Investigation of Theses Based on Digitalization and Digitization Topics in Social Studies Education

Öz

The purpose of the current study is to examine the theses focused on the subjects of digital and digitalization in social studies education. Data of the study were obtained from the YÖK Thesis Centre. All theses published in the YÖK Thesis Centre in the field of social studies education until the first half of 2024 were included in the study. As a result of the search conducted using the keywords “social studies”, “digital” and “digitalization”, a total of 57 theses were reached. In this study, master's and doctoral theses were used as documents and analyzed using the document review method. Additionally, descriptive content analysis was employed in the analysis of this research. The theses were examined in different categories. These categories include the type of theses, the year of publication, the gender of the researcher, the title of the thesis advisors, the university and institute where the theses were written, the thesis topic and the key concepts, the method, design, sample group and size, data collection tools and analyses. As a result of the analysis, it was determined that the greatest emphasis was put on the subjects of digital citizenship, digital story, digital literacy and digital game. It was found that quantitative methods were predominantly utilised.The highest number of theses was written in Mersin and Atatürk universities and students, teachers and pre-service teachers were selected as samples. Finally, various recommendations were presented as a result of this study. In this context, this study focuses on the topics of digital and digitalization in social studies education. Additionally, similar studies can be conducted in various educational fields such as science, Turkish, preschool, and mathematics. The similarities and differences between these areas can be compared.

Anahtar Kelimeler

• Digital
• Digitization
• Social studies.

Sosyal Bilgiler Eğitiminde Dijital ve Dijitalleşme Konularını Temele Alan Tezlerin İncelenmesi

Öz

Bu araştırmanın temel amacı sosyal bilgiler eğitiminde dijital ve dijitalleşme konularını temele alan tezlerin yapısal, metodolojik ve tematik yönünden incelenmesidir. Araştırmanın kapsamı, YÖK Tez Merkezi veri tabanından elde edilen verilere dayanmaktadır. Bu çerçevede, sosyal bilgiler eğitimi alanında YÖK Tez Merkezi'nde 2024 yılının ilk yarısına kadar yayınlanmış tüm tezler çalışmaya dahil edilmiştir. “Sosyal bilgiler”, “dijital” ve “dijitalleşme” şeklindeki anahtar kelimeler kullanılarak yapılan aramalar sonucunda toplamda 57 teze erişilmiştir. Bu araştırmada yüksek lisans ve doktora tezleri doküman olarak kullanılmış olup bunlar doküman inceleme yöntemi ile incelenmiştir. Ayrıca bu araştırmanın analizinde de betimsel içerik analizi kullanılmıştır. İncelenen tezlerin 40’ı yüksek lisans düzeyinde, 17’si ise doktora düzeyindedir. Bu araştırmanın kapsamına alınan tezler, farklı kategorilerde incelenmiştir. Bu kategoriler; tezlerin türünü, yayımlandığı yıl aralığını, araştırmacının cinsiyetini, tez danışmanlarının unvan dağılımlarını, tezlerin yapıldığı üniversiteyi ve enstitüyü, tez konusunu ve bu husustaki anahtar kavramları, araştırmanın yöntemini, desenini, örneklem grubunu ve büyüklüğünü, veri toplama aracını ve yapılan analizleri içermektedir. Yapılan inceleme neticesinde sosyal bilgiler eğitiminde dijital ve dijitalleşmeyle ilgili yapılan tezlerde en çok; dijital vatandaşlık, dijital öykü, dijital okuryazarlık ve dijital oyun konularına vurgu yapıldığı saptanmıştır. Buna ek olarak tezlerde, en çok nicel yöntemin kullanıldığı, tarama ve yarı deneysel desenin tercih edildiği ve erkek araştırmacıların çoğunlukta olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, incelenen tezlerin en çok Mersin ve Atatürk üniversitesinde yapıldığı, öğrenci, öğretmen ve öğretmen adaylarının örneklem olarak seçildiği ve nispeten küçük örneklem gruplarıyla çalışıldığı görülmüştür. Son olarak, yapılan bu çalışma neticesinde de çeşitli öneriler sunulmuştur. Bu bağlamda; bu çalışma, sosyal bilgiler eğitiminde dijital ve dijitalleşme konularına odaklanmıştır. Bunun yanı sıra, fen, Türkçe, okul öncesi, matematik gibi farklı eğitim alanlarında da benzer çalışmalar yapılabilir, bu alanlar arasındaki benzerlikler ve farklılıklar karşılaştırılabilir.

