Araştırma Makalesi

Türkiye’de Yabancı Yatırımcı Oranının Belirleyicileri: VAR Modeli ile Borsa Endekslerine Dayalı Bir Analiz

Cilt: 27 Sayı: 2 18 Ağustos 2025
PDF İndir
TR EN

Türkiye’de Yabancı Yatırımcı Oranının Belirleyicileri: VAR Modeli ile Borsa Endekslerine Dayalı Bir Analiz

Öz

Yabancı portföy yatırımları, gelişmekte olan ülkelerde finansal piyasaların derinleşmesi, likiditenin artması ve ekonomik istikrarın sağlanması açısından kritik bir rol oynamaktadır. Bu çalışmada, Türkiye’de Borsa İstanbul’da işlem gören BIST30, BIST50 ve BIST100 şirketlerinde yabancı yatırımcı oranını etkileyen makroekonomik ve finansal faktörler, 2009:01–2024:06 dönemi için Vektör Otoregresif (VAR) modeli ile analiz edilmiştir. Çalışmada üç farklı bağımlı değişken kullanılarak toplam dokuz model tahmin edilmiştir. Model performans kriterleri dikkate alınarak en iyi sonuçları veren “yabancı yatırımcı oranı” değişkeni üzerinden analizler detaylandırılmıştır. Bulgular, BIST30 ve BIST50 şirketlerinde yabancı yatırımcı oranının döviz kuru, CDS primi ve borsa endeksine anlamlı tepkiler verdiğini göstermektedir. Ancak BIST100 şirketlerinde ülke risk primi (CDS), diğer değişkenlere kıyasla daha baskın bir açıklayıcı değişken olarak öne çıkmaktadır. Bu durum, daha küçük ölçekli firmaların yer aldığı BIST100 grubundaki yabancı yatırımcıların, Türkiye'nin makro-finansal risklerine karşı daha hassas davrandığını ortaya koymaktadır. Ayrıca, varyans ayrıştırma analizleri, tüm endeks gruplarında borsa performansı ve döviz kurunun yabancı yatırımcı oranı üzerinde etkili olduğunu göstermektedir. Elde edilen bulgular, yabancı yatırımcı davranışlarının endeks gruplarına göre farklılık arz ettiğini ve CDS gibi risk göstergelerinin etkisinin şirket segmentine göre değiştiğini ortaya koymaktadır. Bu bağlamda, yatırım ortamının sürdürülebilirliğini sağlamak için ülke riskini azaltıcı yapısal reformlara ağırlık verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Adebisi, A., ve Arikpo, O. (2017). Financial market performance and foreign portfolio inflows to nigeria: autoregressive distributive lag approach. International Journal of Research -Granthaalayah, 5(6), 673-688. https://doi.org/10.29121/granthaalayah.v5.i6.2017.2100
  2. Agrawal, G., Srivastav, A. K., ve Srivastava, A. (2010). A study of ynamics rates movement and stock market volatility. International Journal of business and management, 5(12), 62.
  3. Ahmad.F, Draz. M.U., ve Yang. Su-cang, (2015). Determinants of foreign portfolio inflows: Analysis and implications for China, Asian Journal of Finance & Accounting, 7(2).
  4. Aissia, D. B. (2016). Home and foreign investor sentiment and the stock returns. The Quarterly Review of Economics and Finance, 59, 71-77.
  5. Al-Samadi. M.O., (2018). Determinants of foreign portfolio investment: The case of Jordan, investment management and financial innovations, 15(1). 328-336.
  6. Ang, A., ve Piazzesi, M. (2003). A no-arbitrage vector autoregression of term structure dynamics with macroeconomic and latent variables. Journal of Monetary Economics, 50(4), 745-787. https://doi.org/10.1016/s0304-3932(03)00032-1
  7. Athanasopoulos, G. ve Vahid, F. (2008). Varma versus var for macroeconomic forecasting. Journal of Business and Economic Statistics, 26(2), 237-252. https://doi.org/10.1198/073500107000000313
  8. Avci, Ö. (2015). Effect of foreign investor transactions on stock market returns. Hacettepe Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 33(4). https://doi.org/10.17065/huiibf.11063

