1982 Anayasası’nda Demokratik Devlet İlkesi: Kavramsal ve Yapısal Bir Analiz Denemesi
Öz
1982 Anayasası’nın iki nci maddesinde devletin temel nitelikleri arasında demokratik devlet niteliği de yer alır. Demokrasi, devletin temel nitelikleri arasında sayılmakla birlikte, anayasanın demokrasi kavramını kullanmamsı ile devlet kurumlarının yapısını düzenleyişi ele alındığında, 1982 Anayasası’nın hem kavramsal açıdan hem de yapısal açıdan demokrasiyle ilişkisinin problemli olduğu görülür. Anayasa metninde, devletin temel amaç ve görevleri arasında Türk Milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak sayılmaktadır ki bu, demokrasinin kavramsal olarak benimsendiğinin bir ifadesidir. Ancak demokrasinin somut kurallarına uygunluk söz konusu olduğunda, anayasada bariz çelişkiler karşımıza çıkmaktadır. Demokrasinin somut tezahürleri üzerine ciddi çalışmalar yapan Robert Dahl ve Arendt Lijphart’ın da tespit ettiği somut kriterler açısından anayasa oldukça ciddi problemler yaşamaktadır. Anayasa soyut demokrasi anlayışını benimsemekte ama somut demokrasi kriterlerine yeterince uygunluk taşıyamamaktadır. Örneğin, atanmışlardan oluşan bir kısım anayasal kurumlar, sadece “idarî” değil “siyasî” bir fonksiyon içeren görevleri üstlenen devlet kurumlarının bir parçası olarak ülkenin genel siyasetini belirlemede önemli bir konumda yer almakla birlikte, demokrasinin en önemli ilkelerinden biri olan “siyasî sorumluluk” taşımamaktadırlar.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Akşin, Sina (1990), “Siyasal Tarih”, Editör: Sina Akşin, Türkiye Tarihi 3, Cem Yayınevi, İstanbul.
- Arslan, Zühtü (2005), Anayasa Teorisi, Seçkin Yayınları, Ankara.
- Arslan, Zühtü (2007), İronik Demokrasi–2, 17 Haziran 2007 tarihli Zaman Gazetesi
- Atar, Yavuz (2007), Türk Anayasa Hukuku, 4. Baskı, Mimoza Yayınları, Kon- ya.
- Badie, Bertrand (2000), The Imported State, The Westernization of the Politi- cal Order, Stanford University Press, Stanford.
- Beetham, David (2006), Demokrasi ve İnsan Hakları, Çev. Bilal Canatan, Li- berte Yayınları, Ankara.
- Bellamy, Richard (2005), “The Advent of Masses and the Making of the Mo- dern Theory of Democracy”, Editors: Terence Ball and Richard Bellamy, The Cambridge History of Twentieth Century Political Thought, Cambridge University Press, Cambridge, s.70-103.
- Benn, Stanley I. (2006), “Democracy”, Encyclopedia of Philosophy, Editor: Donald M. Borchert, Volume 2, 2nd Edition, Thomson Gale Corporation, New York.
- Cizre, Ümit (1999), Muktedirlerin Siyaseti, 1. Baskı, İletişim Yayınları, İs- tanbul.
- Cook, Steve (2008), Yönetmeden Hükmeden Ordular, Türkiye, Mısır, Ceza- yir, Çev. Bahar Şahin, Hayykitap, İstanbul.