HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU KAPSAMINDA HAKEM KARARLARININ İPTALİ SEBEPLERİ VE HÂKİMİN KARARA MÜDAHALESİ

Devlet yargısına alternatif bir yargılama faaliyeti olan tahkim, yapısı gereği mahkemenin müdahalesine kapalıdır. Ancak gerek görülürse önceden belirlenen sınırlı sebepler dairesinde hakem kararlarına müdahale söz konusu olabilmektedir. Günümüz hukuk sistemlerinde, mahkemenin müdahale imkânı olabildiğince sınırlı tutulmaya çalışılmakta ve böylece taraf iradelerine öncelik veren tahkim yargılamasının hedeflendiği gibi hızlı sonuçlandırılması amaçlanmaktadır. Nitekim kararın esasına yönelik çok sıkı bir kontrol mekanizması işletmek, hakem mahkemesinin takdir yetkisine müdahale anlamı taşır ve bu da tahkimin bağımsızlığına aykırı düşer. Öte yandan, tahkim kararlarının denetimden yoksun bırakılması da keyfiyete dayalı kararlar verilmesine sebep olabilir. Bu nedenle, bir yandan taraf iradelerine üstünlük tanınırken diğer yandan kararın kamu düzeni gibi unsurlar bakımından denetimi ile dengenin sağlanabilmesi için sınırlı da olsa karara müdahale ihtiyacı duyulmaktadır. Bu ihtiyaç, bazı hukuk sistemlerinde temyiz kanun yolu aşamasında, bazı hukuk sistemlerinde ise iptal davası veya yargılamanın iadesi gibi hukukî imkânlar çerçevesinde giderilmektedir. Türk hukukunda ise hakem kararlarına müdahale, Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) madde 439’da sayılan haller ile sınırlı tutulmaktadır. Ancak uygulamada, Kanun’da öngörülmeyen hallerde de istisnaî olarak hakem kararının iptali gerekebilmektedir. Bu durumda, iptal kararının Kanun’daki hangi hukukî sebep kapsamında verilebileceği sorunu ortaya çıkmaktadır. Huzurdaki çalışmada, tüm bu hususlar dikkate alınarak Türk hukukundaki iptal sebepleri çerçevesinde mahkemenin hakem kararına müdahalesinin sınırları incelenmeye çalışılacaktır.