Recidivism in Turkish and French Criminal Law

Yıl 2026, Cilt: 30 Sayı: 1, 227 - 290, 27.01.2026

Veysel Candan Canoğlu

https://doi.org/10.34246/ahbvuhfd.1780358

https://izlik.org/JA52AT49EC

Öz

Based on factors such as the difficulty of rehabilitating repeat offenders and the necessity of protecting society, recidivism provisions may be applied to these persons provided that other legal conditions are met. In this regard, in addition to the commission of two separate crimes by the same person, certain criteria are also required, such as the subsequent crime being committed within a specific period and both the subsequent and previous crimes being of specific types. This article examines recidivism from the perspectives of Turkish and French criminal law. There are certain similarities and differences between the two codes with regard to recidivism, specifically concerning its conditions, consequences, and the special regulations envisaged for recidivists. In this context, first, a general explanation of recidivism is provided. Subsequently, the basic regulations regarding recidivism in French and Turkish criminal law are examined respectively.

Anahtar Kelimeler

Execution , Security Measure , Recidivism , Recidivist , Conditional Release

Türk Ceza Hukuku ve Fransız Ceza Hukukunda Tekerrür

https://izlik.org/JA52AT49EC

Öz

Birden fazla suç işleyen kişilerin ıslah olmalarındaki zorluk ve toplumun korunması gibi birtakım nedenlerden ötürü bu kişiler hakkında diğer koşulların da varlığı hâlinde tekerrür hükümleri uygulanmaktadır. Bunun için aynı kişi tarafından işlenen iki ayrı suçun yanı sıra, sonraki suçun belirli bir süre içerisinde işlenmesi ve sonraki suç ile önceki suçun belirli suçlardan olması gibi birtakım sınırlandırmalar da aranabilmektedir. Makalemizde tekerrür kurumunu, Türk Ceza Kanunu ve Fransız Ceza Kanunu’ndaki düzenlemeler açısından incelemekteyiz. İki Kanun’da tekerrürün koşulları ve sonuçları ile mükerrirler açısından öngörülen özel düzenlemeler bakımından birtakım benzerlik ve farklılıklar söz konusudur. Bu kapsamda ilk olarak tekerrüre dair ortak açıklamalara yer verdikten sonra, sırasıyla Fransız ceza hukuku ile Türk ceza hukukunda tekerrüre dair temel düzenlemeleri ele almaktayız.

