Türkiye'deki Sosyal Bilgiler Eğitimi Araştırmalarında Bibliyometrik Eğilimler (2005-2024)

Öz

Bu araştırmanın amacı, Türkiye kaynaklı ve WoS dizininde indekslenen dergilerde yayımlanan sosyal bilgiler eğitimi alanındaki çalışmaların, betimsel ve bibliyometrik analizlerle ortaya konulmasıdır. Atıf analizi, anahtar kelime analizi ve ortak yazar analizi gibi bibliyometrik yöntemlerin kullanıldığı çalışmada veri kaynağı olarak WoS veri tabanı kullanılmıştır. WOS veri tabanından “social studies” ve “sosyal bilgiler” anahtar kelimeleri ile aranarak bulunan 441 makale araştırma kapsamında incelenmiştir. Verilerin analizinde VOSviewer programı kullanılmıştır. Sonuçlara göre, 2005'ten 2024'e kadar olan yayın eğilimleri, araştırma faaliyetlerinde genel bir artış gözlenmekte olup, 2013 ve 2021 yıllarında belirgin zirveler kaydedilmiştir. En popüler dergiler, Türkiye kaynaklı olan “Eğitim ve Bilim”, “Eurasian Journal of Educational Research” ve “Educational Sciences: Theory & Practice” dergileridir. Sosyal bilgiler eğitimi alanında en üretken yazarların makale ve atıf sayıları incelendiğinde, öğretim programları, öğretmen yetiştirme, oyun temelli eğitim, karakter eğitimi, küresel vatandaşlık, beceri, kavram eğitimi gibi çalışma alanlarında çalışan yazarların üretkenlik açısından öne çıktığı görülmektedir. Kurumlar bazında üretkenlik açısından Anadolu Üniversitesi, Gazi Üniversitesi ve Marmara Üniversitesi hem atıf hem de makale sayısı sıralamaları açısından önde yer almaktadır. Anahtar kelime analizi sonucunda en fazla kullanılan anahtar kelimelerin sosyal bilgiler eğitimi, öğretmen, nitel araştırma, içerik analizi, başarı, tutum, vatandaşlık, motivasyon, yapılandırmacılık ve öğretmen eğitimi olduğu gözlenmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Bibliyometrik analiz
• Sosyal bilgiler
• Atıf analizi
• Ortak yazar analizi
• Anahtar kelime analizi.

Bibliometric Trends in Social Studies Education Research in Türkiye (2005-2024)

Öz

The aim of this research is to reveal the studies in the field of social studies education published in journals indexed in the WOS index and originating from Turkey, through descriptive and bibliometric analyses. The study used bibliometric methods such as citation analysis, keyword analysis and co-author analysis, and used the WoS database as the data source. 441 articles found by searching the keywords “social studies” from the WoS database were examined within the scope of the research. The VOSviewer program was used in the analysis of the data. According to the results, the publication trends from 2005 to 2024 show a general increase in research activities, with significant peaks recorded in 2013 and 2021. The most popular journals are “Education and Science”, “Eurasian Journal of Educational Research” and “Educational Sciences: Theory & Practice” originating from Turkey. In terms of productivity on an institutional basis, Anadolu University, Gazi University, and Marmara University are at the forefront in terms of both citation and article numbers. As a result of the keyword analysis, it is observed that the most used keywords are social studies education, teacher, qualitative research, content analysis, success, attitude, citizenship, motivation, constructivism, and teacher education.

Anahtar Kelimeler

• Bibliometric analysis
• Social studies
• Citation analysis
• Co-author analysis
• Keyword analysis.

Kaynakça

1. Akaydın, B., & Kaya, S. (2015). Türkiye’de ilkokul hayat bilgisi ve sosyal bilgiler alanında yapılan ve ulusal indeksli dergilerde yayınlanan araştırmalara yönelik bir inceleme. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 12(30), 251-264.
2. Altay, N. (2020). Türkiye’de sosyal bilgiler eğitimi alanında yazılan makalelerin değerlendirilmesi. Adnan Menderes Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 11(1), 22-35.
3. Balıkçı, H. C., & Karataş, S. (2024). Student-generated videos: A bibliometric analysis and systematic review. Bartın University Journal of Faculty of Education, 13(1), 147-161. https://doi.org/10.14686/buefad.1139682
4. Canbulat, T., Avcı, G., & Sipahi, S. (2016). ABD ve Kanada’ da sosyal bilgiler eğitimi alanındaki tezlerin değerlendirilmesi. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(2), 351-370.
5. Çiftçi, S. K., Danışman, S., Yalçın, M., Tosuntaş, S. B., Ay, Y., Sölpük, N., & Karadağ, E. (2016). Map of scientific publication in the field of educational sciences and teacher education in Turkey: A bibliometric study. Educational Sciences: Theory and Practice, 16(4), 1097-1123. https://doi.org/10.12738/estp.2016.4.0009
6. Çelik, C., Kaymakcı, G., & Can, Ş. (2023). Bibliometric analysis of research on career development of gifted students. International Journal of Educational Research, 14(2), 68-82. https://doi.org/10.19160/e-ijer.1206389
7. Çoban, H. (2022). Differentiated instruction: Bibliometric map of literature. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 11(1), 46-62. https://doi.org/10.33206/mjss.869766
8. Danışman, Ş., Yalçın, M., Çiftçi, Ş. K., Tosuntaş, Ş. B., Sölpük, N., Ay, Y., Karadağ, E., & Yücel, C. (2016). Türkiye’de eğitim bilimleri alanında yayımlanan dergilerin bilimsel yayın haritası: Dergi etki faktörleri üzerine bir inceleme. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 22(4), 483-506. https://doi.org/ 10.14527/kuey.2016.019