Anahtar Kelimeler

• Dijital
• Dijitalleşme
• Sosyal bilgiler.

Kaynakça

1. Afşin-Tekelioğlu, M. L., & Önal, N. (2023). Teknolojik pedagojik alan bilgisi üzerine yazılmış ulusal lisansüstü tezlerin incelenmesi. Kapadokya Eğitim Dergisi, 4(2), 100-116.
2. Ahi, B., & Kıldan, A. O. (2013). Türkiye'de okul öncesi eğitimi alanında yapılan lisansüstü tezlerin incelenmesi (2002-2011). Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(27), 23-46.
3. Akalın, B., & Veranyurt, Ü. (2020). Sağlıkta dijitalleşme ve yapay zekâ. SDÜ Sağlık Yönetimi Dergisi, 2(2), 128-137.
4. Akgül, M. (2017). Dijitalleşme ve din. Marife Dini Araştırmalar Dergisi, 17(2), 191-207.
5. Akgün, İ., & Akgün, M. (2021). Sosyal bilgiler eğitiminde teknoloji kullanımına yönelik tezlerin incelenmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (58), 227-247.
6. Akinyemi, I. A., Amaechi, L. I., & Etoh, L. C. (2022). Digitalization of education in nigerian secondary schools: benefits & challenges. Journal of Education And Humanities Research (JEHR), University of Balochistan, Quetta, 13(1), 34-42.
7. Arısoy, B. (2022). Digitalization in education. Cypriot Journal of Educational Science, 17(5), 1799-1811. https://doi.org/10.18844/cjes.v17i5.6982
8. Atatanır, H. (2022). Dijitalleşme: iş yaşamında ve sosyal güvenlikte. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, Dijitalleşme Özel Sayısı. 77-92. https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.1121347

