Araştırma Makalesi

Doğrusal Olmayan Gri Bernoulli Model için Parametre ve Model Yapısı Optimizasyonu

Cilt: 25 Sayı: 1 11 Nisan 2023
PDF İndir
TR EN

Doğrusal Olmayan Gri Bernoulli Model için Parametre ve Model Yapısı Optimizasyonu

Öz

Anlaşılması ve tahmin edilmesi kolay geleneksel gri modeller yaygın olarak kullanılmaktadırlar. Ancak, bu modeller mevcut kestirim ve öngörü hassasiyeti arttırılmak istenildiği zaman ihtiyaç duyulan uyarlamalar için gereken esneklikten yoksundurlar. Diğer taraftan, oldukça esnek olan doğrusal olmayan gri Bernoulli model tek parametresi ayarlanarak, birikim üretim operatörü uygulanmış zaman serisine uyan eğriyi etkin bir şekilde uydurulabilmektedir. Yine de, bu modelinin parametreleri ve yapısı çerçevesinde yapılabilecek iyileştirmeler mevcuttur. Bu yüzden, bu çalışmada doğrusal olmayan gri Bernoulli model için önerilen başlangıç koşulunu optimizasyonu, gri modellerin öngörü performanslarını yükseltmek adına önerilen kayan pencere yöntemi ve sezgisel algoritmalar ile model parametrelerinin optimizasyonu yaklaşımları bir arada kullanılmıştır. Doğrusal olmayan gri Bernoulli model kayan pencere yöntemine dayalı olarak tahmin edilmiştir. Diferansiyel denklemin çözümünde başlangıç koşulu olarak birinci dereceden birikim üretim operatörü uygulanmış serinin düzeltilmiş son elemanı kullanılmıştır. Geçmiş değer ve kuvvet katsayısının en iyi değerleri ise salp sürüsü optimizasyon algoritması kullanılarak bulunmuştur. Dolayısıyla, model yapısının ve parametrelerinin birlikte değerlendirildiği yeni bir optimize edilmiş doğrusal olmayan gri Bernoulli model önerilmiştir. Çalışmada, parametre tahmin yöntemi ve/veya model yapısı açısından birbirinden farklı sekiz gri model değerlendirilmiştir. Ulaşılan sonuçlar önerilen modelin diğer gri modellere göre daha başarılı olduğunu göstermektedir. Sonuç olarak, Türkiye’nin gayrisafi yurt içi hasıla hacim endeksi önerilen gri model ile daha iyi modellenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Aljarah, I., Mafarja, M., Heidari, A. A., Faris, H., Zhang, Y. ve Mirjalili, S. (2018). Asynchronous accelerating multi-leader salp chains for feature selection. Applied Soft Computing, 71, 964–979. https://doi.org/10.1016/j.asoc.2018.07.040
  2. Chen, C.-I., Chen, H. L. ve Chen, S.-P. (2008). Forecasting of foreign exchange rates of Taiwan’s major trading partners by novel nonlinear Grey Bernoulli model NGBM(1,1). Communications in Nonlinear Science and Numerical Simulation, 13​(6), 1194–1204. https://doi.org/10.1016/j.cnsns.2006.08.008
  3. Chen, C.-I., Hsin, P.-H. ve Wu, C.-S. (2010). Forecasting Taiwan’s major stock indices by the Nash nonlinear grey Bernoulli model. Expert Systems with Applications, 37​(12), 7557–7562. https://doi.org/10.1016/j.eswa.2010.04.088
  4. Cheng, M., Liu, Y., Li, J. ve Liu, B. (2022). Nonlinear Grey Bernoulli model NGBM (1, 1)’s parameter optimisation method and model application. Journal of Industrial and Management Optimization, 18​(3), 2017. https://doi.org/10.3934/jimo.2021054
  5. Chia-Nan, W. ve Van-Thanh, P. (2015). An Improved Nonlinear Grey Bernoulli Model Combined with Fourier Series. Mathematical Problems in Engineering, 2015, e740272. https://doi.org/10.1155/2015/740272
  6. Comert, G., Begashaw, N. ve Huynh, N. (2021). Improved grey system models for predicting traffic parameters. Expert Systems with Applications, 177, 114972. https://doi.org/10.1016/j.eswa.2021.114972
  7. Deng, J. L. (1982). Control Problems of Grey System. Systems and Control Letters, 5, 288-294.
  8. Hsu, L.-C. (2003). Applying the Grey prediction model to the global integrated circuit industry. Technological Forecasting and Social Change, 70​(6), 563–574. https://doi.org/10.1016/S0040-1625(02)00195-6

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Yöneylem

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

11 Nisan 2023

Gönderilme Tarihi

16 Ekim 2022

Kabul Tarihi

13 Ocak 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 25 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Taştan, S. (2023). Doğrusal Olmayan Gri Bernoulli Model için Parametre ve Model Yapısı Optimizasyonu. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 25(1), 77-94. https://doi.org/10.26745/ahbvuibfd.1190046
AMA
1.Taştan S. Doğrusal Olmayan Gri Bernoulli Model için Parametre ve Model Yapısı Optimizasyonu. AHBVÜ İİBF Dergisi. 2023;25(1):77-94. doi:10.26745/ahbvuibfd.1190046
Chicago
Taştan, Serkan. 2023. “Doğrusal Olmayan Gri Bernoulli Model için Parametre ve Model Yapısı Optimizasyonu”. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 25 (1): 77-94. https://doi.org/10.26745/ahbvuibfd.1190046.
EndNote
Taştan S (01 Nisan 2023) Doğrusal Olmayan Gri Bernoulli Model için Parametre ve Model Yapısı Optimizasyonu. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 25 1 77–94.
IEEE
[1]S. Taştan, “Doğrusal Olmayan Gri Bernoulli Model için Parametre ve Model Yapısı Optimizasyonu”, AHBVÜ İİBF Dergisi, c. 25, sy 1, ss. 77–94, Nis. 2023, doi: 10.26745/ahbvuibfd.1190046.
ISNAD
Taştan, Serkan. “Doğrusal Olmayan Gri Bernoulli Model için Parametre ve Model Yapısı Optimizasyonu”. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 25/1 (01 Nisan 2023): 77-94. https://doi.org/10.26745/ahbvuibfd.1190046.
JAMA
1.Taştan S. Doğrusal Olmayan Gri Bernoulli Model için Parametre ve Model Yapısı Optimizasyonu. AHBVÜ İİBF Dergisi. 2023;25:77–94.
MLA
Taştan, Serkan. “Doğrusal Olmayan Gri Bernoulli Model için Parametre ve Model Yapısı Optimizasyonu”. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, c. 25, sy 1, Nisan 2023, ss. 77-94, doi:10.26745/ahbvuibfd.1190046.
Vancouver
1.Serkan Taştan. Doğrusal Olmayan Gri Bernoulli Model için Parametre ve Model Yapısı Optimizasyonu. AHBVÜ İİBF Dergisi. 01 Nisan 2023;25(1):77-94. doi:10.26745/ahbvuibfd.1190046

Dergide yer alan yazılar, Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası (CC BY 4.0) hükümleri uyarınca lisanslanmıştır.