Araştırma Makalesi

İkinci Dil Öğreniminde Temel Psikolojik İhtiyaçların Engellenmesi: Ölçek Uyarlama Çalışması

Cilt: 25 Sayı: 2 15 Haziran 2025
PDF İndir
TR EN

İkinci Dil Öğreniminde Temel Psikolojik İhtiyaçların Engellenmesi: Ölçek Uyarlama Çalışması

Öz

Öz Belirleme Kuramı, bireylerin motivasyonlarını ve davranışlarını anlamada önemli bir çerçeve sunan, özellikle eğitim ve öğrenme bağlamında sıklıkla kullanılan bir teoridir. Bu teoriye göre bireylerin üç temel psikolojik ihtiyacı olan özerklik, yetkinlik ve ilişkili olma ihtiyaçları karşılandığında bireyler daha yüksek düzeyde motive olmakta, öğrenme başarısı sergilemekte ve psikolojik açıdan iyi oluş düzeyi yükselmektedir. Ancak bu ihtiyaçların engellenmesi durumunda motivasyon kaybı, öğrenme sürecinde zorluklar ve duyuşsal sorunlar ortaya çıkabilmektedir. Bu araştırma, ikinci dil öğreniminde bireylerin temel psikolojik ihtiyaçlarının (özerklik, yetkinlik ve ilişkili olma) engellenme durumlarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş olan “Basic Psychological Needs Frustration in Second Language Scale (BPNF-L2)” adlı ölçeğin Türk kültürüne uyarlanmasını ve ölçeğin geçerlik ile güvenirlik analizlerini kapsamaktadır. Ölçeğin Türkçeye ve Türk kültürüne uyarlanması sürecinde dilsel ve kültürel uygunluğun sağlanması amacıyla çeviri, ters çeviri ve uzman görüşlerinden yararlanılmıştır. Araştırmanın örneklemi, 2023 yılında Türkiye'deki bir devlet üniversitesinde İngilizce hazırlık programında eğitim gören ve ölçüt örnekleme yöntemiyle seçilen 231 lisans öğrencisinden oluşmaktadır. Doğrulayıcı faktör analizi sonuçları, ölçeğin üç boyutlu yapısının (özerkliğin engellenmesi, yetkinliğin engellenmesi ve ilişkili olmanın engellenmesi) Türk kültüründe de geçerli olduğunu ortaya koymuş ve ölçeğin toplam 12 maddeden oluşan yapısı korunmuştur. Faktör yüklerinin kabul edilebilir düzeylerde olduğu saptanmış ve uyum indeksleri CFI= .97, NFI= .91, RMSEA= .08 ve SRMR= .07 olarak hesaplanmıştır. Güvenirlik analizleri kapsamında, Cronbach alfa değerinin .86, McDonald’s ω katsayısının ise .88 olduğu belirlenmiştir. Bu bulgular, ölçeğin Türkçe formunun güvenilir ve geçerli bir ölçüm aracı olduğunu göstermektedir. Araştırma sonuçlarına göre Türk kültürüne uyarlanan bu ölçek, dil öğrenme süreçlerinde bireylerin temel psikolojik ihtiyaçlarının engellenme durumlarını ölçmek için kullanılabilir ve özellikle yabancı dil öğretimi programlarının geliştirilmesinde önemli bir katkı sağlayabilir. Ölçeğin eğitimde dil öğrenme süreçlerinin psikolojik boyutunu anlamaya yönelik gelecekteki araştırmalarda ve uygulamalarda geçerli ve güvenilir bir araç olarak kullanılabileceği öngörülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Agawa, T. (2020). A qualitative examination of relatedness needs in Japanese EFL classrooms and task motivation. Journal for the Psychology of Language Learning, 2(1), 6-25.
  2. Alamer, A. (2021). Grit and language learning: Construct validation of L2-Grit scale and its relation to later vocabulary knowledge. Educational Psychology, 41(5), 544-562. https://doi.org/10.1080/01443410.2020.1867076.
  3. Alamer, A., & Almulhim, F. (2021). The interrelation between language anxiety and self-determined motivation; a mixed methods approach. Frontiers in Education, 6, Article 618655. https://doi.org/10.3389/feduc.2021.618655.
  4. Alamer, A. (2022). “Basic psychological needs, motivational orientations, effort, and vocabulary knowledge.” Studies in Second Language Acquisition, 44(1), 164–184. https://doi.org/10.1017/S027226312100005X.
  5. Alamer, A., Morin, A. J., Alrabai, F., & Alharfi, A. (2023). Introducing the Basic Psychological Needs Frustration in Second Language Scale (BPNF-L2): Examining its factor structure and effect on L2 motivation and achievement. Acta Psychologica, 240, Article 104021. https://doi.org/10.1016/j.actpsy.2023.104021.
  6. Al-Hoorie, A. H., Oga-Baldwin, W. Q., Hiver, P., & Vitta, J. P. (2022). Self-determination mini-theories in second language learning: A systematic review of three decades of research. Language Teaching Research, 13621688221102686. https://doi.org/10.1177/13621688221102686.
  7. Andersen, S. (2000). Fundamental human needs: Making social cognition relevant. Psychological Inquiry, 11(4), 269-276.
  8. Aydoğan, H. (2018). Students' autonomy, relatedness and English language competencies in their cognitive domains. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 6(4), 489-494. http://dx.doi.org/10.18506/anemon.361331.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Eğitimin Psikolojik Temelleri