Anahtar Kelimeler

İnfaz , Güvenlik tedbiri , Tekerrür , Mükerrir , Koşullu salıverilme

Kaynakça

• Akbulut, Berrin, Ceza Hukuku Genel Hükümler, 8. Baskı, Adalet Yayınevi, Ankara 2021.
• Akın, Abdulkadir, İnfaz Hukuku, 3. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2016.
• Alan, Esra, Ceza Hukukunda Yeni Boyutuyla Tekerrür, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2023.
• Altunç, Mehmet Sinan, Ceza Hukukunda Tekerrür, Yayımlanmamış Doktora Tezi, İstanbul 2010.
• Ardalı, Çetin, “Tekerrürde Cezanın Çekilmiş Olması Şart Değil Mi?”, Adalet Dergisi, 1944, S. 12, s. 1009-1013.
• Arslan, Çetin/Kayançiçek, Murat, Suçta Tekerrür, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2019.
• Artuk, M. Emin/Gökcen, Ahmet/Alşahin, M. Emin/Çakır, Kerim, Ceza Hukuku Genel Hükümler, 18. Baskı, Adalet Yayınevi, Ankara 2024.
• Bayramoğlu, Reşad, “Tekerrürde Cezanın Çekilmiş Olması Şart Mıdır, Değil Midir?”, Adalet Dergisi, 1944, S. 12, s. 1002-1008.
• Borricand, Jacques/Simon, Anne-Marie, Droit Pénal Procédure Pénale, 9e Édition, Éditions Dalloz, Paris 2016.
• Bouloc, Bernard, Droit Pénal Général, 28e Édition, Éditions Dalloz, Paris 2023.
• Bouloc, Bernard/Matsopoulou, Haritini, Droit Pénal Général et Procédure Pénale, 24e Édition, Éditions Dalloz, Paris 2024.
• Bozdağ, Ahmet, Türk Ceza Hukukunda ve Vergi Ceza Hukukunda Tekerrür, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2009.
• Canin, Patrick, Droit Pénal Général, 12e Édition, Hachette Supérieur, Paris 2021.
• Capogne, M. N., Le Droit Pénal Général, 2e Édition, Éditions L’Hermes, Lyon 1993.
• Centel, Nur/Zafer, Hamide/Çakmut, Özlem, Türk Ceza Hukukuna Giriş, 11. Bası, Beta Yayıncılık, İstanbul 2020.
• Cin, Mehmet Onursal, “Türk Ceza Hukukunda Tekerrürün Sonuçları”, Adalet Dergisi, 2024, S. 73, s. 271-289.
• Darsonville, Audrey, Droit Pénal Général, Éditions Dalloz, Paris 2024.
• De Lamy, Bertrand/Gogorza, Amane, Droit Pénal Procédure Pénale en 10 Thèmes, Éditions Dalloz, Paris 2024.
• Demirbaş, Timur, Ceza Hukuku Genel Hükümler, 19. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2024.
• Demirbaş, Timur, İnfaz Hukuku, 9. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2024.
• Desportes, Frédéric/Le Gunehec, Francis, Le Nouveau Droit Pénal Tome 1: Droit Pénal Général, 7e Édition, Éditions Economica, Paris 2000.
• Dictionnaire Français (www.larousse.fr, Erişim Tarihi: 27.09.2024).
• Dilmi, Jérémie/Hy, Matthieu, le Droit Pénal et la Procédure Pénale, Éditions Dalloz, Paris 2024.
• Diril, Ziya, “Tekerrür Hükümlerinin Tatbiki İçin Tekerrüre Esas Tutulan Cezanın Çektirilmiş Olması Şart Mıdır?”, Adliye Dergisi, 1945, S. 3, s. 229-231.
• Dönmezer, Sulhi/Erman, Sahir, Nazarî ve Tatbikî Ceza Hukuku Cilt III, 14. Bası, Der Yayınları, İstanbul 2020.
• Dülger, Murat Volkan, Ceza Hukuku Genel Hükümler, 2. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2023.
• Erem, Faruk, “Tekerrür Hakkındaki Kanun Hükümlerinin-Tetkiki”, AÜHFD, 1944 C. 2, S. 1, s. 191-222.
• Erem, Faruk, “Tekerrürde Cezanın Çekilmiş Olması Şart Değildir II”, Adalet Dergisi, 1945, S. 5, s. 453-466.
• Erem, Faruk, “Tekerrürde Cezanın Çekilmiş Olması Şart Değildir”, Adalet Dergisi, 1944, S. 10, s. 815-819.
