Ardıl Çeviride Çevirinin Yönü ve Bireysel Farklılıklar

Öz

: Bu çalışmanın amacı, İngilizce ve Türkçe dil çiftinde ardıl çeviri süreçlerini incelemektir. Ana dili Türkçe olan son sınıf 32 İngilizce mütercim tercümanlık öğrencisiyle gerçekleştirilmiştir. Çalışmada öğrenciler, sözlü çeviri çalışmaları için oluşturulan bir konuşma bankası olan EU Speech Respository’den seçilen konuşmaları İng-Tr ve Tr-İng sırasıyla tercüme etmişlerdir. Öğrencilerin sesleri kaydedilmiştir. Ayrıca katılımcıların işleyen bellek kapasiteleri, rakam aralığı ve kelime aralığı testleri uygulanarak; dikkat seviyeleri ise tek dilli ve iki dilli Stroop renk ve kelime testi ile belirlenmiştir. Çalışmada elde edilen veriler; başta ardıl çeviri performansı genel değerlendirme puanı, çeviri süresi, duraklamaları, çeviride dilbilimsel hatalar, katılımcıların bireysel farklılıkları (işleyen bellek ve dikkat seviyesi) ve çevirinin yönü koşulu (yabancı dilden ana dile doğru ya da anadilden yabancı dile doğru) ile ilişkilendirilmektedir. Katılımcıların çevirilerinin transkripsiyonu yapılmış ve ses kayıtlarıyla birlikte iki uzman tarafından değerlendirilmiştir. MAXQDA Analytics Pro Academic kullanılarak detaylı hata analizi yapılmıştır. Elde edilen verilere göre İng-Tr yönünde ardıl çeviride işleyen bellek seviyeleri daha yüksek olan öğrencilerin çeviri performanslarının daha iyi olduğunu göstermiştir. Aynı bulgu Tr-İng ardıl çeviride görülmemiştir. Bunun nedeninin öğrencilerin yabancı dile doğru çeviride dil yeterlilikleri nedeniyle (kelime eksikliği, yapı ile ilgili zorluklar vs.) daha fazla zorlanmaları ve daha uzun süre harcamalarıyla açıklanabilir. Öğrencilerin dikkat kontrolü becerileri ile ardıl çeviri performansları arasında anlamlı bir ilişki görülmemiştir. Çalışmada ayrıca çeviri yönüne bağlı olarak öğrencilerin yaptıkları hatalar ve kullandıkları stratejiler arasında da önemli farklılıklar gözlemlenmiştir. Bu çalışmanın tipolojik olarak farklı iki dil arasındaki çeviri yönüne bağlı olarak değişiklik gösteren ardıl çeviri süreçlerini anlamaya, karşılaşılan temel zorlukları ortaya çıkarmaya ve tercüman eğitimine katkıda bulunması beklenmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Ardıl çeviri
• Çeviri yönü
• İşleyen bellek
• Dikkat seviyesi
• Çeviri eğitimi

Destekleyen Kurum

TÜBİTAK

Proje Numarası

122K557

Teşekkür

TÜBİTAK 1002 kapsamında 122K557 numaralı projemize desteğinden dolayı TÜBİTAK'A teşekkür ederiz.

Directionality and Individual Differences in Consecutive Interpreting

Öz

This study aims to examine the students’ consecutive interpreting in English and Turkish. This study was carried out with 32 senior students who are native Turkish speakers at the Department of English Translation and Interpreting. The students were required to render the speeches chosen from the EU Speech Repository, a speech bank for interpreting studies, in the En-Tr and Tr-En directions, respectively. The students were audio-recorded. In addition, students’ working memory (WM) capacities were determined by conducting digit span and word span tests, and attention levels were determined by conducting monolingual and bilingual Stroop test. The data was assessed with the overall assessment score of consecutive interpreting performance, total duration, pauses, linguistic errors, participants’ individual differences (WM and attention level), and directionality. The recordings were transcribed and assessed by two experts. A detailed error analysis was performed using MAXQDA Analytics Pro Academic. Students with higher WM levels also have better performance in the En-Tr direction, yet this is not observed in the Tr-En. This can be explained by the fact that students have more difficulty and spend more time interpreting to L2 due to their language proficiency in translation (such as lack of vocabulary, difficulties related to structure, etc.). There was no significant relationship between students' attention skills and interpreting performance. Differences were also observed in the errors and strategies used by students depending on directionality. It is expected that this study will contribute to understanding the consecutive interpreting process, revealing the main difficulties, and thereby contributing to interpreter training.

Anahtar Kelimeler

• Consecutive interpreting
• Directionality
• Working memory
• Attention level
• Interpreter training

