Le Droit Syndical des Fonctionnaires En Türkiye

Yıl 2026, Cilt: 30 Sayı: 1 , 149 - 189 , 27.01.2026

Şerife Yıldız Akgül

https://doi.org/10.34246/ahbvuhfd.1740549

https://izlik.org/JA33KW52GS

Öz

En Türkiye, comme dans d’autres pays, les fonctionnaires ont commencé à bénéficier de droits syndicaux plus tard que les employés du secteur privé. L’État a des obligations positives et négatives concernant les droits syndicaux, qui font partie des droits collectifs. La loi n° 4688 a été adoptée pour déterminer la portée et les limites des droits syndicaux. Le législateur a imposé des règles très restrictives sur les droits syndicaux des fonctionnaires, parfois contraire aux règles internationales sur les droits syndicaux. Outre la réglementation selon laquelle un nombre important de catégories de fonctionnaires ne bénéficieront pas des droits syndicaux, le droit de grève, qui est complémentaire aux droits syndicaux, n’a pas été accordé aux fonctionnaires. En effet, les règles de droit international autorisent aux Etats à porter des restrictions légitimes pour les membres des forces armées et de la police et les hauts fonctionnaires. Les dispositions restrictives de la loi conduisent à des décisions d'annulation et de violation rendues par la Cour constitutionnelle à l’occasion de requêtes individuelles. Dans cette étude on va analyser le sujet en s’appuyant sur les réglementations nationales et internationales, la jurisprudence et la position doctrinale concernant le droit syndical des fonctionnaires.

Anahtar Kelimeler

Droit syndical , droit de grève , droit à la négociation collective , fonctionnaire , continuité des services publics

Destekleyen Kurum

yok

Proje Numarası

yok

Türkiye'de Memurların Sendikal Hakları

https://izlik.org/JA33KW52GS

Öz

Diğer ülkelerde olduğu gibi Türkiye’de de kamu görevlileri sendikal haklardan özel sektör çalışanlarına göre daha geç yararlanmaya başlamıştır. Kolektif hakların bir parçası olan sendikal haklar konusunda devletin pozitif ve negatif yükümlülükleri bulunmaktadır. Türkiye’de sendikal hakların kapsam ve sınırlarını belirlemek amacıyla 4688 sayılı Kanun kabul edilmiştir. Kanun koyucu, kamu görevlilerinin sendikal hakları konusunda, zaman zaman sendikal haklara ilişkin uluslararası kurallara aykırı olacak şekilde, çok kısıtlayıcı kurallar koymuştur. Kamu görevlilerinin önemli bir bölümünün sendikal haklardan yararlanamayacağı yönünde düzenleme yapılmasının yanı sıra, sendikal hakların tamamlayıcısı olan grev hakkı da kamu görevlilerine tanınmamıştır. Uluslararası hukuk kuralları, devletlerin silahlı kuvvetler mensuplarına, polis mensuplarına ve üst düzey yetkililere meşru kısıtlamalar getirmesine olanak tanımaktadır. Kanunda yer alan kısıtlayıcı hükümler, Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararları ve bireysel başvurularda ise ihlal kararları vermesine yol açmaktadır. Bu çalışmada kamu görevlilerinin sendikal hakları, ilişkin ulusal ve uluslararası düzenlemeler, içtihatlar ve doktrindeki görüşler ışığında incelenecektir.

Anahtar Kelimeler

Sendika hakkı , Grev hakkı , Toplu sözleşme hakkı , Memur , Kamu hizmetlerinin sürekliliği

Proje Numarası

yok

Trade Union Rights of Civil Servants in Türkiye

https://izlik.org/JA33KW52GS

Öz

In Türkiye, as in other countries, civil servants began to benefit from trade union rights later than private sector employees. The state has both positive and negative obligations regarding trade union rights, which are part of collective rights. Law n° 4688 was accepted to determine the scope and limits of trade union rights. The legislator imposed highly restrictive rules on the trade union rights of civil servants, sometimes contrary to international regulations on trade union rights. In addition to the regulation stating that a significant number of civil servant categories will not benefit from trade union rights, the right to strike, which complements trade union rights, was not granted to civil servants. In fact, international law allows states to impose legitimate restrictions on members of the armed forces, the police, and high-ranking officials. The restrictive provisions of the law have led to annulment and violation decisions by the Constitutional Court in the context of individual applications. This study analyzes the subject based on national and international regulations, jurisprudence, and doctrinal positions regarding the trade union rights of civil servants.