9. Demir, E., & Çelik, M. (2020). Bibliometric profile of scientific studies in the field of science curriculum. Türkiye Kimya Derneği Dergisi Kısım C, 5(2), 131-182. https://doi.org/10.37995/jotcsc.765220
10. Er Türküresin, H. (2022). Bibliometric analysis of educational research on refugees. International Journal of Education Technology & Scientific Researches, 7(17), 266-307. DOI: http://dx.doi.org/10.35826/ijetsar.452
11. Geçit, Y., & Kartal, A. (2010, November 11-13). Türkiye’deki sosyal bilgiler eğitimi araştırma konuları üzerine bir inceleme [Proceedings]. International Conference on New Trends in Education and Their Implications, 13 November, Antalya-Turkey.
12. Güneş, U., Tonbuloğlu, B., Tonbuloğlu, İ., Yıldırım, K., & Karataş, İ. H. (2023). Educational technology: A bibliometric approach. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 57(57), 60-90. https://doi.org/10.15285/maruaebd.1148289
13. Gülmez, D., Özteke, İ., & Gümüş, S. (2020). Uluslararası dergilerde yayımlanan Türkiye kaynaklı eğitim araştırmalarının genel görünümü: Bibliyometrik analiz. Eğitim ve Bilim, 46(206), 213-239. https://doi.org/10.15390/EB.2020.9317
14. Gümüş, S., Bellibaş, M. Ş., Gümüş, E., & Hallinger, P. (2020). Science mapping research on educational leadership and management in Turkey: A bibliometric review of international publications. School Leadership & Management, 40(1), 23-44. https://doi.org/10.1080/13632434.2019.1578737
15. Hallinger, P., & Hammad, W. (2019). Knowledge production on educational leadership and management in Arab societies: A systematic review of research. Educational Management Administration & Leadership, 47(1), 20-36. https://doi.org/10.1177/1741143217717280
16. İri, R., & Ünal, E. (2024). Bibliometric analysis bibliometric analysis of research (1980-2023). Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 10(2), 386-403. https://doi.org/10.31592/aeusbed.1446738
17. Kanbur, E. (2023). Bibliometric analysis of postgraduate theses on civil aviation. Journal of Aviation, 7(3), 346-352. https://doi.org/10.30518/jav.1318603
18. Karaca, İ., & Karaca, N. (2021). Türkiye’de 2018-2020 yılları arasında “eğitim yönetimi” disiplininde yayınlanan doktora tezlerin bibliyometrik analizi. Eğitimde Yeni Yaklaşımlar Dergisi, 4(1), 18-24.
19. Karadağ, E., Yalçın, M., Çiftçi, K., Danışman, Ş., Sölpük, N., Tosuntaş, Ş. & Ay, Y. (2017). Türkiye’de eğitim bilimleri ve öğretmen yetiştirme alanındaki bilimsel yayınların atıf analizleri. Bilgi Dünyası, 18(1), 9-28. https://doi.org/10.15612/BD.2017.549
20. Karasu Avcı, E., & İbret, B. Ü. (2018). Toplumsal kimliğin oluşumunda sosyal bilgiler dersinin rolünün incelenmesi: sosyal bilgiler öğretim programları (1968, 1998, 2005). Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 10(29), 336-376. https://doi.org/10.14520/adyusbd.384963
21. Mertkan, S., Arsan, N., Inal Cavlan, G., & Onurkan Aliusta, G. (2017). Diversity and equality in academic publishing: The case of educational leadership. Compare: A Journal of Comparative and International Education, 47(1), 46-61. https://doi.org/10.1080/03057925.2015.1136924
22. National Council for Social Stıudies. (2010). Curriculum standards for social studies. Washington, D.C.: NCSS Press.
23. Nederhof, A. J., & Zwaan, R. A. (1991). Quality judgments of journals as indicators of research performance in the humanities and the social and behavioral sciences. Journal of the American Society for Information Science, 42(5), 332-340. https://doi.org/10.1002/(SICI)1097-4571(199106)42:5<332::AID-ASI3>3.0.CO;2-8