Proje Numarası

122K557

Kaynakça

1. Baddeley, A., & Hitch, G. (1974). Working memory. Psycholology of Learning and Motivation, 8, 47-89.
2. Başer Z. (2021). Translation and interpreting from a psycholinguistic perspective. In Çetiner, C. ve Kuleli, M. (Eds.), Çevirmen eğitiminde güncel yaklaşımlar ve uygulamalar (Current approaches and practices in translator and interpreter training). Ankara: Nobel Yayınları.
3. Bayraktar Özer, Ö. (2022). Current Pedagogical Tendencies and Practices in Interpreter Training: A Study on Turkey. [Doktora Tezi], Hacı Bayram Veli University, Ankara.
4. Bros-Brann, E. (1976). Critical comments on H.C. Barik's article "Interpreters Talk a Lot, Among Other Things", AIIC Bulletin, 4(1), 16-18.
5. Cai, R. Dong, Y., Zhao, N., & Lin, Y. Lin. (2015). Factors contributing to individual differences in the development of consecutive interpreting competence for beginner student interpreters. The Interpreter and Translator Trainer, 9(1), 104-120. https://doi.org/10.1080/1750399X.2015.1016279
6. Chang, C. C., & Schallert, D.L. (2007). The impact of directionality on Chinese / English simultaneous interpreting. Interpreting, 9(2), 137-176. https://doi.org/10.1075/intp.9.2.02cha
7. Chou, I., Liu, K., & Zhao, N. (2021). Effects of directionality on interpreting performance: evidence from interpreting between Chinese and English by trainee interpreters. Frontiers in Psychology, 12, 1-11. Doi: 10.3389/fpsyg.2021.781610
8. Çince Öğrenmek. EU Speech Repository. Retrieved from 01.04.2022https://webgate.ec.europa.eu/sr/speech/%C3%A7ince-%C3%B6%C4%9Frenmek

9. Daneman, M., & Carpenter, P. (1980). Individual differences in working memory and reading. J. Verbal Learn. Verbal Behav, 19(4), 450--466. https://doi.org/10.1016/S0022-5371(80)90312-6
10. Denissenko, J. (1989). Communicative and interpretative linguistics. The theoretical and practical aspects of teaching conference interpretation. Eds: L. Gran, L. & Dodds, J. Udine: Campanotto Editore. Digit Span. Cambridge Brain Sciences. Retrieved 01.04.2022 from https://www.cambridgebrainsciences.com/science/tasks/digit-span
11. Doğan, A. (2012). Andaş çeviriye Anokhin’in İşlevsel Sistem Kuramı ve Chernov’un Etkinlik Kuramı kapsamında yaklaşım, Ankara Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi Dergisi, 52(1), 113-132.
12. Durukan, E. (2016). Çeviri odaklı karşılaştırmalı dilbilgisinin temel çeviri becerisi edinimindeki önemi. Dil Eğitimi ve Araştırmaları Dergisi, 2(2), 41-52.
13. Färber, B. (2002). Anticipation in German-English Simultaneous Interpreting, [Unpublished Master’s Thesis], Karl-Franzens Universität Graz.
14. Gile, D. (2005). Directionality in conference interpreting: A cognitive view. Communication & cognition. Monographies, 38(1-2), 9-26.
15. Gile, D. (2009). Basic concepts and models for interpreter and translator training. (2nd Edition). Amsterdam/Philadelphia: John Benjamins Publishing Company.
16. Juffs, A., & Harrington, M. (2011). Aspects of working memory in L2 learning, Lang. Teach., 44(2), 137-166.
17. Köpke, B., & Nespoulous, J. L. (2006). Working memory performance in expert and novice interpreters. Interpreting, 8(1), 1-23. https://doi.org/10.1075/intp.8.1.02kop
18. Lee, J. (2008). Rating scales for interpreting performance assessment. The Interpreter and Translator Trainer, 2(2), 165-184. https://doi.org/10.1080/1750399X.2008.10798772
19. Lee, Y.-H. (2003). Comparison of Error Frequency in Simultaneous Interpretation A to B and B to A (Korean-English). [Unpublished DEA Pre-doctoral Thesis]. University of Geneva.
20. Oceans and Seas. EU Speech Repository. Retrieved 01.04.2022 from https://webgate.ec.europa.eu/sr/speech/oceans-and-seas
21. Öztürk, A. (2020). The effect of directionality on performance and strategy use in simultaneous interpreting: A case of English-Turkish language pair. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 18, 639-665. https://doi.org/10.29000/rumelide.706444
22. Öztürk, A. (2012). Directionality simultaneous interpreting: English Turkish language pair. [Unpublished Master’s Thesis]. Hacettepe University.
23. Pavlović, N. (2007). Directionality in Translation and Interpreting Practice: Report on a Questionnaire Survey in Croatia. International Journal of Interpretation and Translation, 5, 79–100. https://doi.org/ 10.1075/forum.5.2.05pav
24. Pöchhacker, F. (2016). Introducing interpreting studies (2nd Edition). New York: Routledge.
25. Preston, M.S., & Lambert, W.E. (1969). Interlingual interference in a bilingual version of the Stroop color-word task. Journal of Verbal Learning and Verbal Behavior, 8(2), 295-301. https://doi.org/10.1016/S0022-5371(69)80079-4
26. Scarpina, F., & Tagini, S. (2017). The stroop color and word test. Frontiers in psychology, 8, 557. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2017.00557
27. Setton, R., & Dawrant, A. (2016). Conference interpreting–A complete course. Amsterdam/Philadelphia: John Benjamins Publishing Company.
28. Tommola, J. & Heleva, M. (1998). Language direction and source text complexity effects on trainee performance in simultaneous interpreting. In Bowker, L., Cronin, M., Kenny, D. & Pearson (Eds.), Unity in diversity. J. Manchester: St. Jerome.
29. Ünal, G. 2008. Release from proactive interference and its relations to executive functions: A developmental study on Turkish children. [Unpublished Master's Thesis]. Middle East Technical University.
30. Whyatt, B. (2018) Old habits die hard: Towards understanding L2 translation. Między Oryginałem a Przekładem, 41. 89–112. https://doi.org/10.12797/MOaP.24. 2018.41.05.
31. Yemenici, A. (2019). Ardıl çeviri eğitiminde dikkat yönetimi ve çalışma belleği dinamikleri. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (Ö5), 297-313. https: doi.org/10.29000/rumelide.606163