Anahtar Kelimeler

Trade union rights , right to strike , right to collective bargaining , civil servant , continuity of public services

Proje Numarası

yok

Kaynakça

• Çağlayan, Ramazan, İdare Hukuku Dersleri, 6. Baskı, Adalet Yayınevi, Ankara 2018.
• Çekirdek, Meltem, “Türk İş Hukukunda Sendikal Güvenceler”, Selçuk Üniversitesi Adalet Meslek Yüksekokulu Dergisi, 2019, C. 2, S. 2, p. 33-64, (https://dergipark.org.tr/tr/download/issue-full-file/51770, Consulté le : 20.04.2025).
• Dikenli, Adnan, “Danıştay Kararlarında Örgütlenme ve Toplantı Özgürlüğü”, (https://www.anayasa.gov.tr/media/3619/dikenliorgutlenmevetoplanti.pdf, Consulté le: 16.04.2025)
• Duguit, Léon, Traité de Droit Constitutionnel, Théorie Générale de l’État (suite et fin), Tome troisième, 3ème édition, E. de Bocard 1927.
• Dupuis, Georges/Guédon, Marie-José/Chrétien, Patrice, Droit Administratif, 12e édition, Sirey, 2011.
• Ekmekçi Ömer, Toplu İş Hukuku, 5. Baskı, Onikilevha, 2023.
• Gaudemet, Yves, Droit Administratif, 23e édition, LGDJ, Paris 2020.
• Gözler, Kemal/Kaplan, Gürsel, İdare Hukuku Dersleri, 25. Baskı, Ekin, Bursa 2023.
• Gözübüyük, A. Şeref/Tan, Turgut, İdare Hukuku, Cilt I, Genel Esaslar, 4. Baskı, Turhan Kitabevi, Ankara 2006.
• Gülmez, Mesut, “Anayasa Değişikliği ve Memur Sendikacılığı”, Amme İdaresi Dergisi, 1995, C. 28, S. 4, p. 27-43, (https://ammeidaresi.hacibayram.edu.tr/ArticleRead?id=959a557f-5f6b-eb41-1fd9-54f3f34b21c3, Consulté le: 20.04.2025).
• Gülmez, Mesut, Dünyada Memurlar ve Sendikal Haklar, TODAİE, Ankara 1996.
• Gülmez, Mesut, “Aykırılıklarla Dolu Kamu Görevlileri Sendikaları Yasası”, Amme İdaresi Dergisi, 2001, C. 34, S. 3, p. 1-21, (https://ammeidaresi.hacibayram.edu.tr/ArticleRead?id=74bba227-28b6-185e-ec06-286af6bec36d, Consulté le: 20.04.2025).
• Gülmez, Mesut, Kamu Görevlileri Sendika ve Toplu Görüşme Hukuku, TODAİE, Ankara 2002.
• Günday, Mesut, İdare Hukuku,10. Baskı, İmaj Yayıncılık, Ankara 2013.
• Hamon, Francis, Droit des Fonctions Publics 2. Carrières, Droits et Obligations, LGDJ, Paris 2002.
• Kaboğlu, İbrahim Özden, Özgürlükler Hukuku, 6. Baskı, İmge Kitabevi, Ankara 2002.
• Karahanoğulları, Onur, Kamu Hizmeti (Kavram ve Hukuksal Rejim), Turhan Kitabevi, Ankara 2002.
• Lordoğlu, Kuvvet, “Kamu Sendikal Hareketi İçin Bir Özet”, Ekonomik Yaklaşım, 1996, C. 7, S. 20, p. 37-41.
• Merley, Nathalie, “Le Point de Vue de l’Administrativiste : La Jurisprudence Administrative Facteur de Fragilisation du Droit de Grève Dans les Services Publics”, Grève et Droit Public 70 Ans de Reconnaissance, Presses de l’Université Toulouse Capitole, LGDJ, p. 59-80, (sous la direction de Florence Crouzatier-Durand et Nicolas Kada), (https://books.openedition.org/putc/1064, consulté le 29.05.2025).
