Ankara 2022.
• Oetker, Hartmut, “§ 13 Arbeitskollisionsrecht”, in Münchener Handbuch zum Arbeitsrecht, Band 1: Individualarbeitsrecht I, 5. Auflage, C.H.Beck Verlag, 2021.
• Özel, Sibel, “Yurt Dışı Hizmet Akitlerinde Uygulanacak Hukuk”, Public and Private International Law Bulletin, 2023, C. 43, S. 1, s. 371-408.
• Preis, Ulrich, Grundfragen der Vertragsgestaltung im Arbeitsrecht, Luchterhand Verlag, 1993.
• Preis, Ulrich, Arbeitsrecht, Individual Arbeitsrecht Lehrbuch für Studium und Praxis, 3. Auflage, Dr. Otto Schmidt Verlag, Köln 2009.
• Schlachter, Monika, “VO (EG) 593/2008 Art. 9 Eingriffsnormen”, in Erfurter Kommentar zum Arbeitsrecht, 25. Auflage, C.H.Beck Verlag, München 2025.
• Schönbohm, Christiane, “VO (EG) 593/2008 Art. 3 Freie Rechtswahl”, in Beck’scher Online Kommentar, BeckOK Arbeitsrecht, Hrsg. Rolfs/Giesen/Meßling/Udsching, 71. Edition, C.H.Beck Verlag, München 2024.
• Senyen Kaplan, Emine Tuncay, “Yabancılık Unsuru Taşıyan İş Sözleşmelerine Uygulanacak Hukuk”, Elli İkinci Çözüm Arama Konferansı, Yurt Dışı Hizmet Sözleşmelerinde Milletlerarası Özel Hukuk Uygulaması İş Hukuku Sorunları, İNTES Yayınları, Ankara 2017, s. 68-87.
• Serbest, Fatih, “Yüksek Mahkeme Kararlarına Göre Yabancılık Unsuru İçeren Bireysel İş Sözleşmelerine Uygulanacak Hukuk”, Çukurova Üniversitesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, 2023, S. 4, s. 135-160.
• Süzek, Sarper/Başterzi, Süleyman, İş Hukuku, 24. Baskı, Beta Yayıncılık, İstanbul 2024.
• Tarman, Zeynep Derya, “Akdi Borç İlişkilerine Uygulanacak Hukuk Hakkındaki Roma I Tüzüğü”, Banka ve Ticaret Hukuku Dergisi, 2009, C. 25, S. 2, s. 299-332.
• Uçar, Ali, İş Hukukunda Şeklî Özgürlük-Maddi Sözleşme Adaleti Bağlamında Dürüstlük Kuralı, Lykeion Yayıncılık, Ankara 2024.
• Wurmnest, Wolfgang, “BGB § 307 Inhaltskontrolle”, in Münchener Kommentar zum BGB, 9. Auflage, C.H.Beck Verlag, München 2022.
• Yıldız, Gaye Burcu, “İş İlişkisinin Kurulması, Hükümleri ve İşin Düzenlenmesi”, Yargıtay ve Bölge Adliye Mahkemeleri’nin İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Hukuku Kararlarının Değerlendirilmesi 2021, Seminer: Ankara, İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Hukuku Derneği, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul 2022, s. 11-117.
• Yıldız Üstün, Esra, “Yargı Kararları Işığında Yabancı Unsurlu İş Sözleşmelerine Uygulanacak Hukuk”, Sakarya Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2025, C. 13, S. 1, s. 62-79.
• Yücel Bodur, Mehtap, “Yabancılık Unsuru Taşıyan İş ve Tüketici Sözleşmelerine Uygulanacak Hukuk”, Vergi Dünyası Dergisi, 2015, Y. 34, S. 403, s. 117-131.
• Yücel Bodur, Mehtap, İş ve Sosyal Güvenlik Hukukunda Birlikte İşverenlik, Beta Yayıncılık, İstanbul 2018.