9. Avcı-Akçalı, A., & Baş, Ö. (2020). Sosyal bilgiler eğitiminde teknoloji kullanımı konusundaki araştırmalar. Jass Studies-The Journal of Academic Social Science Studies, 81, 15-30.
10. Aydoğdu, F. (2021). Türkiye’de artırılmış gerçeklikle ilgili eğitim alanında yapılan lisansüstü tezlerin incelenmesi. Eğitim Teknolojisi Kuram ve Uygulama, 11(2), 338-357. https://doi.org/10.17943/etku.878443
11. Balyer, A., & Öz, Ö. (2018). Academicians' views on digital transformation in education. International Online Journal of Education and Teaching, 5(4), 809-830.
12. Bozkurt, A., Hamutoğlu, N.B., Liman Kaban, A., Taşçı, G., & Aykul, M. (2021). Dijital bilgi çağı: Dijital toplum, dijital dönüşüm, dijital eğitim ve dijital yeterlilikler. Açıköğretim Uygulamaları ve Araştırmaları Dergisi (AUAd), 7(2), 35-63. https://doi.org/10.51948/auad.911584
13. Çakmak, Z., Akgün, İ. H., & Salur, M. (2021). 8. sınıf TC inkılap tarihi ve Atatürkçülük dersine ilişkin tezlerin içerik analizi yöntemiyle incelenmesi. Belgi Dergisi, (22), 825-843. https://doi.org/10.33431/belgi.940240
14. Çakmak, Z., Akgün, İ. H., & Salur, M. (2022). Sosyal bilgiler eğitiminde tarih konuları ile ilgili yapılmış tezlerin incelenmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 21(82), 528-545. https://doi.org/10.17755/esosder.1006417
15. Çalık, M., & Sözbilir, M. (2014). İçerik analizinin parametreleri. Eğitim ve Bilim, 39(174), 33-38.
16. Değirmencioğlu, G. (2016). Dijitalleşme çağında gazeteciliğin geleceği ve inovasyon haberciliği. TRT Akademi, 1(2), 590-606.
17. Dilek, A., Baysan, S., & Öztürk, A. A. (2018). Türkiye’de sosyal bilgiler eğitimi üzerine yapılan yüksek lisans tezleri: bir içerik analizi çalışması. Turkish Journal of Social Research/Turkiye Sosyal Arastirmalar Dergisi, 22(2), 581-602.
18. Ermakova, Y. D. (2020). Changing educational trends in the context of global digitalization of society. Vestnik of Samara State Technical University Psychological and Pedagogical Sciences, 17(2), 87-97.
19. Ersöz, B., & Özmen, M. (2020). Dijitalleşme ve bilişim teknolojilerinin çalışanlar üzerindeki etkileri. AJITe: Academic Journal of Information Technology, 11(42), 170-179. https://doi.org/10.5824/ajite.2020.03.007.x
20. Frolova, E. V., Rogach, O. V., & Ryabova, T. M. (2020). Digitalization of education in modern scientific discourse: new trends and risks analysis. European Journal of Contemporary Education, 9(2), 313-336.
21. Genç, H. N. (2020). Fen bilgisi eğitimi alanında kavram karikatürü ile ilgili tezler üzerine bir içerik analizi: Türkiye örneği (2007-2019). Uluslararası Beşeri Bilimler ve Eğitim Dergisi, 6(13), 267-290.
22. Gökçearslan, B., Ünal, A. İ., & Değirmenci, N. (2023). Sosyal bilgiler eğitiminde teknolojik kullanıma yönelik lisansüstü tezlerin analizi. Necmettin Erbakan Üniversitesi Ereğli Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(1), 14-28.
23. Gündoğdu, K., Yüksel, S., Akyol, B., & Vural, R. A. (2016). Hayat boyu öğrenme konusunda yayımlanan tez ve makalelere ilişkin bir içerik analizi. 2000-2015. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(2), 1491-1513. https://doi.org/10.17556/jef.88957
24. Habibi, F., & Zabardast, M. A. (2020). Digitalization, education and economic growth: A comparative analysis of Middle East and OECD countries. Technology in Society, 63, 101370.
25. Islam, S., & Jahan, N. (2018). Digitalization and education system: a survey. International Journal of Computer Science and Information Security (IJCSIS), 16(1), 70-73.
26. Kalimullina, O., Tarman, B., & Stepanova, I. (2021). Education in the context of digitalization and culture. Journal of Ethnic and Cultural Studies, 8(1), 226-238.
27. Kayaalp, F., & Meral, E. (2023). Sosyal bilgiler öğretiminde teknoloji temelli lisansüstü tez çalışmalarının sistematik analizi. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 13(2), 127-147. https://doi.org/10.5961/higheredusci.1267102
28. Makarova, E. A., & Makarova, E. L. (2018). Blending pedagogy and digital technology to transform educational environment. International Journal of Cognitive Research in Science, Engineering and Education, 6(2), 57-65.
