Devredilebilir Taşıma Senetleri Hakkında UNCITRAL Konvansiyonu ve Konvansiyonun Navlun ile Karma Taşıma Sözleşmeleri Bağlamında Etkileri

The bill of lading holds a unique position among current transport documents as a negotiable instrument that is widely recognised as a document of title and enables the holder to transfer constructive possession by simply transferring the document. However, this may change in near future as a result of the work conducted within the UNCITRAL Working Group VI. Indeed, the UNCITRAL has been working on a draft international convention which envisions the creation of transferable transport documents which may be issued under all contracts of carriage, regardless of the mode of transport, and will constitute documents of title, thereby emulating the functions of bills of lading. The final version of the draft has recently been completed and submitted to the Commission and pending the Commission’ approval it is on track to be submitted to the General Assembly. In this respect, it is highly likely that the draft convention will be opened for signature towards the end of this year. However, upon examining the final draft of the convention, certain deficiencies and shortcomings in the text become apparent. In particular, doubts have been raised regarding the scope of application of the convention in the context of carriage of goods by sea, the methods for issuing transport documents, and the appropriateness of the dual-track approach, which relies on the application of the existing transport law regimes, regarding the multimodal transport contracts. These concerns appear to be confirmed by the comments submitted by various governments and international organizations regarding the convention. Therefore, it is argued here that the convention text requires further work and ought to be returned to the working group; otherwise, it is likely to cause significant disruption on international trade in its current form.

Yükü temsil ederek yükün taşıma esnasında üzerinde tasarrufta bulunmak imkanı sağlayan ve kolaylıkla devir kabiliyetini haiz olan bir kıymetli evrak olarak konişmentonun mevcut taşıma belgeleri arasında eşsiz bir konumu bulunmaktadır. Fakat UNCITRAL VI. Çalışma Grubu bünyesinde sürdürülen ve büyük ölçüde tamamlanan çalışmalar neticesinde bu durum yakın gelecekte değişebilir. Nitekim, UNCITRAL tarafından hazırlanan milletlerarası antlaşma taslağı ile taşımanın hangi taşıma yolu ile gerçekleştirildiğinden bağımsız olarak tüm taşıma sözleşmeleri uyarınca düzenlenebilecek ve yükü temsil ederek hamiline tasarruf imkanı sağlayan devredilebilir nitelikte taşıma senetleri ihdas edilmesi öngörülmektedir. Taslağın nihai metni kısa süre önce tamamlanarak Komisyona sunulmuş, komisyon görüşmeleri ve onayını müteakiben taslağın Genel Kurula gönderilmesi beklenmektedir. Bu bakımdan Taslak Konvansiyon’un içinde bulunduğumuz yıl sonuna doğru imzaya açılması kuvvetle muhtemel görülmektedir. Fakat, konvansiyonun son taslağı incelendiğinde metinde bazı aksaklık ve eksikliklerin bulunduğu, göze çarpmaktadır. Özellikle, konvansiyonun navlun sözleşmeleri bağlamında uygulama alanı, taşıma senedinin düzenlenme usulü ve karma taşıma sözleşmeleri açısından çift kulvar yaklaşımının isabeti bağlamında bazı tereddütler mevcut olduğu işaret edilebilir. Bu durum, konvansiyon hakkında çeşitli hükümet ve uluslararası kuruluşlar tarafından bildirilen görüşler ile de sabit görünmektedir. Dolayısıyla, konvansiyonun, uluslararası ticarette muhtemel etkileri de göz önünde bulundurulduğunda, hazırlık çalışmalarının bir süre daha sürdürülerek konvansiyon metnindeki aksaklıkların giderilmesinde isabet olduğu değerlendirilmektedir.