24. Palaz, T. (2021). Global citizenship and education: A bibliometric research. International Journal of Education Technology & Scientific Researches, 6(16), 1907-1947. https://doi.org/10.35826/ijetsar.416.
25. Panczyk, M., Woynarowska-Sołdan, M., Belowska, J., Zarzeka, A., & Gotlib, J. (2015, March 2-4). Bibliometric evaluation of scientific literature in the area of research in education using incites TM database of Thomson Reuters [Proceedings]. INTED International Technology, Education and Development Conference, Madrid, Spain.
26. Parker, W. C. (2014). Citizenship education in the United States. Handbook of moral and character education, 347. published in L. P. Nucci, D. Narvaez & T. Krettenauer (Eds.), The handbook of moral and character education (pp. 347-367). New York: Routledge.
27. Poçan, S. (2023). Bibliometric analysis on digital game-based learning in mathematics education. Inonu University Journal of the Faculty of Education (INUJFE), 24(1), 648–669. https://doi.org/10.17679/inuefd.1215903
28. Selçuk, Z., & Palancı, M. (2014). Eğitim ve bilim dergisinde yayınlanan araştırmaların eğilimleri: İçerik analizi. Eğitim ve Bilim, 39(173), 430-453.
29. Sever, I. (2021). Türkiye’de sosyal bilgiler eğitimi konusunda yazılan doktora tezlerinin incelenmesi: Bir içerik analizi. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(32), 601-624. https://doi.org/10.35675/befdergi.801635
30. Seyran, F., & Gürhan, N. (2021). Prevalent violence among students in education ınstitutions: A bibliometric research on school bullying. KEFAD, 22(3), 1690-1723. https://doi.org/10.29299/kefad.938023
31. Şahin, M., Göğebakan-Yıldız, D., & Duman, R. (2011). Türkiye’deki sosyal bilgiler eğitimi tezleri üzerine bir değerlendirme. Sosyal Bilgiler Eğitimi Araştırmaları Dergisi, 2(2), 96-121.
32. Şeref, İ., & Karagöz, B. (2019). Türkçe eğitimi akademik alanına ilişkin bir değerlendirme: Web of Science veri tabanına dayalı bibliyometrik inceleme. Journal of Language Education and Research, 5(2), 213-231. https://doi.org/10.31464/jlere.578224
33. Tarman, B., Acun, İ., & Yüksel, Z. (2010). Sosyal bilgiler eğitimi alanındaki tezlerin değerlendirilmesi. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9(3), 725 -746
34. Wallin, J. A. (2005). Bibliometric Methods: Pitfalls and Possibilities. Basic & Clinical Pharmacology & Toxicology, 97(5), 261-275. https://doi.org/10.1111/j.1742-7843.2005.pto_139.x
35. Yalçın, H., & Yayla, K. (2016). Teknolojik pedagojik alan bilgisi konusunda yapılan araştırmaların bilimetrik analizi ve bilimsel iletişim. Eğitim ve Bilim, 41(188), 291-307. https://doi.org/http://dx.doi.org/10.15390/EB.2016.6746
36. Yanar, N., & Avşar, Z. (2023). Physical Education Teacher Education: A Bibliometric Analysis by Vosviewer. The Online Journal of Recreation and Sports, 12(4), 852-862. https://doi.org/10.22282/tojras.1346132
37. Yılmaz, K. (2021). Sosyal bilimlerde ve eğitim bilimlerinde sistematik derleme, meta değerlendirme ve bibliyometrik analizler. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 10(2), 1457-1490. https://doi.org/10.33206/mjss.791537
38. Yilmaz, H., & Açar, Y. (2023). Bibliometric analysis of graduate theses on music culture in Türkiye. Journal for the Education of Gifted Young Scientists, 11(1), 15-32. https://doi.org/10.17478/jegys.1232182
39. Yücel, F. H., & Kuzu, Y. (2023). Bibliometric analysis of higher education restructuring. Journal of Human and Social Sciences, 6(2), 587-604. https://doi.org/10.53048/johass.1371522
40. Zupic, I., & Čater, T. (2015). Bibliometric Methods in management and organization. Organizational Research Methods, 18(3), 429-472 https://doi.org/10.1177/109442811456262