• Fındıkgil, Yavuz, “Tekerrürde Cezanın Çekilmiş veya Düşmüş Olması Şart Mıdır?”, Adliye Dergisi, 1945, S. 3, s. 222-228.
• Frinchaboy, Jenny, Le Droit Pénal en Cartes Mentales, Éditions Ellipses, Paris 2021.
• Garçon, E., Le Droit Penal Origines - Évolution - État Actuel, Librairie Payot et Cie, Paris 1922.
• Géninet, Béatrice, L'indispensable du Droit Pénal, 2e Édition, Librairie Studyrama, Levallois-Perret, 2004.
• Güncel Türkçe Sözlük (www.sozluk.gov.tr, Erişim Tarihi: 27.09.2024).
• Hafızoğulları, Zeki/Özen, Muharrem, Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler, 12. Baskı, US-A Yayıncılık, Ankara 2019.
• Haker, Hakkı, “Cürümde Tekerrür”, Adliye Ceridesi, 1938, S. 10, s. 1586-1600.
• Hakeri, Hakan, Ceza Hukuku Genel Hükümler, 28. Baskı, Adalet Yayınevi, Ankara 2023.
• Hilger, Geoffroy, Droit Pénal Général 26 Exercises D’application, Éditions Ellipses, Paris 2017.
• İçel, Kayıhan, Ceza Hukuku Genel Hükümler, 7. Baskı, Beta Yayıncılık, İstanbul 2023.
• Jacopin, Sylvain, Droit Pénal Général, Éditions Ellipses, Paris 2021.
• Jeandidier, Wifrid, Droit Pénal Général, 2e Édition, Éditions Montchrestien, Paris 1991.
• Kan, Celal Hakan, “Türk Hukukunda Mükerrirlere Özgü İnfaz Rejimi”, DÜHFD, 2021, C. 26, S. 45, s. 305-338.
• Karakehya, Hakan, Ceza Hukuku Genel Hükümler, Adalet Yayınevi, Ankara 2022.
• Kensey, Annie/Lévy, René/Benaouda, Abdelmalik, “Le Développement de la Surveillance Électronique en France et Ses Effets Sur la Récidive”, Criminologie, 2010, V. 43, N. 2, s. 153-178.
• Koca, Mahmut/Üzülmez, İlhan, Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler, 17. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2024.
• Koç, Coşkun, Suçta Tekerrür, 2. Baskı, Legal, İstanbul 2023.
• Kolb, Patrick/Leturmy, Laurence, Cours de Droit Pénal Général, 5e Édition, Gualino-Lextenso Éditions, Paris 2019.
• Kunter, Nurullah, “Tekerrürde Cezanın Çekilmiş Olması Şart Değildir”, Adalet Dergisi, 1945, S. 1, s. 1-17.
• Larguier, Jean, Le Droit Pénal, 16e Édition, Presses Universitaires de France, Paris 2005.
• Larguier, Jean/Conte, Philippe/Peltier, Virginie, Droit Pénal Général, 24e Édition, Éditions Dalloz, Paris 2022.
• Lobé Lobas, Madeleine, Le Droit Pénal en Schémas, 5e Édition, Éditions Ellipses, Paris 2022.
• Mahmutoğlu, Fatih Selami/Karadeniz, Serra, Türk Ceza Kanunu Genel Hükümler Şerhi, 2. Baskı, Beta Yayıncılık, İstanbul 2021.
• Marchal, A./Jaspar, J. P., Droit Criminel Traité Théorique et Pratique: Les Infractions du Code Penal Tome I, 3e Édition, Éditions Larcier, Bruxelles 1975.
• Michiels, Olivier/Jacques, Elodie, Principes de Droit Penal, 3e Édition, Liège 2014.
• Özbek, Veli Özer, İnfaz Hukuku, 20. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2025.
• Özbek, Veli Özer/Doğan, Koray/Meraklı, Serkan/Bacaksız, Pınar/Başbüyük, İsa, Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler, 15. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2024.
• Özbey, Özcan, “Suçta Tekerrür ve Mükerrirlere Özgü Güvenlik Tedbirleri”, TBB Dergisi, 2010, S. 88, s. 55-105.
• Özen, Mustafa, Ceza Hukuku Dersleri, 9. Baskı, Adalet Yayınevi, Ankara 2024.
• Özgenç, İzzet, Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler, 20. Bası, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2024.