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

3 Haziran 2025

Yayımlanma Tarihi

15 Haziran 2025

Gönderilme Tarihi

15 Eylül 2024

Kabul Tarihi

5 Mayıs 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 25 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Korkmaz, H., & Kayır, G. (2025). İkinci Dil Öğreniminde Temel Psikolojik İhtiyaçların Engellenmesi: Ölçek Uyarlama Çalışması. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 25(2), 1019-1034. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2025..-1550389
AMA
1.Korkmaz H, Kayır G. İkinci Dil Öğreniminde Temel Psikolojik İhtiyaçların Engellenmesi: Ölçek Uyarlama Çalışması. BAİBÜEFD. 2025;25(2):1019-1034. doi:10.17240/aibuefd.2025.-1550389
Chicago
Korkmaz, Hüsem, ve Gökhan Kayır. 2025. “İkinci Dil Öğreniminde Temel Psikolojik İhtiyaçların Engellenmesi: Ölçek Uyarlama Çalışması”. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 25 (2): 1019-34. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2025. -1550389.
EndNote
Korkmaz H, Kayır G (01 Haziran 2025) İkinci Dil Öğreniminde Temel Psikolojik İhtiyaçların Engellenmesi: Ölçek Uyarlama Çalışması. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 25 2 1019–1034.
IEEE
[1]H. Korkmaz ve G. Kayır, “İkinci Dil Öğreniminde Temel Psikolojik İhtiyaçların Engellenmesi: Ölçek Uyarlama Çalışması”, BAİBÜEFD, c. 25, sy 2, ss. 1019–1034, Haz. 2025, doi: 10.17240/aibuefd.2025..-1550389.
ISNAD
Korkmaz, Hüsem - Kayır, Gökhan. “İkinci Dil Öğreniminde Temel Psikolojik İhtiyaçların Engellenmesi: Ölçek Uyarlama Çalışması”. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 25/2 (01 Haziran 2025): 1019-1034. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2025. -1550389.
JAMA
1.Korkmaz H, Kayır G. İkinci Dil Öğreniminde Temel Psikolojik İhtiyaçların Engellenmesi: Ölçek Uyarlama Çalışması. BAİBÜEFD. 2025;25:1019–1034.
MLA
Korkmaz, Hüsem, ve Gökhan Kayır. “İkinci Dil Öğreniminde Temel Psikolojik İhtiyaçların Engellenmesi: Ölçek Uyarlama Çalışması”. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, c. 25, sy 2, Haziran 2025, ss. 1019-34, doi:10.17240/aibuefd.2025. -1550389.
Vancouver
1.Hüsem Korkmaz, Gökhan Kayır. İkinci Dil Öğreniminde Temel Psikolojik İhtiyaçların Engellenmesi: Ölçek Uyarlama Çalışması. BAİBÜEFD. 01 Haziran 2025;25(2):1019-34. doi:10.17240/aibuefd.2025. -1550389

Cited By