SOSYAL MEDYADA KULLANILAN CAPS’LERİN TELİF HUKUKU BOYUTU VE YASAL DÜZENLEMELERİN YETERLİLİĞİ

Resim, fotoğraf, film kesiti veya karikatür çizimlerinin esprili bir yazıyla tamamlanmış hali olarak tanımlayabileceğimiz caps’ler hem iletişimin hem de mizahın yeni bir türü olarak dijital kültürdeki yerini çoktan almıştır ve kullanımı özellikle de sosyal medyada yaygınlaşmaktadır. Pek çok yeni olgu gibi caps’ler de bir takım hukuki sorunları beraberinde getirmektedir. Bu makalede, tek başına değerlendirildiğinde Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) kapsamında korunan ve başkalarınca izinsiz kullanılması yasaklanan görsellerin, caps görünümünü aldığında telif hukukundaki yerinin ne olacağı tartışılacaktır. Bazı sanat tarihçilerinin sanatın yeni bir formu olarak değerlendirdikleri caps’lerin FSEK kapsamında başlı başına bir “eser” olarak görülüp görülemeyeceği ve caps’e konu olan görsellerin izin almaksızın kullanımının hangi hallerde mümkün olabileceği, çalışmada cevap aranacak sorulardır. Bu bağlamda özellikle, caps’lerin “parodi” ya da “alıntı” niteliğine sahip olup olmadığı tartışılacak ve yeri geldikçe de FSEK’in, başta internet ortamında olmak üzere dünya genelinde hızla değişmekte olan kültür anlayışına cevap vermekte ne kadar yeterli olduğuna değinilecektir.

Internet memes which we may define as pictures, photographs, film sections or caricature drawings as complemented by a witty inscription have already taken their place in the digital culture as a new form of both communication and humor and they are being increasingly used especially in the social media. As many other new notions, memes bring about some legal problems. In this study, we will discuss the copyright framework for memes containing visual elements protected by the Law on Intellectual and Artistic Works (“FSEK”) and prohibited from being used by others without permission of right holder. We will try to find answers to the questions of whether memes, which some art historians consider as a new form of art, may be qualified as “work” under the scope of FSEK and under which circumstances it is possible to use a copyright protected image as a meme without the permission of right holder. In this context, we will especially discuss whether the memes may be regarded as a “parody” or “citation” and the extent to which FSEK is adequate to respond to the understanding of culture that is changing rapidly worldwide, especially in internet environment.