Altın, Döviz ve Pay Senedi Piyasalarındaki Fiyat Değişimleri: Türkiye’de Belirsizlik Endeksinin Rolü

Öz

Çalışmada Türkiye için ilk kez oluşturulmuş ekonomi politika belirsizlik endeksi kullanılarak, endeksin döviz, altın ve pay senedi piyasalarına olan etkisinin Türkiye özelinde araştırılması amaçlanmıştır. Çalışmada Türkiye’ye ait döviz, altın ve borsa fiyatlarının açılış değerleri logaritması alınarak kullanılmıştır. Veri seti Türkiye’nin sahip olduğu 2006 Ocak-2024 Aralık tarihlerini kapsayan 912 adet değerden oluşmaktadır. Analizde, kullanılan verilerin farklı durağanlık düzeylerine sahip olması nedeniyle, veri özelliklerine en uygun model olan ARDL testi tercih edilmiştir. Araştırma Türkiye için ilk kez yayınlanmış olan ekonomi politika belirsizlik endeksinin, Türkiye döviz kuru, altın fiyatı ve borsa endeksi piyasalarını nasıl etkilediği sorusuna cevap aramaktadır. Ortaya çıkan sonuçlarda döviz kuru ile altın fiyatları için sıfır hipotezinin reddedildiği ve alternatif hipotez kabul edildiği, borsa endeksi için ise sıfır hipotezinin kabul edilerek alternatif hipotezin reddedildiği görülmüştür. Çalışma Türkiye için ilk kez oluşturulmuş ekonomi politika belirsizlik endeksini kullanarak, endeksin döviz, altın ve pay senedi piyasalarına olan etkisini Türkiye özelinde araştırması bakımından literatüre katkıda bulunacaktır. Sonuçlarda ekonomi politika belirsizlik endeksi ile döviz kuru ve altın fiyatları arasında uzun vade de pozitif yönlü bir ilişki görülürken, pay senedi piyasası ile anlamlı bir ilişki görülmemiştir. Araştırma sonuçları ekonomi politika belirsizlik endeksinin finansal piyasaları etkileme gücünün olduğu teorisini destekler niteliktedir.

Anahtar Kelimeler

• Ekonomik Politika Belirsizliği
• Finansal Piyasalar
• ARDL Modeli
• Türkiye

Price Changes in Gold, Foreign Currency and Share Certificate: The Role of Uncertainty Index in Türkiye

Öz

The aim of this study is to investigate the effects of the newly constructed Economic Policy Uncertainty (EPU) index for Türkiye on the exchange rate, gold, and stock markets within the Turkish context. In the study, the logarithms of the opening prices of Türkiye's exchange rate, gold, and stock market indices were used. The dataset consists of 912 observations covering the period from January 2006 to December 2024. Due to the variables having different levels of stationarity, the ARDL (Autoregressive Distributed Lag) bounds testing approach, which is the most suitable model for the characteristics of the data, was employed in the analysis. The research seeks to answer how Türkiye's newly published EPU index affects the country's exchange rate, gold prices, and stock market index.The findings reveal that the null hypothesis was rejected in favor of the alternative hypothesis for both the exchange rate and gold prices, while for the stock market index, the null hypothesis could not be rejected and the alternative hypothesis was thus rejected. The study contributes to the literature by being the first to examine, within the Turkish context, the effects of the newly constructed EPU index on exchange rate, gold, and stock markets in Türkiye. According to the results, a long-term positive relationship was observed between the EPU index and both the exchange rate and gold prices, whereas no significant relationship was found with the stock market index. The findings support the theory that economic policy uncertainty has the power to influence financial markets.

Anahtar Kelimeler

• Economic Policy Uncertainty
• Financial Markets
• ARDL Model
• Türkiye

Kaynakça

1. Altemur, N., & Karaca, S. S. (2021). Türkiye için finansal belirsizlik endeksi önerisi (2010-2021). Journal of International Management Educational and Economics Perspectives, 9(1), 64-77.
2. Aydın, G. K., Yıldırım, R. K., & Münyas, T. (2024). Ekonomi Politika Belirsizliğinin BIST, Tahvil Faiz Oranı, Döviz Kuru ve Ülke Risk Primi (CDS) Üzerindeki Etkisi. International Journal of Disciplines in Economics & Administrative Sciences Studies, 10(4), 94-106.
3. Bahmani-Oskooee, M., & Maki-Nayeri, M. (2019). Asymmetric effects of policy uncertainty on domestic investment in G7 countries. Open Economies Review, 30, 675-693.
4. Barışık, S., & Dursun, E. (2021). Altın, borsa, döviz piyasalarının ekonomik güven endeksine etki sınaması: Türkiye örneği. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 22(1), 253-280.
5. Bekaert, G., Hoerova, M., & Duca, M. L. (2013). Risk, uncertainty and monetary policy. Journal of Monetary Economics, 60(7), 771-788.
6. Bossman, A., Gubareva, M., & Teplova, T. (2023). EU sectoral stocks amid geopolitical risk, market sentiment, and crude oil implied volatility: An asymmetric analysis of the Russia-Ukraine tensions. Resources Policy, 82, 103515.
7. Brown, R. L., Durbin, J., & Evans, J. M. (1975). Techniques for testing the constancy of regression relationships over time. Journal of the Royal Statistical Society. Series B (Methodological), 149-192.
8. Camgöz, M. (2022). Global Belirsizlik Faktörlerinin BIST Hisse Senedi Fiyatlarına Asimetrik Etkilerinin NARDL Modeliyle Analizi. Maliye ve Finans Yazıları, (118), 71-100.