• Mıhçıoğlu, Cemal, Türkiye’de Kamu Personeli Sendikaları, Ankara Üniversitesi Basımevi, Ankara 1968.
• Narmanlıoğlu, Ünal, İş Hukuku II Toplu İş İlişkileri, 2. Baskı, Beta, İstanbul 2013.
• Özay, İl Han, Günışığında Yönetim, Alfa Yayınları, İstanbul 2002.
• Pierson, Christopher, Modern Devlet, Traduit par Dilek Hattatoğlu, Çiviyazıları, İstanbul 2000.
• Poissonnier, Ghislain, “La Fin de l’Interdiction Absolue des Syndicats au sein des Armées”, D., 2014, p. 2560, (www.dalloz.fr, Consulté le: 24.05.2025).
• Robin-Olivier, Sophie, “Conv. EDH, art. 11 : Liberté de Réunion et d’Association et Liberté Syndicale”, Répertoire de droit européen, mai 2018, (www.dalloz.fr, Consulté le: 20.04.2025)
• Sayın, Kemal Efe/Gümüş Canberk, “Anayasa Mahkemesi Kararlarında Kamu Görevlilerinin Grev Hakkı”, TAÜHFD, C. 5, S. 2, 2023, p. 567-622, (https://dergipark.org.tr/tr/pub/tauhfd/issue/82146/1411610, Consulté le: 20.04.2025).
• Şenatalar, Ferhat, Personel Yönetimi ve Beşeri İlişkiler, 2. Baskı, İstanbul Üniversitesi Kitabevi, İstanbul 1978.
• Serim, Bülent, Kamu Görevlilerinin Örgütlenmesinde Hukuksal Boyut, Öteki Yayınevi, Ankara 1995.
• Tuncay, Aziz Can/Savaş-Kutsal, Burcu/Bozkurt-Gümrükçüoğlu, Yeliz, Toplu İş Hukuku, 8. Baskı, Beta, İstanbul 2023.
• Tutum, Cahit, “Türkiye’de Memur Sendikaları ”, Amme İdaresi Dergisi, 1968, C. 1, S. 2, p. 29-46, (https://ammeidaresi.hacibayram.edu.tr/ArticleRead?id=c9f0f895-fb98-ab91-59f5-1fd0297e236d, Consulté le: 20.04.2025)
• Uçkan Hekimler, Banu, “Türkiye’de Kamu Görevlileri Sendikacılığı Paradoksu: Güçlü Sendikacılık mı, Bağımlı Sendikacılık mı?”, Sosyal Siyaset Konferansları Dergisi, 2023, S. 84, p. 43-57, (https://doi.org/10.26650/jspc.2023.84.1288455, Consulté le: 17.03.2025).
• Uçkan Hekimler, Banu, “Anayasa Mahkemesi’nin Sendikal Haklara İlişkin İptal Kararlarının Genel Bir Değerlendirmesi” Çalışma ve Toplum, 2015, C. 4, S. 47, p. 11-34, (https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/2576387, Consulté le: 10.04.2025).
• Ulusoy, Ali Dursun, Yeni Türk İdare Hukuku, 4. Baskı, Yetkin Yayınları, Ankara 2021.
• Yasin, Melikşah, “Kamu Hizmeti”, İdare Hukuku, 7. Baskı, Onikilevha, İstanbul 2018, p. 409-468, (Editör: Yıldırım, Turan).
• Yayla, Yıldızhan, İdare Hukuku, Beta, İstanbul 2009.
• Yılmaz, Halit, Türk İdare Hukukunda İdari İstikrar İlkesi, Onikilevha, İstanbul 2019.