Karşılaştırmalı Hukukta Sıçramalı (Atlamalı) Temyiz: Türk Hukukunda Uygulanabilirliği
Öz
Hukukun üstünlüğü, modern hukuk sistemlerinde yargı kararlarının denetlenmesini ve düzeltilmesini gerektirir. Bu kapsamda, yüksek mahkemeler yalnızca nihai kararları denetmekle kalmaz, aynı zamanda içtihat oluşturarak hukukun gelişimine katkıda bulunur. Adaletin sağlanması ve hukukî belirsizliklerin giderilmesi açısından temyiz mekanizmaları kritik bir rol oynamaktadır. Sıçramalı temyiz (leapfrog appeal /sprungrevision) sistemi, istinaf gibi aşamaları atlayarak davaların doğrudan en üst yargı merciine taşınmasına imkân tanır. Verilecek nihai kararın kamu yararını ilgilendiren davalarda yargısal süreci hızlandıran ve kaynakları daha verimli kullanılmasını sağlayan bu sistem, farklı hukuk düzenlerinde değişik biçimlerde uygulanmaktadır. Bu makale, Almanya, Fransa ve Birleşik Krallık’taki temyiz sistemlerini sıçramalı temyiz bağlamında karşılaştırmaktadır. Ayrıca, Türkiye’deki temyiz sistemine yönelik çıkarımlar yapılmakta ve sıçramalı temyiz uygulamasının Türk hukukuna uyarlanabilirliği değerlendirilmektedir. Bu çalışma, farklı sistemlerin etkinliğini analiz ederek adil yargılanma, kesin hükme erişme ve yargısal verimlilik açısından en uygun modelin belirlenmesine katkı sunmayı hedeflemektedir.
Anahtar Kelimeler
sıçramalı temyiz, istinaf, temyiz, kanun yolu, medeni usul
Proje Numarası
--
Kaynakça
- Adickes, Franz, Grundlinien durchgreifender Justizreform: Betrachtungen und Vorschläge unter Verwertung englisch-schottischer Rechtsgedanken, De Gruyter, Berlin 1906.
- Akil, Cenk, İstinaf Kavramı, Yetkin Yayınları, Ankara 2010.
- Akkan, Mine, Medenî Usûl Hukukunda Avukatla Temsil Zorunluluğu, Yetkin Yayınları, Ankara 2010.
- Akkaya, Tolga, Medenî Usul Hukukunda İstinaf, Yetkin Yayınları, Anka-ra 2009.
- Alangoya, Yavuz, “Kanun Yolunun Anayasal Temeli ve HUMK m.427 Hükmü ile Kanun Yolu Kapatılmış Olan Kararlara Karşı Kanun Yoluna Müracaat İmkânı”, Prof. Dr. Baki Kuru Armağanı, Türkiye Barolar Birliği, 2004, s. 17-48.
- Alangoya, Yavuz/ Yıldırım, M. Kâmil/ Deren Yıldırım, Nevhis, Medeni Usûl Hukuku Esasları, Beta, İstanbul 2011.
- Arslan, Ramazan / Yılmaz, Ejder / Taşpınar Ayvaz, Sema / Hanağası, Emel, Medenî Usul Hukuku, Yetkin Yayınları, Ankara 2017.
- Atalı, Murat / Ermenek, İbrahim / Erdoğan, Ersin, Medenî Usul Hukuku, Yetkin Yayınları, Ankara 2024.
- Badinter, Robert, “Aux origines de la question prioritaire de constitution-nalité”, Revue française de droit constitutionnel, 2014, S. 100, s. 777-782.
- Bakırcı, Fahri, “Kod Yasa-Çerçeve Yasa Ayrımı Üzerine”, Ankara Ün-iversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2005, C. 54, S. 3, s. 223-240.