Ceza Muhakemesi Hukukunda Gerçeklik ve İlişkili Kavramlar: Doğruluk Teorileri Işığında Kuramsal Bir İnceleme
Öz
Bu çalışma, ceza yargılaması hukukunda gerçeğin ne anlama geldiğini felsefi gerçeklik ve doğruluk teorileri ışığında irdelemektedir. “Gerçek”, “maddi gerçek”, “doğru”, “olgu” ve “olay” kavramlarının hukukta ve felsefede farklı kullanımlarını ele alarak kavramsal bir çerçeve sunar. Ceza yargılamasında aranan maddi gerçeklik ve hukuksal gerçeklik arasındaki ayrımlar incelenmiş; yargısal kararların bu iki gerçeklik türünün kesişiminden nasıl doğduğu açıklanmıştır. Çalışma, uygunluk, tutarlılık, pragmatik ve deflasyonist doğruluk teorileri gibi temel felsefi yaklaşımları ele alarak, bunların delillerin değerlendirilmesi ve yargı kararlarının gerekçelendirilmesindeki işlevlerini tartışır. Ayrıca, semantik doğruluk kuramının hukuki dildeki yansımaları ve doğrulamacılık ilkesinin ceza yargılamasındaki kanıt standardı üzerindeki etkisi değerlendirilir. Hukukta nesnellik ve öznellik tartışmaları ile yargısal gerçekliğin inşa süreci, normatif ve olgusal unsurların birbirleriyle bağlantısı bağlamında analiz edilir. Sonuç olarak, ceza yargılamasının mutlak gerçek yerine nispi maddi gerçekliğe ulaşmayı hedeflediği; bu süreçte etik, usul kuralları ve epistemik erdemlerin adaletin tesisinde belirleyici olduğu vurgulanmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Gerçeklik, Maddi Gerçeklik, Şekli Gerçeklik, Yargısal Gerçeklik, Doğruluk Teorileri
Kaynakça
- Allen, Ronald J. / Pardo, Michael S., "The Myth of the Law-Fact Distinction," Northwestern University Law Review, 2002, V. 97, N. 4, s. 1769-1808.
- Arıkan, Enin, “Robert Alexy’nin Doğruluk Argümanının Değerlendirilmesi”, Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2020, C. 28, S. 3, s. 1304-1341.
- Aytış, Aykut, “Tarski’nin Semantik Doğruluk Tanımı”, Beytulhikme Internationan Journal of Philosophy, 2021, V. 3, s. 1377-1407.
- Baç, Murat, Epistemoloji, Anadolu Üniversitesi Yayını No:2229, Eskişehir 2011, (Ed. Demet Taşdelen).
- Balo, Yusuf Solmaz/Çetintürk, Ekrem, “Amerika Birleşik Devletleri Ceza Hukuku Uygulamasında Savcı-Sanık Pazarlığı ve Türkiye’de Uygulanabilirliği”, AHBVÜHFD, 2013, C. 17, S. 2, s. 1243-1292.
- Bayles, Micheal D., “Hukuk Felsefesi Neye Dairdir? Hukuk Kuramları, Tanımları Kavramları Ya Da Kavrayışları Mı?”, İÜHFM, 2015, C. LXXIII, S. 2, s. 393-408, (Çev. Uğur Dinç).
- Beall, JC / Middleton, Ben, Truth The Basics, Routledge, 1st Edition, New York & London 2024.
- Bogucki, Olgierd, “Truth in Judicial Fact-Finding and Legal Interpretation”, International Journal for the Semiotics of Law - Revue Internationale de Sémiotique Juridique, 2023, V. 36, N. 2, s. 649–666.
- Bradley, Armour-Garb/ Woodbridge, James/Stoljar Daniel, "Deflationism About Truth." Stanford Encyclopedia of Philosophy, First published 1997; substantive revision 2021. https://plato.stanford.edu/entries/truth-deflationary/ Erişim Tarihi: 22.05.2025, (Ed. Edward N. Zalta).
- Canpolat, Can, “Ceza Muhakemesi Hukukunun Amacı, Objektif Gerçekliğin Keşfi Mi? Yargısal (Kazai) Bir Gerçeklik İnşa Etmek Mi?”, ERÜHFD, 2020, C. XV, S. 2, s. 451-499.