• Öztürk, Bahri/Erdem, Mustafa Ruhan, Uygulamalı Ceza Hukuku ve Güvenlik Tedbirleri Hukuku, 24. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2024.
• Pin, Xavier, Droit Pénal Général, 16e Édition, Éditions Dalloz, Paris 2025.
• Pradel, Jean, Droit Pénal Comparé, 4e Édition, Éditions Dalloz, Paris 2016.
• Pradel, Jean, Manuel de Droit Pénal Général, 16e Édition, Éditions Cujas, Paris 2006.
• Raschel, Evan, Droit Pénal, Éditions Ellipses, Paris 2022.
• Rassat, Michèle-Laure, Le Droit Pénal, 2. Baskı, Éditions Dalloz, Paris 2025.
• Renout, Harald/Fourmet, François, Droit Pénal Général, 18e Édition, Éditions Larcier, Bruxelles 2013.
• Sanchez, Jean-Lucien, “De Colons À Bagnards: La Relégation des Récidivistes en Guyane Française”, Cahiers d’études Pénitentiaires et Criminologiques, 2013, N. 39, 1-6.
• Schuind, Gaston, Traité Pratique de Droit Criminel, 4e Édition, Éditions Bruylant, Bruxelles 1993.
• Simav, Şefik, “Türk Ceza Kanununda Tekerrür”, Adalet Dergisi, 1945, S. 12, s. 1309-1321.
• Sordino, Marie-Christine, Droit Pénal Général, 6e Édition, Éditions Ellipses, Paris 2016.
• Soyaslan, Doğan, Ceza Hukuku Genel Hükümler, 10. Baskı, Yetkin Yayınları, Ankara 2022.
• Şahin, Cumhur/Özgenç, İzzet, İnfaz Hukuku, 7. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2024.
• Şen, Ersan/Başer Berkün, Beyza, Koşullu Salıverilme – Denetimli Serbestlik ve Ceza İnfaz Sorunları, 5. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2022.
• Şen, Ersan/Yıldız, Ali Kemal/Duymaz, Erkan/Aksüt, Ertekin/Maviş, Mert/Başer Berkün, Beyza/Şahin, Buğra/Ervan, Mehmet Vedat/Erdem, Erkam, Ceza Avukatının Başvuru Kitabı Ceza Muhakemesi – Bireysel Başvuru – İnfaz Hukuku, 5. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2023.
• Tan, Hadi, “Tekerrür Hükümlerinin Tatbiki İçin Cezanın Çekilmiş Olması Şarttır”, Adalet Dergisi, 1945, S. 4, s. 336-345.
• Tan, Mehmet, Karşılaştırmalı - Gerekçeli - Açıklamalı - İçtihatlı - Özetli Türk Ceza Kanunu Genel Hükümler, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2011.
• Taşdemir, Kubilay, “Suçta Tekerrür ve Esasları”, TBB Dergisi, 1990, S. 3, s. 351-360.
• Toroslu, Nevzat/Toroslu, Haluk, Ceza Hukuku Genel Kısım, 26. Baskı, Savaş Yayınevi, Ankara 2021.
• Tremblay, Pierre/Leclerc, Chloé/Boudreau, Sylvie, “Les Risques Assumables: Récidive et Libération Conditionnelle”, Criminologie, 2009, V. 41, N. 2, s. 195-221.
• Üzülmez, İlhan, “Suçta Tekerrür”, AÜEHFD, 2000, C. 4, S. 1-2, s. 297-319.
• Üzülmez, İlhan, “Türk Hukukunda Tekerrür”, SÜHFD, 2002, C. 10, S. 1-2, s. 165-186.
• Vicentini, Jean-Philippe/Clément, Gérard/Dubost, Frédérique/Clément, Béatrice, Fiches de Droit Pénal Général, 5e Édition, Éditions Ellipses, Paris 2015.
• Yavuz, Hakan A., “5607 Sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanununda Düzenlenen Suçlarda Zararın Giderimi Koşuluna Bağlı Tutulan Etkin Pişmanlık Haline İlişkin Düzenleme ve Uygulamaya Yönelik Eleştirel Bir Değerlendirme”, Adalet Dergisi, 2024, S. 73, s. 109-119.
• Yücel, Mustafa T., “İkinci Defa Suç İşleyenler”, Adalet Dergisi, 1967, S. 12, s. 966-969.
• Zafer, Hamide, Ceza Hukuku Genel Hükümler TCK m. 1-75, 8. Bası, Beta Yayıncılık, İstanbul 2021.