9. Dai, Y., Zhang, J. W., Yu, X. Z., & Li, X. (2017). Causality between economic policy uncertainty and exchange rate in China with considering quantile differences. Theoretical and Applied Economics, 24(3), 29-38.
10. Jones, P. M., & Olson, E. (2013). The time-varying correlation between uncertainty, output, and inflation: Evidence from a DCC-GARCH model. Economics Letters, 118(1), 33-37.
11. Karaömer, Y. (2024). Effect of economic policy uncertainty on stock returns: Analysing the moderating role of government size. Politická ekonomie, 72(1), 50-72.
12. Kaya, S., Kaya, M., & Çelik, İ. (2023). Ekonomi politika belirsizliği ve getiri-volatilite ilişkisi: Gelişmiş ülke borsalarından kanıtlar. Muhasebe ve Finans İncelemeleri Dergisi, 6(1), 15-27.
13. Korkmaz, Ö., & Güngör, S. (2018). Küresel ekonomi politika belirsizliğinin borsa istanbul’da işlem gören seçilmiş endeks getirileri üzerindeki etkisi. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 6(ICEESS’18), 211-219.
14. Leduc, S., & Liu, Z. (2016). Uncertainty shocks are aggregate demand shocks. Journal of monetary economics, 82, 20-35.
15. Mensi, W., Kamal, M. R., Vo, X. V., & Kang, S. H. (2023). Extreme dependence and spillovers between uncertainty indices and stock markets: Does the US market play a major role?. The North American Journal of Economics and Finance, 68, 101970.
16. Meriç, E., & Kamışlı, M. (2024). Ekonomik politika belirsizlikleri ile pay senedi piyasası oynaklığı arasında asimetrik ilişkiler: Borsa İstanbul sektörlerine ilişkin uygulama. Business & Management Studies: An International Journal, 12(4), 1067-1082.
17. Özmerdivanlı, A., & Karatşlı, İ. (2022). Hisse Senedi Piyasası İle Ekonomik Politika Belirsizliği Arasındaki İlişki: Gelişmiş ve Gelişmekte Olan Bazı Ülkeler Üzerine Bir Uygulama. Ekonomi Politika ve Finans Araştırmaları Dergisi, 7(Özel Sayı), 178-193.
18. Pesaran, M., Shin, Y., (1999). An autoregressive distributed lag modeling approach to cointegration analysis. In: Strom, S. (Ed.), Econometrics and Economic Theory in the 20th Century: The Ragnar Frisch centennial Symposium. Cambridge University Press, Cambridge.
19. Pesaran, M., Shin, Y., Smith, R., (2001). Bounds testing approaches to the analysis of level relationships. Journal of Applied Econometrics 16, 289–326
20. Sadeghzadeh, K., & Aksu, L. (2020). Borsa İstanbul ve Belirsizlik Endeksi Arasındaki İlişkilerin Doğrusal Olup Olmadığına Dair İncelemeler (1998: 01-2018: 12). Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 24(1), 429-446.
21. Songur, M., & Sertkaya, B. (2023). Döviz Kuru ile Ekonomik Politika Belirsizlik Endeksi Arasındaki İlişkinin Fourier Yaklaşımı ile Analizi: BRIC Ülkeleri Örneği. Journal of Academic Opinion, 3(1), 11-15.
22. Ünlü, F. (2024). Ekonomik Politika Belirsizliği ve Petrol Fiyatı Şoklarının Hisse Senedi Getirileri Üzerindeki Etkileri: Türkiye Üzerine Yapısal VAR Analizi. Journal of Economic Policy Researches, 11(2), 158-185.
23. Yuan, D., Li, S., Li, R., & Zhang, F. (2022). Economic policy uncertainty, oil and stock markets in BRIC: Evidence from quantiles analysis. Energy Economics, 110, 105972.
24. Zhang, H., Demirer, R., Huang, J., Huang, W., & Suleman, M. T. (2021). Economic policy uncertainty and gold return dynamics: evidence from high-frequency data. Resources policy, 72, 102078.