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Finans

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

10 Ağustos 2025

Yayımlanma Tarihi

18 Ağustos 2025

Gönderilme Tarihi

29 Nisan 2025

Kabul Tarihi

25 Temmuz 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 27 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Bakır Erdem, C., Ersoy, H., & Gayaker, S. (2025). Türkiye’de Yabancı Yatırımcı Oranının Belirleyicileri: VAR Modeli ile Borsa Endekslerine Dayalı Bir Analiz. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 27(2), 743-780. https://doi.org/10.26745/ahbvuibfd.1686420
AMA
1.Bakır Erdem C, Ersoy H, Gayaker S. Türkiye’de Yabancı Yatırımcı Oranının Belirleyicileri: VAR Modeli ile Borsa Endekslerine Dayalı Bir Analiz. AHBVÜ İİBF Dergisi. 2025;27(2):743-780. doi:10.26745/ahbvuibfd.1686420
Chicago
Bakır Erdem, Cansu, Hicabi Ersoy, ve Savaş Gayaker. 2025. “Türkiye’de Yabancı Yatırımcı Oranının Belirleyicileri: VAR Modeli ile Borsa Endekslerine Dayalı Bir Analiz”. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 27 (2): 743-80. https://doi.org/10.26745/ahbvuibfd.1686420.
EndNote
Bakır Erdem C, Ersoy H, Gayaker S (01 Ağustos 2025) Türkiye’de Yabancı Yatırımcı Oranının Belirleyicileri: VAR Modeli ile Borsa Endekslerine Dayalı Bir Analiz. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 27 2 743–780.
IEEE
[1]C. Bakır Erdem, H. Ersoy, ve S. Gayaker, “Türkiye’de Yabancı Yatırımcı Oranının Belirleyicileri: VAR Modeli ile Borsa Endekslerine Dayalı Bir Analiz”, AHBVÜ İİBF Dergisi, c. 27, sy 2, ss. 743–780, Ağu. 2025, doi: 10.26745/ahbvuibfd.1686420.
ISNAD
Bakır Erdem, Cansu - Ersoy, Hicabi - Gayaker, Savaş. “Türkiye’de Yabancı Yatırımcı Oranının Belirleyicileri: VAR Modeli ile Borsa Endekslerine Dayalı Bir Analiz”. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 27/2 (01 Ağustos 2025): 743-780. https://doi.org/10.26745/ahbvuibfd.1686420.
JAMA
1.Bakır Erdem C, Ersoy H, Gayaker S. Türkiye’de Yabancı Yatırımcı Oranının Belirleyicileri: VAR Modeli ile Borsa Endekslerine Dayalı Bir Analiz. AHBVÜ İİBF Dergisi. 2025;27:743–780.
MLA
Bakır Erdem, Cansu, vd. “Türkiye’de Yabancı Yatırımcı Oranının Belirleyicileri: VAR Modeli ile Borsa Endekslerine Dayalı Bir Analiz”. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, c. 27, sy 2, Ağustos 2025, ss. 743-80, doi:10.26745/ahbvuibfd.1686420.
Vancouver
1.Cansu Bakır Erdem, Hicabi Ersoy, Savaş Gayaker. Türkiye’de Yabancı Yatırımcı Oranının Belirleyicileri: VAR Modeli ile Borsa Endekslerine Dayalı Bir Analiz. AHBVÜ İİBF Dergisi. 01 Ağustos 2025;27(2):743-80. doi:10.26745/ahbvuibfd.1686420

Dergide yer alan yazılar, Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası (CC BY 4.0) hükümleri uyarınca lisanslanmıştır.