29. Makosa, P. (2013). Advantages and disadvantages of digital education. Biuletyn Edukacji Medialnej, (2), 21-31.
30. Meier, S., & Poweleit, A. (2023). Talking ‘bout digitality. An analysis of PE curricula in German-speaking countries. Current Issues in Sport Science, 8(3), 1-18. https://doi.org/10.36950/2023.3ciss003
31. Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook. Thousand Oaks, Sage.
32. Millî Eğitim Bakanlığı (MEB) (2018). Sosyal bilgiler dersi öğretim programı (ilkokul ve ortaokul 4, 5, 6 ve 7. sınıflar) https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/201812103847686- SOSYAL%20BİLGİLER%20ÖĞRETİM%20PROGRAMI%20.pdf
33. Mutlu, N., Bayram, B., & Taçyıldız, Y. (2020). Sosyal bilgiler öğretiminde öğretim teknolojisi kullanımı ile ilgili tezlerin incelenmesi. Akademik Sosyal Araştırmalar, (Özel Sayı), 29-38. https://doi.org/10.31455/asya.809674
34. Ormanlı, O. (2012). Dijitalleşme ve Türk sinemasi. Turkish Online Journal of Design Art and Communication, 2(2), 32-38.
35. Özkan, U. B. (2019). Eğitim bilimleri araştırmaları için doküman inceleme yöntemi. Ankara: Pegem Akademi.
36. Panchenko, V., & Dovhenko, Y. (2023). Digitalization as an innovative modern factor business development: prospects and threats. The Development of İnnovations and Financial Technology in the Digital Economy. 230, 87-106. https://doi.org/10.36690/DIFTDE2023-87-106
37. Prokopenko, O. (2021). Technological challenges of our time in the digitalization of the education of the future. Futurity Education, 1(2), 4-13. https://doi.org/10.57125/FED/2022.10.11.14
38. Sallabaş, F., & Polat, T. (2022). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde teknoloji tabanlı konular üzerine yapılan lisansüstü tezlerin incelenmesi. Aydın Tömer Dil Dergisi, 7(2), 183-212.
39. Salur, M. (2023). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının dijitalleşme kavramına yönelik metaforik algıları. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, (44), 20-40. http://dx.doi.org/10.14582/DUZGEF.2023.210
40. Shah, V. M., & Shah, D. (2023). Impact of dıgıtalısatıon ın educatıon-a lıterature revıew analysıs. Towards Excellence, 15(2), 333-343.
41. Suri, H., & Clarke, D. (2009). Advancements in research synthesis methods: From a methodologically inclusive perspective. Review of Educational Research, 79(1), 395-430.
42. Şeker, S. E., (2014). Dijitalleşme. Systems Research, 21(4), 748-759.
43. Şimşek, A., Özdamar, N., Becit, G., Kılıçer, K., Akbulut, Y., & Yıldırım, Y. (2008). Türkiye’deki eğitim teknolojisi araştırmalarında güncel eğilimler. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (19), 439-458.
44. TDK, (2024). https://sozluk.gov.tr (Adresinde erişim sağlanmıştır).
45. Tereci, A., & Bindak, R. (2019). 2010-2017 yılları arasında Türkiye’de matematik eğitimi alanında yapılan lisansüstü tezlerin incelenmesi. Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 6(1), 40-55. https://doi.org/10.21666/muefd.485737
46. Titarenko, L. G. (2023). Digitalization of education: students' perception of distance learning and risks. Voprosy Fılosofıı, (1), 115-124. https://doi.org/10.21146/0042-8744-2023-1-115-124
47. Tursunalievich, A. Z., & Rahmat, A. (2021). Challenges ın developing a digital educational environment. Aksara: Jurnal Ilmu Pendidikan Nonformal, 7(2), 247-254.
48. Ültay, E., Akyurt, H., & Ültay, N. (2021). Sosyal bilimlerde betimsel içerik analizi. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi, (10), 188- 201. https://doi.org/10.21733/ibad.871703
49. Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2006). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
50. Yılmaz, A., & Deniş-Çeliker, H. (2022). 2010-2020 yılları arasında teknoloji temelli fen eğitimi alanındaki lisansüstü tezlerin incelenmesi. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(1), 213-231. https://doi.org/10.33711/yyuefd.1087868
51. Yücel, G., & Adiloğlu, B. (2019). Dijitalleşme-yapay zeka ve muhasebe beklentiler. Muhasebe ve Finans Tarihi Araştırmaları Dergisi, (17), 47-60.