Araştırma Makalesi

Uluslararası Uzay İstasyonu (ISS) Etrafında Uzay Hukukunun Yeniden Yapılandırılması

Cilt: 29 Sayı: 3 29 Temmuz 2025
PDF İndir
EN TR

Uluslararası Uzay İstasyonu (ISS) Etrafında Uzay Hukukunun Yeniden Yapılandırılması

Öz

Uluslararası Uzay İstasyonu (ISS), uzayın keşfi ve kullanımına yönelik girişimlerin en önemlilerindendir; uzay faaliyetleri yürütme kabiliyeti bulunan başlıca devletlerin uzun süreli ve kapsamlı işbirliği temelinde kaynak ve olanaklarını seferber edip nitelikli unsurlar ve hizmetler sağlamalarıyla kurulup etkinleştirilmiştir. ISS, eşsiz ve sürekli geliştirilen teknik, yapısal, operasyonel, işlevsel özellikleri yanında hukukî yönleriyle de öne çıkmaktadır. ISS’nin hukukî rejimi farklı nitelikte bir dizi düzenlemeyi içeren çok katmanlı bir yapıya sahiptir. Birbirleriyle sıkı bir şekilde bağlantılı olan düzenlemeler, tasarım, geliştirme, finansman, tescil, yetki, yönetim, işletim, kullanım hakları, cezaî yetkiler, fikrî mülkiyet, sorumluluk gibi hususlarda uygulanabilir kuralları tespit edip, gerekli güvenceleri sağlamaktadır. Bugüne değin neredeyse sorunsuz işlemekle birlikte bu sistemin de noksanlıkları ve tartışmalı noktaları vardır. Bu makalede ISS’nin sofistike hukukî rejimi ilgili kaynaklar, normlar, ilkeler etrafında, uygulamadaki meseleler dikkate alınarak, ayrıntılı bir şekilde incelenmektedir.

Anahtar Kelimeler

Uluslararası Uzay İstasyonu , Uzay hukuku , Yetki , Kullanım , Sorumluluk

Kaynakça

  1. Abbott, Frederick M., “Intellectual Property, International Protection”, MPEPIL, Oxford University Press, 2022.
  2. Acer, Yücel/Kaya, İbrahim, Uluslararası Hukuk Temel Ders Kitabı, 12. Baskı, Seçkin, Ankara 2021.
  3. Akkaya, Damla, “Uluslararası Anlaşmalarda Hukuken Bağlanma Kastının Tespiti: Kapsamlı Ortak Eylem Planı Özelinde Bir İnceleme”, AÜSBFD, 2020, C. 75, s. 1145-1170.
  4. Aksar, Yusuf, Teoride ve Uygulamada Uluslararası Hukuk 1, 7. Baskı, Seçkin, Ankara 2023.
  5. Ashe, Jesse B., “Space Station Alpha: International Shining Star or Legal Black Hole”, Temple International and Comparative Law Journal, 1995, Vol. 9, s. 333-363.
  6. Aust, Anthony, Modern Treaty Law and Practice, 2th Edition, Cambridge University Press, New York 2007.
  7. Bal, Ali, “Hava-Uzay Araçlarının (Aerospacecraft) Hukukî Rejimi”, DEÜHFD: Prof. Dr. M. Polat Soyer’e Armağan, 2013 (Basım: 2014), C. 15, s. 1465-1528. (2014).
  8. Bal, Ali, Uluslararası Hava Hukuku: Hava Sahasının Hukukî Rejimi, Seçkin, Ankara 2019, (2019).
  9. Balsano, A. M./Wheeler, J., “The IGA and ESA: Protecting Intellectual Property Rights in the Context of ISS Activities”, The International Space Station: Commercial Utilisation from a European Legal Perspective, Martinus Nijhoff Publishers, 2006, s. 63-86 (Editors: Dunk, F. G. von der/Brus, M. M. T. A.).
  10. Batır, Kerem/Şeker, Pervin, “Uzayın Barışçıl Amaçlarla Keşif ve Kullanımı İlkesi Bakımından Uyduların Kullanımı”, Public and Private International Law Bulletin, 2023, C. 43, s. 615-638.

Kaynak Göster

APA
Bal, A. (2025). Uluslararası Uzay İstasyonu (ISS) Etrafında Uzay Hukukunun Yeniden Yapılandırılması. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 29(3), 1241-1308. https://doi.org/10.34246/ahbvuhfd.1679660
AMA
1.Bal A. Uluslararası Uzay İstasyonu (ISS) Etrafında Uzay Hukukunun Yeniden Yapılandırılması. HBV-HFD. 2025;29(3):1241-1308. doi:10.34246/ahbvuhfd.1679660
Chicago
Bal, Ali. 2025. “Uluslararası Uzay İstasyonu (ISS) Etrafında Uzay Hukukunun Yeniden Yapılandırılması”. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 29 (3): 1241-1308. https://doi.org/10.34246/ahbvuhfd.1679660.
EndNote
Bal A (01 Temmuz 2025) Uluslararası Uzay İstasyonu (ISS) Etrafında Uzay Hukukunun Yeniden Yapılandırılması. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 29 3 1241–1308.
IEEE
[1]A. Bal, “Uluslararası Uzay İstasyonu (ISS) Etrafında Uzay Hukukunun Yeniden Yapılandırılması”, HBV-HFD, c. 29, sy 3, ss. 1241–1308, Tem. 2025, doi: 10.34246/ahbvuhfd.1679660.
ISNAD
Bal, Ali. “Uluslararası Uzay İstasyonu (ISS) Etrafında Uzay Hukukunun Yeniden Yapılandırılması”. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 29/3 (01 Temmuz 2025): 1241-1308. https://doi.org/10.34246/ahbvuhfd.1679660.
JAMA
1.Bal A. Uluslararası Uzay İstasyonu (ISS) Etrafında Uzay Hukukunun Yeniden Yapılandırılması. HBV-HFD. 2025;29:1241–1308.
MLA
Bal, Ali. “Uluslararası Uzay İstasyonu (ISS) Etrafında Uzay Hukukunun Yeniden Yapılandırılması”. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, c. 29, sy 3, Temmuz 2025, ss. 1241-08, doi:10.34246/ahbvuhfd.1679660.
Vancouver
1.Ali Bal. Uluslararası Uzay İstasyonu (ISS) Etrafında Uzay Hukukunun Yeniden Yapılandırılması. HBV-HFD. 01 Temmuz 2025;29(3):1241-308. doi:10.34246/ahbvuhfd.1679660