Anayasa Mahkemesi'nin İptal Kararlarının Ardından Kamulaştırma Sürecini Yeniden Düşünmek

Anayasa Mahkemesi 25.12.2024 tarihli kararı ile Kamulaştırma Kanunu’nun 10. maddesinin 14. fıkrasının iptaline karar verdi. Bu karardan bir süre sonra Yüksek Mahkeme, 10.07.2025 tarihli kararı ile Kamulaştırma Kanunu’nun 10. maddesinin 3. fıkrasının f bendinde yer alan “ve yürütmenin durdurulması kararı aldıklarını” ibaresini iptal etti. Yüksek Mahkeme ilk kararındaki Anayasa’ya aykırılık gerekçelendirmesine ikinci kararında da yer verdi ve birbiri ile bağlantılı bu iki kararla devletin mülkiyet hakkına yönelik ihlal iddialarının dile getirilmesinde gerekli ve yeterli mekanizmaları kurma yükümlülüğüne uygun davranmadığına işaret ederek, söz konusu hükümlerin Anayasa’nın 35 ve 40. maddelerine aykırı olduğuna karar verdi. Her iki iptal kararı da Resmi Gazete’de yayımlandıkları gün yürürlüğe girdi. İptal kararları, mülkiyetin el değiştirmesine yol açan tescil hükmünün hukuki dayanağı olan idari işlemin hukuka aykırılığı sorunu henüz çözüme kavuşmadan maliki hakkından eden yasal düzenlemeleri hukuk âleminden sildi. Bununla birlikte mevcut durum, kamu yararı ile bireyin mülkiyet hakkı arasındaki denge sorununu tekrar akıllara getirdi ve kamulaştırma sürecine bir bütün olarak yeniden bakma ihtiyacı doğdu. Bu çalışmada söz konusu ihtiyaca binaen, sürecin iptal gerekçelerine uygun ve fakat hantallıktan uzak biçimde ve idare hukuku terminolojisine uygun doğru kavramlarla yeniden ifadesini sağlayacak yasal düzenlemelere yönelik önerilerde bulunulacaktır.

The Constitutional Court ruled on December 25, 2024, to repeal Paragraph 14 of Article 10 of the Expropriation Law. Following the aforementioned judgment, the Constitutional Court, in its judgment dated July 10, 2025, repealed the phrase “and decided to suspend the execution” in subparagraph (f) of paragraph 3 of Article 10 of the Expropriation Law. The Constitutional Court included the reasoning for the unconstitutionality in its first judgment in its second judgment as well, and, with these two interconnected judgments, pointed out that the state did not act in accordance with its obligation to establish the necessary and sufficient mechanisms for raising allegations of violations of property rights, indicating that the provisions in question were contrary to Articles 35 and 40 of the Constitution. Both annulment judgments entered into force on the day they were published in the Official Gazette. The annulment judgments removed from the legal sphere the legal regulations that deprived the owner of his right before the issue of the unlawfulness of the administrative act, which was the legal basis for the registration provision leading to the transfer of ownership, had been resolved. However, the current situation has brought the issue of balancing public interest and individual property rights back to mind and created a need to reexamine the expropriation process as a whole. Based on this need, this study will propose legal regulations to redefine the process in a manner consistent with the grounds for annulment, free from cumbersome procedures, and using the correct concepts in accordance with administrative law terminology.