Araştırma Makalesi

Teknik Tarafsızlık Retoriği: 1997 Doğu Asya Krizinde IMF Politikaları ve ABD'nin Jeopolitik Çıkarları

Cilt: 28 Sayı: 2 20 Ağustos 2026
PDF İndir
EN TR

Teknik Tarafsızlık Retoriği: 1997 Doğu Asya Krizinde IMF Politikaları ve ABD'nin Jeopolitik Çıkarları

Öz

Bu çalışma, 1997 Doğu Asya Finansal Krizi sürecinde Uluslararası Para Fonu’nun kredi ve şartlılık politikalarının, kurumun iddia ettiği ‘teknik tarafsızlık’ ilkesinden saptığını ve Amerika Birleşik Devletleri’nin Soğuk Savaş sonrası değişen jeopolitik ve ekonomik çıkarları tarafından şekillendirildiğini yapısal bir çerçevede analiz etmektedir. IMF’nin Ödemeler Dengesi ve Özel Çekme Hakları gibi standartlaştırılmış muhasebe metotları arkasına gizlenen teknik tarafsızlık retoriği, uluslararası politik ekonomi perspektifiyle deşifre edilmektedir. Karşılaştırmalı vaka analizi yöntemi kullanılarak; ABD’nin askeri şemsiyesi altındaki Güney Kore ve Tayland ile jeopolitik vazgeçilmezliğini yitiren Endonezya ve stratejik otonomisini koruyan Malezya’nın kriz deneyimleri derinlemesine incelenmiştir. Araştırma bulguları, IMF’nin makroekonomik istikrar sınırlarını aşarak ABD’nin stratejik müttefiklerine dahi ağır yapısal şartlar dayattığını göstermektedir. Bu müdahaleler, hedef ülkelerin mülkiyet rejimlerini ‘silahlandırılmış karşılıklı bağımlılık’ mekanizması üzerinden Amerikan sermayesine ve Doğrudan Yabancı Yatırımlara açan jeopolitik bir kaldıraç olarak işlev görmüştür. Buna karşılık, IMF reçetelerini reddederek sermaye kontrolleriyle başarılı bir toparlanma sağlayan Malezya, Washington Uzlaşısı'na dayalı hegemonik kriz yönetimine karşı uygulanabilir bir alternatif sunmuştur. Çalışma, uluslararası finansal mimarinin teknik bir gözetim mekanizmasından ziyade, güç asimetrilerinin ve hegemonik çıkarların yönlendirdiği politik bir aygıt olduğunu ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Aizenman, J., & Marion, N. (2003). The high demand for international reserves in the Far East: What is going on?. Journal of the Japanese and International Economies, 17(3), 370-400. https://doi.org/10.1016/S0889-1583(03)00008-X
  2. Arms Control Association. (1998). Thailand cancels F/A-18 buy; Pakistan may sue. Arms Control Today, 28(2). https://www.armscontrol.org/act/1998-03/thailand-cancels-fa-18-buy-pakistan-may-sue
  3. Aspinall, E., Feith, H., & Van Klinken, G. (Eds.). (1999). The last days of President Suharto. Monash Asia Institute.
  4. Athukorala, P. C. (2001). Crisis and Recovery in Malaysia: The Role of Capital Controls. Edward Elgar Publishing.
  5. Barnett, M., & Finnemore, M. (2004). Rules for the World: International Organizations in Global Politics. Cornell University Press.
  6. Barro, R. J., & Lee, J. W. (2005). IMF Programs: Who Is Chosen and What Are the Effects?. Journal of Monetary Economics, 52(7), 1245-1269. https://doi.org/10.1016/j.jmoneco.2005.04.003
  7. Basri, M. C. (2018). Chapter 2: Twenty Years after the Asian Financial Crisis. In Realizing Indonesia's Economic Potential. USA: International Monetary Fund. https://doi.org/10.5089/9781484337141.071.ch002
  8. Beeson, M. (2000). Mahathir and the Markets: Globalisation and the Pursuit of Economic Autonomy in Malaysia. Pacific Affairs, 73(3), 335-351. https://doi.org/10.2307/2672023

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Uluslararası İlişkiler (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

20 Ağustos 2026

Gönderilme Tarihi

7 Ocak 2026

Kabul Tarihi

23 Temmuz 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 28 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Katıtaş, G. (2026). Teknik Tarafsızlık Retoriği: 1997 Doğu Asya Krizinde IMF Politikaları ve ABD’nin Jeopolitik Çıkarları. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 28(2), 647-684. https://doi.org/10.26745/ahbvuibfd.1858226
AMA
1.Katıtaş G. Teknik Tarafsızlık Retoriği: 1997 Doğu Asya Krizinde IMF Politikaları ve ABD’nin Jeopolitik Çıkarları. AHBVÜ İİBF Dergisi. 2026;28(2):647-684. doi:10.26745/ahbvuibfd.1858226
Chicago
Katıtaş, Gökhan. 2026. “Teknik Tarafsızlık Retoriği: 1997 Doğu Asya Krizinde IMF Politikaları ve ABD’nin Jeopolitik Çıkarları”. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 28 (2): 647-84. https://doi.org/10.26745/ahbvuibfd.1858226.
EndNote
Katıtaş G (01 Ağustos 2026) Teknik Tarafsızlık Retoriği: 1997 Doğu Asya Krizinde IMF Politikaları ve ABD’nin Jeopolitik Çıkarları. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 28 2 647–684.
IEEE
[1]G. Katıtaş, “Teknik Tarafsızlık Retoriği: 1997 Doğu Asya Krizinde IMF Politikaları ve ABD’nin Jeopolitik Çıkarları”, AHBVÜ İİBF Dergisi, c. 28, sy 2, ss. 647–684, Ağu. 2026, doi: 10.26745/ahbvuibfd.1858226.
ISNAD
Katıtaş, Gökhan. “Teknik Tarafsızlık Retoriği: 1997 Doğu Asya Krizinde IMF Politikaları ve ABD’nin Jeopolitik Çıkarları”. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 28/2 (01 Ağustos 2026): 647-684. https://doi.org/10.26745/ahbvuibfd.1858226.
JAMA
1.Katıtaş G. Teknik Tarafsızlık Retoriği: 1997 Doğu Asya Krizinde IMF Politikaları ve ABD’nin Jeopolitik Çıkarları. AHBVÜ İİBF Dergisi. 2026;28:647–684.
MLA
Katıtaş, Gökhan. “Teknik Tarafsızlık Retoriği: 1997 Doğu Asya Krizinde IMF Politikaları ve ABD’nin Jeopolitik Çıkarları”. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, c. 28, sy 2, Ağustos 2026, ss. 647-84, doi:10.26745/ahbvuibfd.1858226.
Vancouver
1.Gökhan Katıtaş. Teknik Tarafsızlık Retoriği: 1997 Doğu Asya Krizinde IMF Politikaları ve ABD’nin Jeopolitik Çıkarları. AHBVÜ İİBF Dergisi. 01 Ağustos 2026;28(2):647-84. doi:10.26745/ahbvuibfd.1858226

Dergide yer alan yazılar, Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası (CC BY 4.0) hükümleri uyarınca lisanslanmıştır.